ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ: ΤΙ ΝΑ ΠΕΡΙΜΕΝΕΙΣ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΤΡΙΜΗΝΟ

Embed from Getty Images

Μια εγκυμοσύνη συνήθως φέρνει πολλή χαρά… αλλά κάποιες φορές μπορεί να είναι δυσβάσταχτη! Ειδικά το πρώτο τρίμηνο, όταν το σώμα αρχίζει και αλλάζει. Οι αλλαγές αυτές δεν είναι ίδιες για όλες τις γυναίκες: ενώ ορισμένες νιώθουν πολύ καλά και γεμάτες ενέργεια, άλλες αισθάνονται απαίσια…

Ναυτία, επιθυμία για ορισμένα τρόφιμα, εναλλαγές της διάθεσης … Θα έχεις ακούσει για αυτά τα συμπτώματα της εγκυμοσύνης, αλλά … Τι είναι φυσιολογικό; Τι μπορείς να κάνεις για αυτά; Πότε να ενημερώνεις το γιατρό σου;

Σε αυτό το άρθρο θα βρεις μια λίστα με τα 16 πιο συνηθισμένα συμπτώματα του πρώτου τριμήνου της κύησης (εβδομάδες 0-13), θα μάθεις γιατί συμβαίνουν, πως να τα αντιμετωπίζεις, και πότε πρέπει να καλέσεις το γιατρό ή την μαία σου.

1) Πόνος στην κοιλιά και στην μέση

Pregnancy symptoms back pain

Γιατί συμβαίνει: από τα πρώτα συμπτώματα της εγκυμοσύνης, είναι ελαφρά πονάκια που συχνά μπερδεύουν πολλές γυναίκες, οι οποίες πιστεύουν ότι πρόκειται να τους έρθει η περίοδος. Αυτοί οι πόνοι προκαλούνται από φυσιολογικές, ήπιες συσπάσεις της μήτρας που σχετίζονται με την αύξηση των ορμονών της εγκυμοσύνης.

Τι μπορείς να κάνεις γι ‘αυτό: τίποτα, εκτός και αν ο πόνος γίνεται έντονος ή συνοδεύεται από κολπική αιμορραγία.

Πότε να καλέσεις το γιατρό: εάν ο πόνος είναι ισχυρός, ή αν έχεις πόνο και αιμορραγία, προκειμένου να αποκλειστούν ορισμένες επιπλοκές της κύησης (βλέπε κολπική αιμορραγία), ή άλλα προβλήματα που δεν σχετίζονται με την εγκυμοσύνη.

2) Ακμή

Pregnancy symptoms acne

Γιατί συμβαίνει: είναι ένα πολύ συχνό σύμπτωμα -εμφανίζεται σε περίπου 50% των γυναικών- και μερικές φορές μπορεί να είναι αρκετά έντονη. Η ορμόνη β-HCG (βήτα – ανθρώπινη χοριακή γοναδοτροπίνη), η οποία αυξάνεται από την αρχή της εγκυμοσύνης, έχει δράση ανδρογόνου (δηλαδή μιμείται της αρσενικές ορμόνες), και οδηγεί σε αυξημένη λιπαρότητα του δέρματος και εμφάνιση ακμής.

Τι μπορείς να κάνεις γι ‘αυτό: τα περισσότερα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για θεραπεία της ακμής απαγορεύονται στην εγκυμοσύνη – η ισοτρετινοΐνη, ένα από τα πιο αποτελεσματικά φάρμακα για την ακμή είναι και ένα από τα πιο επικίνδυνα κατά τη διάρκεια της κύησης. Κάνε υπομονή! Τα σπυράκια θα υποχωρούν μετά τον τοκετό.

Εν τω μεταξύ, μπορείς να χρησιμοποιήσεις μη φαρμακευτικές αγωγές για τη φροντίδα του δέρματος:

  • να πλύνεις το πρόσωπο και το σώμα σου με ένα απαλό καθαριστικό, μη λιπαρό και χωρίς οινόπνευμα,
  • να αποφύγεις όμως τον υπερβολικό καθαρισμό, καθώς μπορεί να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα,
  • να λούζεσαι συχνά και να αποφύγεις τα λιπαρά μους μαλλιών,
  • βασικό είναι να μην πειράξεις τα σπυράκια, δεδομένου ότι μπορεί να προκληθούν μόνιμες ουλές.

Πότε να καλέσεις το γιατρό: Εάν έχεις βαρείας μορφής ακμή, μπορείς να συμβουλευτείς έναν δερματολόγο για να σου χορηγήσει την κατάλληλη φροντίδα ανάλογα με τον τύπο του δέρματός σου.

3) Φούσκωμα και δυσκοιλιότητα

Pregnancy symptoms constipation

Γιατί συμβαίνει: κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, η ορμόνη προγεστερόνη χαλαρώνει το τοίχωμα του εντέρου και επιβραδύνει τη δραστηριότητά του, προκειμένου να επιτρέπει την απορρόφηση περισσότερων θρεπτικών ουσιών για να τρέφεται το μωρό. Αλλά αυτό έχει ένα μειονέκτημα: μπορεί να προκαλέσει φούσκωμα, πολλά αέρια και δυσκοιλιότητα.

Τι μπορείς να κάνεις γι ‘αυτό:

  • να αυξήσεις την πρόσληψη φυτικών ινών,
  • να αποφεύγεις τα τρόφιμα που προκαλούν φούσκωμα (φασόλια, κουνουπίδι, κλπ),
  • να πίνεις πολλά υγρά,
  • η σωματική άσκηση μπορεί να βοηθήσει.

Πότε να καλέσεις το γιατρό: εάν η δυσκοιλιότητα σε ενοχλεί πολύ, ζήτησε από το γιατρό σου ένα καθαρτικό ή μαλακτικό κοπράνων που να είναι ασφαλές για την εγκυμοσύνη.

4) Πόνος και πρήξιμο του στήθους 

Pregnancy symptoms breast pain 2

Γιατί συμβαίνει: υπό την επίδραση των υψηλών ορμονών, το στήθος αρχίζει να ετοιμάζεται για το θηλασμό, με αποτέλεσμα να διογκώνεται και να λαμβάνει αυξημένη ροή αίματος, που προκαλεί ευαισθησία και πρήξιμο του στήθους.

Τι μπορείς να κάνεις γι ‘αυτό:

  • να φοράς σουτιέν στήριξης (μπορεί να χρειαστεί να πάρεις μεγαλύτερο μέγεθος),
  • να αποφύγεις δαντελωτά σουτιέν ή σουτιέν με βανέλα.

Πότε να καλέσεις το γιατρό: εάν έχεις πολύ έντονο πόνο στο στήθος ή ερυθρότητα, ή αν ψηλαφίσεις κάποιον όγκο.

5) Ζάλη και λιποθυμία

Pregnancy symptoms dizziness

Γιατί συμβαίνει: στην εγκυμοσύνη τα αιμοφόρα αγγεία διαστέλλονται για να αυξηθεί η αιμάτωση προς τη μήτρα και το μωρό. Αυτό προκαλεί πτώση της αρτηριακής πίεσης, η οποία μπορεί να φέρει ζαλάδα, ή ακόμα και λιποθυμία. Η ζάλη μπορεί επίσης να οφείλεται σε χαμηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα, ειδικά αν δεν τρέφεσαι επαρκώς.

Τι μπορείς να κάνεις γι ‘αυτό:

  • να αποφεύγεις την παρατεταμένη ορθοστασία,
  • να σηκώνεσαι αργά όταν είσαι καθιστή ή ξαπλωμένη,
  • να είσαι ιδιαίτερα προσεκτική αν οδηγείς ή αν εκτελείς δραστηριότητες που απαιτούν πολύ συγκέντρωση,
  • να τρως υγιεινά και συχνά γεύματα (κάθε δύο με τρεις ώρες),
  • να πίνεις άφθονα υγρά για να ανέβει η αρτηριακή πίεση.

Πότε να καλέσεις το γιατρό: αν έχεις έντονη ζάλη, και οπωσδήποτε αν έχεις αιμορραγία ή έντονο κοιλιακό πόνο, για να αποκλειστεί μια αποβολή ή μια έκτοπη κύηση (βλέπε κολπική αιμορραγία).

6) Κόπωση και υπνηλία

Pregnancy symptoms fatigue

Γιατί συμβαίνει: από την αρχή της εγκυμοσύνης, το σώμα έχει επιπλέον δουλειά να κάνει! Ο μεταβολισμός αυξάνεται και αρχίσει να δημιουργείται ο πλακούντας. Οι αλλαγές αυτές, σε συνδυασμό με τα υψηλά επίπεδα προγεστερόνης, είναι υπεύθυνες για αυτή τη διαρκή αίσθηση υπνηλίας και έντονης κόπωσης. Το σώμα σου υπενθυμίζει ότι πρέπει να ξεκουραστείς, για να είσαι πιο δυνατή να κυοφορήσεις το μωρό σου!

Τι μπορείς να κάνεις γι ‘αυτό:

  • να ξεκουράζεσαι και να κοιμάσαι όταν αυτό είναι δυνατόν,
  • να τρως υγιεινά,
  • να πίνεις άφθονα υγρά,
  • να αποφύγεις την ορθοστασία για μεγάλα χρονικά διαστήματα.

Πότε να καλέσεις το γιατρό: εάν αισθάνεσαι ότι η υπνηλία σε επηρεάζει στις καθημερινές δραστηριότητες, για να αποκλειστούν άλλες πιθανές αιτίες κόπωσης, όπως η αναιμία. Εάν έχεις έντονη υπνηλία μαζί με αρνητικά αισθήματα απελπισίας και θλίψης, επειδή αυτά μπορεί να είναι συμπτώματα κατάθλιψης.

7) Έντονη επιθυμία ή απέχθεια για ορισμένα τρόφιμα

Pregnancy symptoms craving

Γιατί συμβαίνει: η ξαφνική αύξηση ορμονών αλλάζει τα γούστα μας για τα τρόφιμα. Ως εκ τούτου, μπορεί να νιώθεις μερικές φορές μία ξαφνική και ακατάσχετη επιθυμία να φας κάτι συγκεκριμένο, που μπορεί ενίοτε να είναι αρκετά ασυνήθιστο, και άλλες φορές μια αποστροφή για ορισμένα τρόφιμα, ακόμα και με τη σκέψη τους.

Πιστεύεται ότι κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης το σώμα μας ζητά ότι χρειάζεται – για αυτό οι επιθυμίες – και μας κάνει να απορρίψουμε πράγματα που δεν χρειαζόμαστε ή που μπορεί να είναι επιβλαβή, όπως π.χ. η αποστροφή για τσιγάρο στις καπνίστριες (δυστυχώς, αυτό δεν συμβαίνει πάντα).

Τι μπορείς να κάνεις γι ‘αυτό:

Επιθυμίες:

  • μπορείς που και που να ενδώσεις σε ότι ποθείς, με την προϋπόθεση ότι γενικά ακολουθείς μια ισορροπημένη και υγιεινή διατροφή.
  • εάν επιθυμείς ανθυγιεινά τρόφιμα, προσπάθησε να αποφύγεις την υπερβολική: να τρως μία κουταλιά παγωτό, όχι μια ολόκληρη συσκευασία ενός κιλού!
  • εάν οι επιθυμίες είναι πάρα πολύ συχνές, να προσπαθείς να κάνεις δραστηριότητες που να σου αποσπάσουν την προσοχή, έτσι ώστε να μην σκέφτεσαι συνέχεια το φαγητό: να πας για βόλτα, να μιλήσεις με μια φίλη, να διαβάσεις ένα βιβλίο, να πας σινεμά…

Αποστροφές:

  • οι απέχθεια για τα τρόφιμα συνήθως είναι πιο έντονη το πρώτο τρίμηνο, άρα πιθανότατα θα μπορείς να τρως κρέας ή να πίνεις γάλα ξανά αργότερα στην εγκυμοσύνη,
  • εάν συνεχίζουν οι αποστροφές για ορισμένες τροφές, προσπάθησε να βρεις υγιεινά υποκατάστατα για ότι δεν μπορείς να λαμβάνεις, π.χ., δημητριακά εμπλουτισμένα με ασβέστιο αν δεν μπορείς να πίνεις γάλα.

Πότε να καλέσεις το γιατρό: Εάν έχεις επιθυμία για χώμα, στάχτες ή σαπούνι -μια διαταραχή που ονομάζεται πίκα ή αλλοτριοφαγία– καθώς μπορεί να είναι πολύ επικίνδυνη για σένα και το μωρό σου. Επίσης να ενημερώσεις τον γιατρό σου αν οι αποστροφές για φαγητό είναι πολύ έντονες και ακολουθούνται από συνεχόμενους εμετούς (βλ. ναυτία και εμετούς).

8) Συχνουρία

Pregnancy symptoms frequent urination

Γιατί συμβαίνει: πιθανόν να έχεις παρατηρήσει από πολύ νωρίς στην εγκυμοσύνη ότι πρέπει να επισκεφθείς πιο συχνά την τουαλέτα. Καθώς αυξάνεται η ροή του αίματος με την εγκυμοσύνη, περισσότερο αίμα πηγαίνει στα νεφρά, προκειμένου να αποβάλλει περισσότερες τοξίνες από το σώμα μας. Αυτό οδηγεί σε αυξημένη παραγωγή ούρων. Η ούρηση είναι πιο συχνή κατά τη διάρκεια της νύχτας, επειδή η κατακράτηση υγρού που γίνεται κατά τη διάρκεια της ημέρας απορροφάται όταν ξαπλώνουμε. Επιπλέον, όσο η μήτρα μεγαλώνει, ασκεί πίεση πάνω στην ουροδόχο κύστη.

Τι μπορείς να κάνεις γι ‘αυτό:

  • μην κρατάς τα ούρα σου, επειδή αυτό μπορεί να προδιαθέτει σε λοιμώξεις του ουροποιητικού,
  • να αποφύγεις την υπερβολική κατανάλωση καφεΐνης (καφές, τσάι, αναψυκτικά τύπου κόλα), δεδομένου ότι έχουν διουρητική δράση,
  • να μην πίνεις πάρα πολύ πριν πας για ύπνο.

Πότε να καλέσεις το γιατρό: Αν, εκτός από συχνουρία, νιώθεις κάψιμο ή πόνο κατά την ούρηση, ή αν βλέπεις αίμα όταν σκουπίζεσαι, καθώς αυτά μπορεί να είναι σημάδια μιας ουρολοίμωξης.

9) Πονοκέφαλος 

Pregnancy symptoms headache

Γιατί συμβαίνει: οι πονοκέφαλοι συμβαίνουν συχνά από νωρίς στην εγκυμοσύνη, κυρίως λόγω των αυξημένων ορμονών, αλλά η χαμηλή αρτηριακή πίεση, τα χαμηλά επίπεδα σακχάρου, η αναιμία και η αφυδάτωση μπορεί να τους επιδεινώσουν. Οι γυναίκες που είχαν ημικρανίες πριν την εγκυμοσύνη μπορεί να εμφανίσουν επιδείνωση στο πρώτο τρίμηνο, αλλά συνήθως βελτίωση όπως η εγκυμοσύνη προχωρά.

Τι μπορείς να κάνεις γι ‘αυτό:

  • να πίνεις άφθονα υγρά,
  • να τρως συχνά γεύματα,
  • να ξεκουραστείς, εφόσον είναι δυνατόν.

Πότε να καλέσεις το γιατρό: Αν οι πονοκέφαλοι επιμένουν, ρώτησε το γιατρό σου αν μπορείς να πάρεις παρακεταμόλη (Depon, Panadol), η οποία συνήθως επιτρέπεται σε όλη την εγκυμοσύνη. Επικοινώνησε με το γιατρό σου αν οι πονοκέφαλοι είναι πολύ έντονοι, δεν υποχωρούν με παρακεταμόλη ή αν συνοδεύονται από οπτικές διαταραχές ή άλλα συμπτώματα.

10) Καούρα, βαρύ στομάχι 

Pregnancy symptoms heartburn 2

Γιατί συμβαίνει: η προγεστερόνη είναι υπεύθυνη για την χαλάρωση του σφιγκτήρα (μυϊκός δακτύλιος) που χωρίζει το στομάχι από τον οισοφάγο, το οποίο οδηγεί σε παλινδρόμηση οξέος.

Τι μπορείς να κάνεις γι ‘αυτό: 

  • να τρως μικρά και συχνά γεύματα,
  • να μην τρως πολύ πριν πας για ύπνο,
  • να αποφύγεις τρόφιμα πολύ γλυκά, πικάντικα, λιπαρά ή όξινα,
  • να κοιμάσαι με δύο ή περισσότερα μαξιλάρια για να έχεις το κεφάλι σε υψηλότερο επίπεδο από το υπόλοιπο σώμα.

Πότε να καλέσεις το γιατρό: εάν η καούρα είναι πολύ ενοχλητική, ζήτησε στο γιατρό σου ένα αντιόξινο φάρμακο που να είναι ασφαλές στην εγκυμοσύνη.

11) Εναλλαγές την διάθεσης

Pregnancy symptoms mood swings

Γιατί συμβαίνει: φταίνε οι ορμόνες! αλλά σε συνδυασμό με τις ζαλάδες, τις ανακατωσούρες και τα άλλα συμπτώματα της εγκυμοσύνης, μπορεί να νιώθεις ενίοτε εκνευρισμένη ή θλιμμένη, υπερευαίσθητη ή δίχως ενέργεια, περιχαρής ή πανικόβλητη!

Είναι γεγονός πως η εγκυμοσύνη θα φέρει σημαντικές αλλαγές στη ζωή σου, άρα είναι φυσικό να ανησυχείς για πολλά πράγματα: αν θα τα καταφέρεις με τον τοκετό, αν το μωρό θα είναι καλά, αν θα είσαι καλή μητέρα, αν θα επηρεαστεί η σχέση με τον σύντροφό σου, κλπ, κλπ…

Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, επηρεάζεται και η μνήμη μας: ξεχνάμε πολύ εύκολα… και ενώ αυτή η εξασθένηση της μνήμης είναι απόλυτα φυσιολογική, μπορεί να είναι αρκετά εκνευριστική.

Τι μπορείς να κάνεις γι ‘αυτό:

  • συζήτησέ το!, βρες κάποιον που μπορεί να σε ακούσει: το σύντροφό σου, ένα μέλος της οικογένειας, έναν φίλο ή άλλες μέλλουσες μαμάδες,
  • να ζητήσεις κατανόηση και υποστήριξη, όχι μόνο ψυχολογική αλλά και σωματική: αν αδυνατείς να κάνεις ορισμένες δουλειές, είτε στην εργασία ή στο σπίτι σου, να αφήσεις κάποιον άλλον να σε βοηθήσει,
  • να ξεκουραστείς: η κούραση και η στέρηση ύπνου πιθανόν να σε κάνουν να νιώθεις χειρότερα,
  • να συμμετέχεις σε δραστηριότητες που σε ηρεμούν και σε χαλαρώνουν, η ήπια σωματική άσκηση μπορεί να βοηθήσει.

Πότε να καλέσεις το γιατρό: εάν αισθάνεσαι συνεχώς θλιμμένη ή πολύ πεσμένη ψυχολογικά, αν έχεις πολύ αρνητικές σκέψεις, αν δεν μπορείς να αντεπεξέλθεις στην καθημερινή ζωή. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να χρειαστείς επαγγελματική βοήθεια.

12) Ναυτία και εμετοί

Pregnancy symptoms nausea

Γιατί συμβαίνει: η ναυτία είναι ένα από τα συνηθέστερα συμπτώματα της εγκυμοσύνης (εμφανίζεται σε περίπου 85% των κυήσεων). Δεν είναι πλήρως κατανοητό γιατί συμβαίνει, αλλά φαίνεται να σχετίζεται με τα επίπεδα της β-χωριακής: όσο υψηλότερα τα επίπεδα της -π.χ., στις γυναίκες που κυοφορούν δίδυμα- τόσο πιο έντονη η ναυτία.

Η ναυτία και οι εμετοί αρχίζουν γύρω από την 6η εβδομάδα της εγκυμοσύνης, και συνήθως επιμένουν μέχρι την 13η εβδομάδα, αν και μπορεί να διαρκέσουν μέχρι και την 16η – 20η ή σπανιότερα πέραν των 20 εβδομάδων κύησης. Η ένταση τους δεν είναι ίδια για όλες τις γυναίκες: ενώ σε μερικές είναι πολύ ήπιοι, άλλες ταλαιπωρούνται με συνεχόμενους εμετούς. Κάποιες εγκυμονούσες νιώθουν χειρότερα το πρωί – εξού και το όνομα πρωινή αδιαθεσία.

Τι μπορείς να κάνεις γι ‘αυτό:

  • η ναυτία χειροτερεύει όταν έχεις άδειο στομάχι, συνεπώς, να τρως συχνά, μικρά γεύματα,
  • τα αμυλούχα τρόφιμα (π.χ. φρυγανιά, πατάτες, ρύζι, ζυμαρικά) συνήθως ανακουφίσουν τη ναυτία, αλλά κάθε γυναίκα θα βρει ποια τρόφιμα μπορεί να ανεχθεί και ποια όχι,
  • να αποφεύγεις φαγητά με έντονη γεύση ή μυρωδιά,
  • το τζίντζερ (ή πιπερόριζα) μπορεί να βοηθήσει, είτε ωμό, σε χάπια ή ακόμα και το ginger ale,
  • υπάρχουν και ειδικά βραχιολάκια ειδικά για την ναυτία, τα οποία είναι αρκετά αποτελεσματικά,
  • ο βελονισμός και η πιεσοθεραπεία μπορεί να βοηθήσουν,
  • η βιταμίνη Β6 ενίοτε ελατώνει την ένταση των συμπτωμάτων,
  • το άγχος και η κούραση συνήθως επιδεινώνουν τη ναυτία, ως εκ τούτου, να προσπαθήσεις να ξεκουραστείς και να χαλαρώσεις,
  • να πίνεις αρκετά υγρά για να αποφύγεις την αφυδάτωση, αλλά μικρές ποσότητες κάθε φορά, δεδομένου ότι οι μεγάλες ποσότητες μπορεί να χειροτερεύουν τη ναυτία.

Πότε να καλέσεις το γιατρό: εάν η ναυτία δεν σου επιτρέπει να φας ή να πιεις τίποτα, ή αν δεν μπορείς να σταματήσεις να κάνεις εμετό, ο γιατρός σου μπορεί να συνταγογραφήσει ορισμένα αντιεμετικά φάρμακα. Μερικές φορές οι συνεχόμενοι εμετοί οδηγούν σε έντονη αφυδάτωση, μια κατάσταση που ονομάζεται υπερέμεση της κύησης, η οποία απαιτεί εισαγωγή σε νοσοκομείο για ενυδάτωση και ενδοφλέβια θεραπεία.

13) Αιμορραγία από τη μύτη, βουλωμένη μύτη, αιμορραγία ούλων

Pregnancy symptoms stuffy nose

Γιατί συμβαίνει: κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης αυξάνεται η ροή του αίματος σε όλο το σώμα μας. Επειδή τα ούλα και το ρινικό βλεννογόνο είναι πολύ εύθραυστα, αιμορραγούν εύκολα. Τα ούλα μπορεί να ματώσουν όταν βουρτσίζεις τα δόντια σου. Οι ρινορραγίες μπορεί να εμφανιστούν όταν φυσάς τη μύτη σου. Επιπλέον, είναι πιθανόν να παρατηρήσεις ότι η μύτη σου βουλώνει εύκολα, επίσης ως αποτέλεσμα της αυξημένης ροής αίματος στους βλεννογόνους της μύτης.

Τι μπορείς να κάνεις γι ‘αυτό: 

  • να επισκεφτείς τακτικά τον οδοντίατρό σου για να αποκλείσει ορισμένα προβλήματα των ούλων, τα οποία είναι συνηθισμένα στην εγκυμοσύνη και μπορεί να αυξήσουν την αιμορραγία,
  • να χρησιμοποιήσεις μία πιο μαλακή οδοντόβουρτσα,
  • για να σταματήσει η αιμορραγία από τη μύτη, συνήθως είναι αρκετό να πιέσεις τη μύτη σου για λίγα λεπτά,
  • για τη συμφόρηση της μύτης, μπορείς να χρησιμοποιήσεις έναν υγραντήρα, ή να δοκιμάσεις ένα ρινικό σπρέι με θαλασσινό νερό,
  • μην χρησιμοποιήσεις αποσυμφορητικά φάρμακα (σπρέι ή χάπια) χωρίς να συμβουλευτείς το γιατρό σου.

Πότε να καλέσεις το γιατρό: εάν η αιμορραγία των ούλων ή της μύτης είναι βαριές ή πολύ συχνές. Αν η συμφόρηση της μύτης είναι πολύ έντονη και δεν μπορείς να αναπνεύσεις.

14) Απέχθεια σε ορισμένες μυρωδιές, αυξημένη αίσθηση της όσφρησης

Pregnancy symptoms smells

Γιατί συμβαίνει: πολλές γυναίκες δεν αντέχουν ορισμένες έντονες οσμές, πχ από τα τρόφιμα, καλλυντικά κ.α., οι οποίες πολλές φορές προκαλούν ναυτία και εμετό. Αυτή η ευαισθησία σε οσμές σχετίζεται με τις ορμόνες. Θεωρείται ότι η φύση μας προετοιμάζει για να “μυρίζουμε” πιθανές απειλές με σκοπό την προστασία του μωρού.

Τι μπορείς να κάνεις γι ‘αυτό:

  • να αποφεύγεις τρόφιμα με έντονη μυρωδιά,
  • ενδεχομένως να χρειαστεί να σταματήσεις το μαγείρεμα για λίγο -εάν είναι εφικτό,
  • να μην χρησιμοποιείς καλλυντικά προϊόντα με άρωμα εάν η μυρωδιά σε ενοχλεί. Αυτό ισχύει επίσης και για τα απορρυπαντικά, μαλακτικά, αποσμητικά χώρου, κ.λπ.

Πότε να καλέσεις το γιατρό: σε περίπτωση που η απέχθεια στις οσμές προκαλεί έντονο εμετό (βλ. ναυτία και εμετοί).

15) Κολπική αιμορραγία

Pregnancy symptoms vaginal bleeding 2

Γιατί συμβαίνει: η αιμορραγία στον πρώτο τρίμηνο της κύησης είναι πολύ συχνό φαινόμενο (συμβαίνει σε περίπου 25% των κυήσεων) και τις περισσότερες φορές δεν αποτελεί πρόβλημα. Μια μικρή αιμορραγία μπορεί να οφείλεται στην εμφύτευση του εμβρύου στη μήτρα, σε μία μικρή αποκόλληση του εμβρυϊκού σάκου ή σε μια φλεγμονή του τραχήλου της μήτρας (η οποία εκδηλώνεται συνήθως μετά τη σεξουαλική επαφή). Μερικές φορές όμως, η αιμορραγία μπορεί να υποδηλώνει κάποιο πρόβλημα, όπως επαπειλούμενη αποβολή ή έκτοπη κύηση (εγκυμοσύνη εκτός της μήτρας).

Τι μπορείς να κάνεις γι ‘αυτό:

  • να παρακολουθείς την ποσότητα και τα χαρακτηριστικά του αίματος,
  • να μην έρθεις σε σεξουαλική επαφή, να μην χρησιμοποιήσεις ταμπόν,
  • ανάλογα με την αιτία της αιμορραγίας, ο γιατρός μπορεί να σου ζητήσει να παραμένεις ξαπλωμένη στο κρεβάτι ή να απέχεις από βαριά εργασία και να μην σηκώνεις βάρος.

Πότε να καλέσεις το γιατρό: Αν δεις αίμα, καλό θα είναι να ενημερώσεις το γιατρό σου, ακόμη και αν έχεις ελαφριά αιμορραγία, καθώς δεν είναι πάντα εύκολο να καταλάβουμε πότε η αιμορραγία είναι άνευ σημασίας. Αλλά επιβάλλεται να καλέσεις το γιατρό σου αμέσως (ή να πηγαίνεις στο μαιευτήριο), αν έχεις βαριά αιμορραγία, ή έντονο πόνο στην κοιλιά, καθώς αυτά μπορεί να είναι σημάδια αποβολής ή έκτοπης κύησης.

16) Κολπικές εκκρίσεις

Pregnancy symptoms vaginal discarge 2

Γιατί συμβαίνει: οι υψηλές ορμόνες είναι υπεύθυνες για την αύξηση των κολπικών εκκρίσεων, οι οποίες πρέπει να είναι λευκές ή διαφανείς.

Τι μπορείς να κάνεις γι ‘αυτό:

  • επιτρέπεται να χρησιμοποιήσεις σερβιετάκια, αλλά να μην φοράς ταμπόν,
  • να προτιμάς τα βαμβακερά εσώρουχα,
  • να αποφεύγεις τα στρινγκ εσώρουχα που μπορεί να προκαλέσουν έντονη τριβή, που μαζί με τα αυξημένα κολπικά υγρά ευνοούν την ανάπτυξη μυκήτων ή άλλων μικροβίων.

Πότε να καλέσεις το γιατρό: εάν έχεις υγρά που είναι κίτρινα, πράσινα ή δύσοσμα, ή αν έχεις έντονη φαγούρα ή κάψιμο.

 

Μείνετε συντονισμένοι! Θα ακολουθήσουν και άλλα post με συμπτώματα του δευτέρου και του τρίτου τριμήνου της κύησης …

Βιβλιογραφία

  • NICE: Antenatal Care- Routine Care for the Healthy Pregnant Woman. March 2008, UK
  • HAS: Comment mieux informer les femmes enceintes? Avril 2005, France
  • American College of Obstetrician and Gynecologists: Nausea and vomits, Vaginal bleeding

Φωτογραφίες

Cover: Getty images; 1) dornascostasnuncamais.com.br; 2) babycenter.com; 3) adriseaplanes.eu; 4) thealphaparent.com; 5) pregnancymagazine.com; 6) womenshealthcaretopics.com; 7) motherandbaby.co.uk; 8) ladycarehealth.com; 9) momjunction.com; 10) ladycarehealth.com; 11) fitbottomedmamas.com; 12) not-equal.eu; 13) womenshealthcaretopics.com; 14) health-and-parenting.com; 15) zliving.com; 16) privatepregnancy.co.uk

ΦΘΑΛΙΚOΙ ΕΣΤΕΡΕΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΓΙΑ ΑΠΟΒΟΛΕΣ – ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ

Embed from Getty Images

Μια πρόσφατη μελέτη ενοχοποιεί -για ακόμα μια φορά- ορισμένες περιβαλλοντικές τοξίνες, τις φθαλικές ενώσεις, ως υπεύθυνες για απώλεια κυήσεων. Συγκεκριμένα, σε γυναίκες που υποβάλλονταν σε τεχνικές υποβοηθούμενης αναπαραγωγής (εξωσωματική γονιμοποίηση ή σπερματέγχυση) μετρήθηκαν τα επίπεδα φθαλικών ενώσεων, και απεδείχθη πως οι γυναίκες με τις μεγαλύτερες ποσότητες φθαλικών ενώσεων στα ούρα τους είχαν μέχρι και τρεις φορές αυξημένο κίνδυνο αποβολών. Η μελέτη παρουσιάστηκε πρόσφατα στο Ετήσιο Συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Αναπαραγωγικής Ιατρικής (ASRM).

Για αρκετά χρόνια τώρα ακούμε για τις τοξικές παρενέργειες των φθαλικών ενώσεων, αλλά τι είναι ακριβώς; Πού τις βρίσκουμε; Είναι πραγματικά επιβλαβείς; Διαβάστε αυτό το άρθρο για να μάθετε περισσότερα σχετικά με αυτές τις αινιγματικές τοξίνες…

Τι είναι οι φθαλικές ενώσεις; 

Οι φθαλικές ενώσεις (ή φθαλικοί εστέρες) είναι χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται για να μαλακώσουν τα πλαστικά και να τα καταστούν πιο εύκαμπτα (είναι επίσης γνωστές ως πλαστικοποιητές). Οι ουσίες αυτές δεν δεσμεύονται στα πλαστικά, ως εκ τούτου, απελευθερώνονται συνεχώς στον αέρα, στα τρόφιμα ή στα υγρά. Ορισμένες φθαλικές ενώσεις χρησιμοποιούνται και ως διαλυτές άλλων υλικών.

Πού τις βρίσκουμε;

Οι φθαλικές ενώσεις χρησιμοποιούνται σε μια εκπληκτική γκάμα προϊόντων. Συνήθως τις συναντάμε σε:

  • Πλαστικά μπουκάλια.Phthalates plastic bottles
  • Πλαστικά δοχεία και πλαστικό περιτύλιγμα.
  • Καλλυντικά: σε κρέμες και λοσιόν (για καλύτερη απορρόφηση και για να απαλύνουν το δέρμα), σε αρώματα (για να διαρκέσουν περισσότερο), σε λακ (για μείωση της δυσκαμψίας), σε βερνίκια νυχιών (για να μην ξεφλουδίσουν), σε αποσμητικά, σαπούνια, σαμπουάν και σχεδόν σε κάθε καλλυντικό με άρωμα, ακόμα και σε αυτά για μωρά.
  • Οικιακά προϊόντα: αποσμητικά χώρου, βαφές, πλαστικά δάπεδα.
  • Πλαστικά παιχνίδια και βρεφικά προϊόντα (πχ κρίκοι οδοντοφυΐας).
  • Ορισμένες ιατρικές συσκευές, όπως σακούλες συλλογής αίματος, σωλήνες διασωλήνωσης, ενδοφλέβιοι καθετήρες.
  • Αντικείμενα από βινύλιο ή PVC.
  • Οι φθαλικοί εστέρες υπάρχουν ακόμη και σε φαινομενικά απρόσμενες πηγές. Ένα παράδειγμα είναι το γάλα: ακόμη και σε γυάλινα μπουκάλια, έχουν βρεθεί υψηλά επίπεδα φθαλικών ενώσεων, πιθανώς προερχόμενες από την πλαστική σωλήνωση που χρησιμοποιείται στις μηχανές αρμέγματος.

Εκθετόμαστε σε φθαλικούς εστέρες διαμέσου:

  • Κατάποσης: όταν τρώμε φαγητά από πλαστικές συσκευασίες, με την κατανάλωση υγρών από πλαστικά μπουκάλια, με πιπίλισμα πλαστικών αντικειμένων (π.χ., βρεφικά παιχνίδια, κρίκοι οδοντοφυΐας).
  • Απορροφήσεως: με την χρήση καλλυντικών προϊόντων. Σύμφωνα με το CDC, γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας έχουν τα υψηλότερα επίπεδα φθαλικών ενώσεων, πιθανώς λόγω της χρήσης καλλυντικών.
  • Εισπνοής: όταν αναπνέουμε σκόνη ή αναθυμιάσεις από προϊόντα που περιέχουν βινύλιο (πλαστικά πατώματα, το εσωτερικό των αυτοκινήτων, κουρτίνες μπάνιου, κλπ).

Ποιες είναι οι φθαλικές ενώσεις που χρησιμοποιούνται πιο συχνά;

Phthalates perfume

Αυτές οι χημικές ουσίες έχουν πολύ δύσκολα ονόματα, αλλά υπάρχουν μερικές που καλό θα ήταν να έχετε κατά νου (δείτε τις παρακάτω μελέτες):

Σε καλλυντικά: κυρίως διβουτυλφθαλικό (DBP) που χρησιμοποιείται σε βερνίκια νυχιών, διμεθυλοφθαλικό (DMP) σε λακ για τα μαλλιά, και φθαλικό διαιθύλιο (DEP) στα αρώματα. Σύμφωνα με τον έλεγχο της Υπηρεσίας Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) στα καλλυντικά, το DBP και το DMP ανιχνεύθηκαν  σε ελάχιστες περιπτώσεις, ενώ το DEP ακόμα χρησιμοποιείται τακτικά. Η χρήση των DBP και DEHP έχει απαγορευτεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, παρόλα αυτά ακόμα εξακολουθούν να βρίσκονται σε καλλυντικά προϊόντα.

-Σε συσκευασίες τροφίμων: κυρίως δι- (2-εθυλεξυλ) φθαλικό εστέρα (DEHP). Το Bisphenol-Α (ΒΡΑ) δεν είναι φθαλική ένωση, αλλά χρησιμοποιείται επίσης ως πλαστικοποιητής σε συσκευασίες τροφίμων και πλαστικά μπουκάλια.

-Σε χρώματα, αντικείμενα πλαστικά ή από PVC, διαλύτες και κόλλες: DEHP, διισοβουτύλιο φθαλικό εστέρα (DIBP) και DBP (ονομάζεται επίσης DnBP).

-Σε παιδικά παιχνίδια και προϊόντα παιδικής φροντίδας: Στις ΗΠΑ, οι φθαλικές ενώσεις που χρησιμοποιούνται σε αυτά τα προϊόντα έχουν χωριστεί σε τρεις κατηγορίες:
Phthalates toy ducks

  1. μόνιμη απαγόρευση (απαγορεύει την πώληση παιχνιδιών ή προϊόντων παιδικής  φροντίδας που περιέχουν συγκεντρώσεις άνω του 0,1% των: DBP, BBP και DEHP,
  2. προσωρινή απαγόρευση (απαγορεύει σε προσωρινή βάση την πώληση οποιουδήποτε παιδικού παιχνιδιού που μπορεί να μπει στο στόμα του παιδιού, ή οποιουδήποτε αντικειμένου παιδικής φροντίδας που περιέχει συγκεντρώσεις άνω του 0,1% των DNOP, DINP, DIDP, και
  3. ελεύθερης χρήσης, σύμφωνα με το άρθρο 108 του νόμου περί τη Βελτίωση της ασφάλειας των καταναλωτικών προϊόντων του 2008: DMP, DEP, DIBP, DCHP, DIHEPP, DIOP, DPHP.

Παρόμοιες συστάσεις ισχύουν στην Ευρώπη, όπου απαγορεύονται και οι ίδιες 6 ουσίες.

Ποια είναι τα στοιχεία που συνδέουν τις φθαλικές ενώσεις με αποβολές;

Εκτός από την πρόσφατη αμερικανική μελέτη (όπου μετρήθηκαν οι μεταβολίτες του DEHP), δύο προηγούμενες μελέτες είχαν βρει μια σχέση μεταξύ φθαλικών ενώσεων και αποβολών:

Το 2012, μια μελέτη από την Δανία διαπίστωσε αυξημένο κίνδυνο πρόωρης απώλειας κύησης σε γυναίκες με υψηλά επίπεδα προϊόντων διάσπασης του DEHP στα ούρα τους. Πιο πρόσφατα, σε μια κινέζικη μελέτη, συγκρίνοντας τα δείγματα ούρων γυναικών που είχαν αποβολές με αυτά υγιειών γυναικών, διαπιστώθηκε ότι οι αποβολές προκύψανε σε γυναίκες με υψηλότερα επίπεδα τριών φθαλικών ενώσεων: DEP, DBP και δι-ισοβουτυλ φθαλικό εστέρα (DIBP).

Επιπλέον, αυξημένο κίνδυνο αποβολών σε γυναίκες με υψηλά επίπεδα BPA βρήκε μια αμερικάνικη μελέτη.

 

Η πλήρης εξάλειψη φθαλικών ενώσεων και BPA από τη ζωή μας είναι σχεδόν αδύνατη, αλλά μπορείτε να πάρετε κάποια απλά μέτρα να μειώσετε την έκθεση σε αυτές τις ουσίες, ειδικά αν προσπαθείτε να συλλάβετε, είστε έγκυος ή έχετε μικρά παιδιά

Υπάρχουν και άλλοι κίνδυνοι για την υγεία;

Οι φθαλικοί εστέρες είναι ευρέως γνωστοί ως ενδοκρινείς διαταράκτες: μιμούνται τις ορμόνες, παρεμβαίνοντας με τη λειτουργία τους. Ορισμένες πιθανές συνέπειες αυτού είναι:

Επίδραση στη γονιμότητα των ανδρών: η έκθεσης των ανδρών στις φθαλικές ενώσεις σχετίζεται με μειωμένη γονιμότητα.

Γενετικές ανωμαλίες στα αρσενικά μωρά: αρκετές μελέτες έχουν διαπιστώσει ανωμαλίες στα γεννητικά όργανα των αγοριών, όταν οι έγκυες γυναίκες εκτέθηκαν σε υψηλά επίπεδα ορισμένων φθαλικών ενώσεων. Μια άλλη μελέτη διαπίστωσε αυξημένο κίνδυνο υποσπαδία (το άνοιγμα της ουρήθρας βρίσκεται στην κάτω πλευρά του πέους) σε επαγγελματική έκθεση των εγκύων γυναικών.

Νευρολογικά προβλήματα σε νεογνά, βρέφη και παιδιά: όπως διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΗ), μείωση του δείκτη νοημοσύνης, προβλήματα συμπεριφοράς.

Παχυσαρκία: τόσο σε παιδιά όσο και σε ενήλικες.

Άσθμα: στα παιδιά, όταν οι έγκυες γυναίκες εκτέθηκαν σε υψηλά επίπεδα φθαλικών ενώσεων.

Παρέμβαση με την εφηβεία στα κορίτσια: τα στοιχεία δεν είναι ξεκάθαρα σε αυτό το θέμα, ενώ ορισμένες μελέτες διαπίστωσαν ότι οι φθαλικές ενώσεις σχετίζονται με πρώιμη εφηβεία, άλλες ανέφεραν καθυστερημένη εφηβεία.

Καρκίνος του μαστού: μια μικρή μελέτη έδειξε αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του μαστού, αλλά τα στοιχεία δεν είναι πειστικά. Υπάρχει μια μεγάλη μελέτη που διεξάγεται στις ΗΠΑ, η οποία θα παρέχει πιο σαφείς απαντήσεις σε αυτό το θέμα.

Τι μπορώ να κάνω για να μειώσω την έκθεση σε φθαλικές ενώσεις;

Phthalates glass food containers

Η εξάλειψη των φθαλικών ενώσεων και BPA από τη ζωή μας είναι σχεδόν αδύνατη -αυτές οι ουσίες είναι εξαιρετικά διαδεδομένες-, αλλά μπορείτε να πάρετε κάποια απλά μέτρα να μειώσετε την έκθεση σε αυτές τις τοξίνες, ειδικά αν προσπαθείτε να συλλάβετε, είστε έγκυος ή έχετε μικρά παιδιά:

  1. Διαβάστε τις ετικέτες στα προϊόντα προσωπικής φροντίδας. Δυστυχώς, οι εταιρίες δεν είναι υποχρεωμένες να αναφέρουν τις φθαλικές ενώσεις στα καλλυντικά τους, και μπορούν να τα προσθέτουν σαν «άρωμα». Πολλές εταιρείες έχουν απομακρύνει οικειοθελώς τις φθαλικές ενώσεις από τα προϊόντα τους, έτσι μπορείτε να ψάξετε για προϊόντα που φέρουν την ένδειξη “phthalate- free” (χωρίς φθαλικές ενώσεις).
  2. Περιορίστε τη χρήση καλλυντικών σε μωρά και μικρά παιδιά.
  3. Μην χρησιμοποιήστε πλαστικά δοχεία για να ζεσταίνεται τρόφιμα ή υγρά στο φούρνο μικροκυμάτων, ή να χρησιμοποιήσετε μόνο δοχεία “phthalate- free”. Οι φθαλικές ενώσεις μπορούν να περάσουν από τα δοχεία (ή το πλαστικό περιτύλιγμα) στα τρόφιμα όταν θερμαίνονται, ιδιαίτερα στα λιπαρά φαγητά. Μην τοποθετείτε πλαστικά δοχεία στο πλυντήριο πιάτων (η θερμότητα αυξάνει την απελευθέρωση φθαλικών ενώσεων).
  4. Αντικαταστήστε πλαστικά μπουκάλια, ποτήρια, πιάτα και δοχεία τροφίμων με εκείνα από γυαλί, πορσελάνη ή ανοξείδωτο ατσάλι, ειδικά για ζεστά τρόφιμα και ποτά.
  5. Ελέγξτε τις ετικέτες σε πλαστικά μπουκάλια και δοχεία: να επιλέξετε μόνο εκείνα με κωδικούς ανακύκλωσης 1, 2, 4, ή 5. Πλαστικά από τερεφθαλικό πολυαιθυλένιο (ΡΕΤ) ή πολυαιθυλένιο υψηλής πυκνότητας (HDPE) είναι ασφαλέστερα από αυτά είναι κατασκευασμένα από PVC (γράφει “PET” ή “HDPE” στην ετικέτα ή το κάτω μέρος του μπουκαλιού).
  6. Χρησιμοποιήστε μόνο παιχνίδια και οδοντόβουρτσες με την ένδειξη “phthalate-free”. Υπάρχουν αυστηροί κανονισμοί που απαγορεύουν τις πιο επικίνδυνες φθαλικές ενώσεις στα παιχνίδια και στα προϊόντα μωρών, τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη.
  7. Μειώστε τη κατανάλωση τροφίμων σε κονσέρβες, επειδή συχνά η επένδυση των κονσερβών περιέχει BPA. Προτιμήστε τα φρέσκα προϊόντα ή εκείνα σε γυάλινα δοχεία. Αποφύγετε και τα γάλατα σε μεταλλικό κουτί (συμπεριλαμβανομένων τα γάλατα για παιδιά).
  8. Phthalates baby bottlesΕπιλέξτε μόνο μπιμπερό και παιδικά ποτήρια χωρίς BPA. Μάλιστα, το BPA απαγορεύτηκε σε όλα τα προϊόντα για μωρά το 2011 στην Ευρώπη, και το 2012 στις ΗΠΑ.
  9. Όταν χρησιμοποιείτε βαφές ή διαλύτες, αερίστε καλά τον χώρο. Προτιμήστε φυσικά χρώματα, χωρίς φθαλικές ενώσεις (συνήθως περιέχουν DBP).
  10. Αποφύγετε προϊόντα από βινύλιο, όπως κουρτίνες για το μπάνιο, αδιάβροχα ή έπιπλα, επειδή οι αναθυμιάσεις από τα προϊόντα αυτά περιέχον φθαλικές ενώσεις.
  11. Κρατήστε το σπίτι σας καθαρό, διότι οι φθαλικές ενώσεις παραμένουν στη σκόνη.
  12. Αποφύγετε τα αποσμητικά χώρου, προτιμήστε τα αιθέρια έλαια.

Έχει γίνει κάτι πάνω σε αυτό το θέμα;

Phthalates safe cosmetics

Καθώς ο κόσμος γίνεται όλο και πιο ενημερωμένος για τις βλαβερές συνέπειες των φθαλικών ενώσεων, περισσότερες πληροφορίες είναι διαθέσιμες στους καταναλωτές. Ιστοσελίδες όπως η Campaign for Safe Cosmetics (Εκστρατεία για Ασφαλή Καλλυντικά) έχουν υποστηρίξει ενεργά την εξάλειψη των επικίνδυνων χημικών ουσιών από τα καλλυντικά και τα προϊόντα προσωπικής φροντίδας. Ως αποτέλεσμα, ορισμένες εταιρείες και καταστήματα στο εξωτερικό έχουν λάβει μέτρα για τη μείωση τοξικών ουσιών στα προϊόντα τους.

Αλλά και σε κυβερνητικό επίπεδο λαμβάνονται πρωτοβουλίες. Οι ευρωπαϊκές αρχές έχουν περιορίσει τη χρήση φθαλικών ενώσεων σε ορισμένα προϊόντα για μωρά, καλλυντικά και πλαστικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα, και περισσότερες φθαλικές ενώσεις θα απαγορευθούν σύντομα σε ιατρικές, ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές. Πρόσφατα, μια πολύ εκτεταμένη έκθεση για τον καταναλωτή από την Επιτροπή για την Ασφάλεια των Προϊόντων των ΗΠΑ ανέλυσε τα διαθέσιμα στοιχεία σχετικά με κάθε φθαλικό εστέρα και εναλλακτικές ουσίες και διατύπωσε συστάσεις, οι οποίες ελπίζουμε ότι θα οδηγήσουν σε απαγόρευση ορισμένων φθαλικών ενώσεων που αποδείχθηκε ότι είναι τοξικές.

Photo credits

Getty Images; Reciclado creativo, Flickr.com; Etienne, Flickr.com; Pixabay.com; Target.com; Alicia Voorhies, Flickr.comjillsamter.com

ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ: ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΜΦΙΛΕΓΟΜΕΝΟ

Το εμβόλιο κατά του ιού του ανθρωπίνου θηλώματος (HPV) κυκλοφορεί εδώ και σχεδόν 10 χρόνια και πάνω από 175 εκατομμύρια δόσεις έχουν χορηγηθεί σε 63 διαφορετικές χώρες. Παρόλα αυτά, το εμβόλιο παραμένει αμφιλεγόμενο. Ενώ συνιστάται από τις περισσότερες επιστημονικές εταιρείες παγκοσμίως, ορισμένες πρόσφατες μελέτες που αμφισβητούν την ασφάλεια του, τροφοδότησαν ακόμη περισσότερο τη διαμάχη, και έχουν διχάζει τόσο το ευρύτερο κοινό όσο και την ιατρική κοινότητα.

Embed from Getty Images

 

Σε αυτό το άρθρο θα αναλύσουμε τα δεδομένα σχετικά με το εμβόλιο κατά του HPV, με ιδιαίτερη έμφαση στην αποτελεσματικότητα και την ασφάλειά του. Για να οργανώσουμε τις διαθέσιμες πληροφορίες, το άρθρο θα χωρίζεται στις ακόλουθες ενότητες:

  1. Γνωριμία με τον HPV
  2. Γιατί ένα εμβόλιο; Το μέγεθος των προβλημάτων που προκαλεί ο HPV
  3. Τα τρία διαθέσιμα εμβόλια κατά του HPV
  4. Χρονοδιάγραμμα εμβολιασμού
  5. Αποτελεσματικότητα του εμβολίου HPV 
  6. Ασφάλεια του εμβολίου κατά του HPV
  7. Αμφισβήτηση της ασφάλειας του εμβολίου: σημαντικότερα γεγονότα
  8. Άλλα αμφιλεγόμενα θέματα
  9. Αναπάντητα ερωτήματα …
  10. Συμπέρασμα

1.  Γνωριμία με τον HPV

HPV vaccine cure cancer awareness

Ο HPV (ιός των ανθρωπίνου θηλώματος) είναι ένας ιός και μεταδίδεται από άτομο σε άτομο μέσω στενής επαφής δέρμα-με-δέρμα.

• Η HPV λοίμωξη είναι εξαιρετικά συνηθισμένη, και τις περισσότερες φορές το ανοσοποιητικό σύστημα θα καταφέρει να απαλλαχθεί από τον ιό.

• Από τους πάνω από 120 τύπους του ιού HPV,  περίπου 12 υπότυποι (κυρίως οι 6 και 11) μπορεί να προκαλέσουν κονδυλώματα των γεννητικών οργάνων. Αυτοί οι λεγόμενοι τύποι “χαμηλού κινδύνου” μπορεί επίσης να προκαλέσουν μια σπάνια πάθηση που ονομάζεται υποτροπιάζουσα θηλωμάτωση του αναπνευστικού, στην οποία αναπτύσσονται κονδυλώματα στο λαιμό.

• Περίπου 15 τύποι του HPV (κυρίως οι τύποι 16 και 18) συνδέονται με τον καρκίνο. Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι η πιο συχνή μορφή καρκίνου που σχετίζεται με τον HPV, αλλά ο ιός μπορεί να προκαλέσει και άλλους καρκίνους: του αιδοίου, του κόλπου, του πρωκτού και του στοματοφάρυγγα (στόμα και το λαιμό), καθώς και καρκίνο του πέους στους άνδρες.

Μπορείτε να μάθετε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον HPV εδώ.

 

2. Γιατί ένα εμβόλιο; Το μέγεθος των προβλημάτων που προκαλεί ο HPV

HPV vaccine every 2 minutes a woman dies

Τα κάτωθι στοιχεία θα σας δώσουν μία ιδέα της διάστασης των προβλημάτων που σχετίζονται με τον HPV:

-Παγκοσμίως, πάνω από 500.000 νέες περιπτώσεις καρκίνου του τραχήλου διαγιγνώσκονται ετησίως. Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι ο 4ος συχνότερος γυναικείος καρκίνος, και είναι η πιο συνηθισμένη μορφή καρκίνου στις γυναίκες ηλικίας 15 έως 44 ετών (1).

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, εκτιμάται ότι κάθε χρόνο υπάρχουν περίπου 26.000 νέα κρούσματα καρκίνων που οφείλονται σε HPV, από τα οποία 17.000 είναι γυναίκες και 9.000 άνδρες (2).

Στην Ευρώπη, περίπου 58.000 νέες περιπτώσεις καρκίνων που σχετίζονται με HPV εκτιμάται ότι θα εμφανιστούν κάθε έτος (3).

-Όσο αφορά της προκαρκινικές αλλοιώσεις, η εκτιμώμενη ετήσια επιβάρυνση κυμαίνεται μεταξύ 280.000 και 550.000 νέες περιπτώσεις ετησίως στην Ευρώπη (4).

-Εκτός από καρκίνους και προκαρκινικές αλλοιώσεις, το πρόβλημα των κονδυλωμάτων πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη. Τα κονδυλώματα είναι πολύ συνηθισμένα: 1 στα 10 άτομα θα έχουν κονδυλώματα κάποια στιγμή στη ζωή τους (5). Περίπου 800.000 νέες περιπτώσεις κονδυλωμάτων εκτιμάται ότι θα διαγνωστούν σε γυναίκες και άνδρες στην Ευρώπη (4). Αν και δεν είναι απειλητικά για τη ζωή, το κόστος που προκύπτει από την θεραπεία τους και η ψυχολογική επιβάρυνση που προκαλούν δεν πρέπει να παραμεληθόυν.

 

3.Τα τρία διαθέσιμα εμβόλια κατά του HPV

HPV vaccine collage

Από το 2006, 2 εμβόλια έχουν κυκλοφόρησει: Ένα διδύναμο (Cervarix), έναντι των τύπων HPV 16 και 18, που ευθύνονται για περίπου 70% των καρκίνων του τραχήλου και άλλων καρκίνων, και το άλλο τετραδύναμο (Gardasil® , ή Silgard® σε διάφορες χώρες) που περιέχει 4 τύπους του HPV: 16 και 18, σε συνδυασμό με HPV 6 και 11, που είναι υπεύθυνοι για περισσότερο από το 90% των κονδυλωμάτων.

Τον Δεκέμβριο του 2014, η αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) ενέκρινε ένα εμβόλιο εννέα-δύναμο, το Gardasil 9® (6), το οποίο, εκτός από τα 4 στελέχη που περιέχονται στο Gardasil (δηλαδή 6,11,16,18), συμπεριλαμβάνει τους τύπους 31, 33, 45, 52, και 58, υπεύθυνοι για ένα επιπλέον 20% καρκίνων που σχετίζονται με τον HPV (4). Το Gardasil 9 έχει πρόσφατα εγκριθεί και στην Ευρώπη (7).

 

4. Χρονοδιάγραμμα εμβολιασμού

HPV vaccine who should get it ACIPinfographic

Κάτωθι θα βρείτε ένα απόσπασμα από το Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών & Εφήβων 2015από την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών σχετικά με το εμβόλιο κατά του HPV:

  • Στη χώρα μας διατίθενται το διδύναμο (HPV2) και το τετραδύναμο (HPV4) εμβόλιο HPV.
  • Μικρότερη ηλικία χορήγησης: 9 έτη.
  • Τα εμβόλια HPV2 και HPV4 χορηγούνται σε 2 δόσεις με μεσοδιάστημα 6 μηνών (σχήμα 0, 6) σε κορίτσια ηλικίας 11 έως 15 ετών.
  • Εφόσον η έναρξη του εμβολιασμού γίνει μετά τη συμπλήρωση του 15ου έτους, χορηγούνται 3 δόσεις εμβολίου (σχήμα 0, 1-2, 6 μήνες).
  • Σε περίπτωση που οι 2 δόσεις γίνουν σε μεσοδιάστημα μικρότερο των 6 μηνών απαιτείται και 3η δόση μετά τους 6 μήνες.
  • Η μέγιστη προστασία επιτυγχάνεται εφόσον ο εμβολιασμός ολοκληρωθεί πριν την έναρξη της σεξουαλικής δραστηριότητας.

Στο σχετικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Ενηλίκων 2015 αναφέρεται:

  • Το εμβόλιο HPV συνιστάται στις γυναίκες 18-26 ετών (τρείς δόσεις) και θα χορηγείται δωρεάν μέχρι 31/12/2016.
  • Τα HPV εμβόλια δεν συνιστώνται σε έγκυες γυναίκες. Ωστόσο, δεν είναι απαραίτητο να γίνεται τεστ εγκυμοσύνης πριν από την έναρξη του εμβολιασμού. Εάν διαπιστωθεί ότι μια γυναίκα είναι έγκυος μετά την έναρξη του εμβολιασμού, δεν συνιστάται διακοπή της κύησης και οι υπόλοιπες δόσεις συμπληρώνονται μετά την ολοκλήρωση της κύησης.
  • Tο εμβόλιο χορηγείται δωρεάν και στους ομοφυλόφιλους άνδρες κάτω των 26 ετών (βλέπε παρακάτω “Εμβολιασμός στα αγόρια”).

HPV vaccine Protect your children

Άλλες επισημάνσεις: 

  • Σε άλλες χώρες, όπως ΗΠΑ και Αυστραλία, τα αγόρια έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα εμβολιασμού με το ίδιο χρονοδιάγραμμα που ισχύει για τα κορίτσια (8, 9, 10).
  • Εκτός του ότι τα εμβόλια είναι πιο αποτελεσματικά πριν από την έναρξη της σεξουαλικής δραστηριότητας, ο εμβολιασμός σε νεαρή ηλικία (πριν τα 14 έτη) έχει ως αποτέλεσμα υψηλότερη ανοσολογική απόκριση (8).
  • Παρόλα αυτά, ο εμβολιασμός συνιστάται ανεξάρτητα από τη σεξουαλική δραστηριότητα ή από γνωστή λοίμωξη από τον HPV. Σε σεξουαλικά ενεργά άτομα, κάποιο όφελος αναμένεται να επιτευχθεί, επειδή είναι πολύ απίθανη η μόλυνση με όλους τους τύπους του HPV που περιλαμβάνονται στο εμβόλιο. Δεν συνιστάται να γίνει εξέταση για τον HPV πριν από τον εμβολιασμό.
  • Τα εμβόλια είναι προληπτικά, δηλαδή, δεν εμποδίζουν την πρόοδο μιας προϋπάρχουσας μόλυνσης από τον ιό, και δεν θα θεραπεύσουν κάποια πάθηση που σχετίζεται με τον ιό (2).
  • Φαίνεται να υπάρχει πρόσθετη προστασία από το εμβόλιο σε γυναίκες μέχρι την ηλικία των 45 ετών, όπως έδειξαν ορισμένες μελέτες (11). Ωστόσο, δεν υπάρχει σύσταση για εμβολιασμό σε άτομα ηλικίας 26 σε 45.
  • Για το Gardasil 9 ισχύει το ίδιο σχήμα του Gardasil (0, 2 και 6 μήνες). Επαναληπτικός εμβολιασμός με το εμβόλιο εννέα-δύναμο δεν συνιστάται σε άτομα που προηγουμένως ολοκλήρωσαν τη σειρά τριών δόσεων με το εμβόλιο διδύναμο ή τετραδύναμο (8).

 

5. Αποτελεσματικότητα του εμβολίου HPV 

HPV Vaccine Charlene-Choi1

Ο απώτερος σκοπός του εμβολιασμού κατά του HPV είναι η μείωση εμφάνισης των καρκίνων που σχετίζονται με τον ιό. Για προφανείς λόγους ηθικής, οι μελέτες που έγιναν για να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα του εμβολίου όρισαν σταν τελικό σημείο (endpoint) τις προκαρκινικές βλάβες, δηλαδή CIN 2 και 3 (αλλοιώσεις του τραχήλου της μήτρας με δυνατότητα να εξελιχθούν σε καρκίνο). Άλλα τελικά σημεία αποτελεσματικότητας που αξιολογήθηκαν ήταν η επίπτωση της λοίμωξης από HPV και η επίπτωση των κονδυλωμάτων.

Μελέτες που διεξήχθησαν πριν την κυκλοφορία των εμβολίων έδειξαν ότι και τα δύο εμβόλια είχαν ένα υψηλό επίπεδο προστασίας για τους τύπους του HPV που περιέχονται στα εμβόλια: 98 έως 100% προστασία σε γυναίκες που δεν είχαν μολυνθεί με τους ιούς 16 ή 18 πριν τον εμβολιασμό, αν και η προστασία έναντι των προκαρκινικών βλαβών ήταν 30-40% στο σύνολο του εμβολιασμένου πληθυσμού (στον οποίο περιλαμβάνονταν γυναίκες που δεν είχαν ολοκληρώσει το σχήμα εμβολιασμού, ή που είχαν ήδη μολυνθεί με τον HPV πριν από τον εμβολιασμό) ( 12, 13, 14, 15). Διαπιστώθηκε επίσης διασταυρούμενη προστασία για άλλους τύπους του HPV (όπως τους 45 και 31), η οποία ήταν πιο ισχυρή με το Cervarix (16).

HPV vaccine AustraliaΗ επίδραση του εμβολιασμού στο γενικό πληθυσμό έχει επίσης αναλυθεί σε μερικές μελέτες. Η Αυστραλία ήταν η πρώτη χώρα να εισάγει ένα οργανωμένο πρόγραμμα εμβολιασμού κατά του HPV, και έχει πετύχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά συμμόρφωσης στον εμβολιασμό παγκοσμίως. Από το 2007 που ξεκίνησε το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμού με το τετραδύναμο εμβόλιο, οι λοιμώξεις από τους τύπους του HPV που περιλαμβάνονται στο εμβόλιο μειώθηκαν από 29% σε 7% (17). Παρατηρήθηκε επίσης μείωση 93% στη διάγνωση γεννητικών κονδυλωμάτων (18). Επιπλέον, άλλες μελέτες έδειξαν μείωση σχεδόν 50% των προκαρκινικών βλαβών τραχήλου σε γυναίκες που είχαν λάβει όλες τις απαιτούμενες δόσεις του εμβολίου (19).

Η Δανία έχει επίσης ένα οργανωμένο πρόγραμμα εμβολιασμού. Έξι χρόνια μετά την έναρξη του προγράμματος με το τετραδύναμο εμβόλιο, παρατηρήθηκε μείωση των προκαρκινικών βλαβών του τραχήλου της μήτρας, η οποία έφτασε στα 80% στις νεότερες ηλικίες (20).

Πρόσφατα, πραγματοποιήθηκε μια μελέτη με σκοπό να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα του εννεα-δύναμου εμβολίου. Το Gardasil 9 μείωσε κατά 97% τις προκαρκινικές αλλοιώσεις του τραχήλου της μήτρας, του αιδοίου και του κόλπου που προκαλούνται από τις πέντε νέους τύπους HPV (HPV31/33/45/52/58) (21). Το εμβόλιο εννέα-δύναμο προκάλεσε επίσης ανοσολογική απάντηση κατά τους τύπους HPV 6 /11/16/18, η οποία ήταν εξίσου καλή ή καλύτερη από το τετραδύναμο εμβόλιο. (4, 22)

 

6. Ασφάλεια του εμβολίου κατά του HPV

Πολλές μελέτες έχουν αξιολογήσει την ασφάλεια των εμβολίων έναντι του HPV, τόσο πριν την κυκλοφορία τους όσο και μετά, οι οποίες δεν έδειξαν διαφορές στις παρενέργειες σε σύγκριση με ομάδες ελέγχου, ανεξάρτητα από ηλικία ή εθνικότητα (23).

HPV vaccine armed against cancer

Σύμφωνα με το CDC, οι πιο συχνές αναφερόμενες ανεπιθύμητες ενέργειες των εμβολίων είναι:

  • Πόνος, ερυθρότητα ή πρήξιμο στο χέρι όπου έγινε το εμβόλιο
  • Πυρετός
  • Πονοκέφαλος ή αίσθημα κόπωσης
  • Ναυτία
  • Μυϊκοί πόνοι ή αρθραλγίες

Η λιποθυμία (επίσης γνωστή ως συγκοπή) και άλλα συνοδευόμενα συμπτώματα (όπως σπασμωδικές κινήσεις) δεν είναι ασυνήθιστη (24), ιδιαίτερα σε εφήβους.

Για το λόγο αυτό, συνιστάται όσοι λαμβάνουν το εμβόλιο να καθίσουν ή να ξαπλώσουν κατά τη διάρκεια του εμβολιασμού, και να μένουν καθιστοί για 15 λεπτά αφού έγινε (23).

Λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία στην οποία πραγματώνεται ο εμβολιασμός (η οποία περιλαμβάνει και γυναίκες σε αναπαραγωγική ηλικία), ιδιαίτερη προσοχή έχει δοθεί στην έκβαση της εγκυμοσύνης. Καμία αύξηση σε ποσοστά αποβολών δεν έχει αναφερθεί για κανένα από τα εμβόλια (25). Επιπλέον, οι έγκυες γυναίκες που έχουν καταγραφεί δεν έχουν αυξημένο ποσοστό συγγενών ανωμαλιών (26, 27, 24).

Άλλες μελέτες έχουν επιβεβαιώσει την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια των εμβολίων στους άνδρες, τόσο στους ετεροφυλόφιλους όσο και στους άνδρες που κάνουν σεξ με άνδρες (28).

Οι σοβαρές παρενέργειες είναι πολύ σπάνιες (λιγότερο από 0,5%) (29), από τις οποίες οι πιο συχνές είναι επίμονη κεφαλαλγία, υπέρταση, γαστρεντερίτιδα, βρογχόσπασμος και αναφυλαξία. Η αναφερόμενη συχνότητά τους είναι παρόμοια με εκείνη των άλλων υποχρεωτικών εμβολίων (30).

HPV vaccine third poke

Ορισμένες παρενέργειες έχουν προκαλέσει ανησυχία από τότε που εισήχθη το εμβόλιο, κυρίως τα αυτοάνοσα νοσήματα (ΑΝ) (όπως υποθυρεοειδισμός, ρευματοειδής αρθρίτιδα, σύνδρομο του Behcet, νόσος του Raynaud, διαβήτη τύπου 1 και λεύκη), οι νευρολογικές διαταραχές (π.χ. επιληψία, παράλυση, σύνδρομο Guillain-Barre, κεντρική απομυελίνωση και σκλήρυνση κατά πλάκας) και η φλεβική θρομβοεμβολή (ένας θρόμβος αίματος που φράζει μία φλέβα). Θα πρέπει να αναφερθεί ότι τα ΑΝ δεν είναι σπάνια σε εφήβους και νέους, ιδιαίτερα στις γυναίκες. Ως εκ τούτου, δεν είναι πάντα εύκολο να διαχωρίσουμε αιτιώδη από χρονική συσχέτιση. Μια πρόσφατη μελέτη συγκέντρωσε τα αποτελέσματα 9 μεγάλων μελετών (εκ των οποίων η μία ήταν μια ανασκόπηση 42 μελετών μαζί) προκειμένου να διερευνηθούν οι σοβαρές ανεπιθύμητες αντιδράσεις του εμβολίου κατά του HPV. Σε καμία από όλες αυτές τις μελέτες δεν βρέθηκαν ενδείξεις για αυξημένο κίνδυνο αυτοάνοσης ασθένειας, νευρολογικής διαταραχής, ή φλεβικής θρομβοεμβολής (31).

Η Παγκόσμια Συμβουλευτική Επιτροπή για την ασφάλεια των εμβολίων (GACVS), που ιδρύθηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO) παρέχει ανεξάρτητες, αυστηρά επιστημονικές συμβουλές για θέματα ασφαλείας των εμβολίων. Τον Δεκέμβριο του 2013 προέβηκε σε λεπτομερή ανασκόπηση όλων των διαθέσιμων στοιχείων σχετικά με την ασφάλεια των εμβολίων κατά του HPV, και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι και τα δύο εμπορικά διαθέσιμα εμβόλια είναι ασφαλή (32). Παρομοίως, η Διεθνής Ομοσπονδία Μαιευτικής και Γυναικολογίας (FIGO), η Επιτροπή Γυναικολογικής Ογκολογίας και η Υποεπιτροπή για την πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας υποστηρίζουν τη συνέχιση της χορήγησης των εμβολίων κατά του HPV στους κατάλληλους πληθυσμούς (33).

 

7. Αμφισβήτηση της ασφάλειας του εμβολίου: σημαντικότερα γεγονότα

HPV vaccine Japanese_Schoolgirls

Παρότι ορισμένες μεμονωμένες περιπτώσεις παρενεργειών είχαν περιγραφεί στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Αυστραλία (34), η Ιαπωνία ήταν η πρώτη χώρα στην οποία παρατηρήθηκε ότι, μετά τον εμβολιασμό, μερικά κορίτσια υπέφεραν από εντονότατους πόνους και αναπηρία. Τα εν λόγω περιστατικά είχαν μεγάλη δημοσιότητα σε εφημερίδες, τηλεοπτικές εκπομπές και social media, αλλά ανησύχησαν και την ιατρική κοινότητα. Ιάπωνες γιατροί δημοσίευσαν αργότερα μια σειρά από 44 κορίτσια που είχαν διαγνωστεί με το λεγόμενο  Πολύπλοκο Περιοχικό Σύνδρομο Πόνου (complex regional pain syndrome ,CRPS) (35).

Λόγω αυτών των ανησυχιών, τον Ιούνιο του 2013, το Ιαπωνικό Υπουργείο Υγείας, Εργασίας και Πρόνοιας (MHLW) αποφάσισε να αναστείλει την ενεργή σύσταση για εμβολιασμό κατά του HPV. Η απόφαση αυτή δημιούργησε έντονη διαμάχη μεταξύ επιστημόνων και στην κοινή γνώμη, η οποία συνεχίζεται μέχρι και σήμερα (34).

Τον Μάρτιο του 2015, το τηλεοπτικό κανάλι της Δανίας TV2 προέβαλε ένα ντοκιμαντέρ με τίτλο: Τα εμβολιασμένα κορίτσια – άρρωστα και προδομένα. Οι δημοσιογράφοι συγκέντρωσαν περίπου 60 κορίτσια από όλη την Δανία που αρρώστησαν λίγο μετά τον εμβολιασμό κατά του HPV. Μεταξύ των γιατρών που εμφανίζονται στο ντοκιμαντέρ είναι η Louise Brinth, η οποία εξέτασε προσωπικά περίπου 80 κορίτσια με παρόμοια συμπτώματα. Η Δρ Brinth ανέφερε ότι τα κορίτσια παρουσιάζουν ζάλη, λιποθυμία, και έντονους πονοκεφάλους. Συγκεκριμένα είπε, “Έχουν κοιλιακό άλγος και ναυτία. Έχουν παράξενες μυϊκές κινήσεις που δεν μπορούν να ελέγξουν. Και νιώθουν εξαντλημένα… Βλέπουμε ένα μοτίβο που κραυγάζει στον ουρανό, και θα πρέπει να εξεταστεί από σοβαρή έρευνα”.

HPV vaccine Danish documentary

Τον Απρίλιο του 2015, η Δρ Brinth δημοσίευσε σε επιστημονικό περιοδικό για 53 ασθενείς που διαμαρτύρονταν για ορθοστατική δυσανεξία, σοβαρή κεφαλαλγία, υπερβολική κόπωση, γνωστική δυσλειτουργία, γαστρεντερικές ενοχλήσεις και διάχυτο πόνο. Οι περισσότερες από αυτές είχαν διαγνωστεί με μια σπάνια νόσο γνωστή ως Σύνδρομο ορθοστατικής ταχυκαρδίας (postural orthostatic tachycardia syndrome, POTS), και ήταν σε στενή χρονική συσχέτιση με το εμβόλιο κατά του HPV (36a, 36b).

To ντοκιμαντέρ της Δανίας είχε τεράστιο αντίκτυπο σε όλο τον κόσμο, τόσο στο ευρύ κοινό όσο και στην ιατρική κοινότητα. Μία κλειστή σελίδα στο Facebook που έχει συσταθεί για τα πιθανά θύματα των παρενεργειών του Gardasil στη Δανία τριπλασίασε τα -προσεκτικά ελεγχόμενα- μέλη της. Παρόμοιες ομάδες έχουν δημιουργηθεί στο Facebook και από άλλες χώρες.

Κατόπιν αιτήματος της Δανίας, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) διεξάγει μια επανεξέταση της ασφάλειας των εμβολίων HPV. Ωστόσο, ο οργανισμός υπογραμμίζει ότι η αναθεώρηση αυτή “δεν αμφισβητεί ότι τα οφέλη των εμβολίων κατά του HPV υπερτερούν των κινδύνων τους”. Ο Οργανισμός επισημαίνει επίσης ότι, ενώ διεξάγεται η επανεξέταση, δεν συνιστάται καμία αλλαγή όσον αφορά τη χρήση των προϊόντων αυτών.

HPV vaccine reactions independent UK

Τον Μάιο του 2015, η βρετανική εφημερίδα The Independent δημοσίευσε ένα άρθρο με τίτλο: Χιλιάδες έφηβες αρρώστησαν σοβαρά μετά το σχολικό εμβολιασμό ρουτίνας κατά του καρκίνου. Το άρθρο επικεντρώνεται στην ιστορία της Emily Ryalls, 17 ετών, η οποία άρχισε να αισθάνεται έντονους πόνους και δυσκολία στην αναπνοή αμέσως μετά το εμβόλιο κατά του HPV.

Η κα. Ryalls ανέφερε τα συμπτώματα της Emily στην Ρυθμιστική Αρχή Φαρμάκων και Προϊόντων Υγείας (MHRA), και δεν ήταν η μοναδική: οι ανεπιθύμητες ενέργειες μετά τον εμβολιασμό κατά του HPV αριθμούσαν 8.228, εκ των οποίων 2.587 είχαν χαρακτηριστεί ως “σοβαρές”, αρκετά περισσότερες από αυτές που αναφέρθηκαν μετά από άλλα υποχρεωτικά εμβόλια (βλέπε γράφημα). Η MHRA, όμως, αναφέρει ότι δεν υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με τον αριθμό των ανεπιθύμητων ενεργειών που σχετίζονται με το εμβόλιο κατά του HPV και ότι τα «αναμενόμενα οφέλη στην πρόληψη ασθένειας και θανάτων από λοίμωξη HPV υπερτερούν των γνωστών κινδύνων”.

Η μητέρα της Emily, μαζί με άλλες 80 οικογένειες σε παρόμοια κατάσταση σε όλη τη Βρετανία ίδρυσαν τον Σύλλογο Κορών Θυμάτων του HPV Εμβολίου (Association for HPV Vaccine Injured Daughters (AHVID).

Όπως αναφέρθηκε από την εφημερίδα “Το σσυγκεκριμένο άρθρο προκάλεσε έντονη συζήτηση μεταξύ ιατρών, δημοσιογράφων και μελών του κοινού…».

HPV vaccine France fiasco SV-1136-vaccin-HPV

Στη Γαλλία, η Εθνική Υπηρεσία Ασφάλειας των Φαρμάκων και Προϊόντων Υγείας (ANSM) δημοσίευσε πρόσφατα (το Σεπτέμβριο του 2015) τα αποτελέσματα της παρακολούθησης περισσότερων από 2 εκατομμύρια κορίτσια ηλικίας 13-16 ετών, εμβολιασμένα μεταξύ του 2008 και του 2013 για να αξιολογήσει την εμφάνιση παρενεργειών, κυρίως αυτοάνοσων νοσημάτων. Όταν ανέλυσε όλες τα νοσήματα μαζί, τα αποτελέσματά έδειξαν ότι δεν υπάρχει αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης σοβαρών ανεπιθύμητων ενεργειών. Ωστόσο, όταν κάθε ασθένεια αναλύθηκε ξεχωριστά, παρατηρήθηκε μια τετραπλάσια αύξηση στην εμφάνιση του συνδρόμου Guillain Barré. Η μελέτη διαπίστωσε επίσης αυξημένο κίνδυνο φλεγμονώδους νόσου του εντέρου, αλλά η συσχέτιση ήταν αδύναμη.

Οι συγγραφείς καταλήγουν στο συμπέρασμα: “… τα αποτελέσματα της μελέτης αποδεικνύουν … καθησυχαστικά σχετικά με τον κίνδυνο αυτοάνοσης ασθένειας που σχετίζεται με τα εμβόλια HPV. Τα αναμενόμενα οφέλη από τον εμβόλιο αυτό, από την άποψη δημόσιας υγείας είναι πολύ μεγαλύτερα από τους ενδεχόμενους κινδύνους στους οποίους μπορεί να εκτίθενται τα κορίτσια” (37). Παρά αυτά τα «καθησυχαστικά» αποτελέσματα, το ποσοστό εμβολιασμού στη Γαλλία εξακολουθεί να είναι χαμηλό (κάτω του 30%).

HPV vaccine POTS

Τον Σεπτέμβριο του 2015, μια άλλη δημοσίευση δίνει λεπτομερή στοιχεία για 45 άτομα από 13 χώρες, τα οποία ανέπτυξαν μια χρόνια πάθηση σύντομα μετά τη λήψη του εμβολίου κατά του HPV. “Ένα σύνδρομο με χρόνιο νευροπαθητικό πόνο, έντονη κόπωση, και βαθιά δυσλειτουργία του αυτονόμου νευρικού συστήματος μπορεί να εμφανιστεί μετά από εμβολιασμό HPV”, λένε οι συγγραφείς, με επικεφαλή τον Δρ. Manuel Martínez-Lavín, ειδικός σε παθήσεις χρόνιου πόνου από το Μεξικό. “Μετά από την πάροδο 4 ετών από τον εμβολιασμό, 93% των ατόμων “συνεχίζουν να έχουν συμπτώματα αναπηρίας και αδυνατούν να παρακολουθήσουν το σχολείο ή την εργασία τους” γράφουν οι συγγραφείς (38).

Το σύνδρομο POTS μετά από HPV εμβολιασμό έχει επίσης αναφερθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Δρ Blitshteyn, νευρολόγος από τη Νέα Υόρκη, περιγράφει έξι περιπτώσεις ασθενών που ανέπτυξαν POTS μεταξύ 6 ημερών και 2 μηνών μετά τον εμβολιασμό HPV. Όλοι οι ασθενείς είχαν βελτίωση μετά από 3 χρόνια, αλλά κάποια υπολειμματικά συμπτώματα παρέμειναν (39).

Η Αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) και τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), τόνισαν ότι ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές σε δεκάδες χιλιάδες άτομα καθώς και η παρακολούθηση εκατομμυρίων ατόμων μετά την κυκλοφορία των εμβολίων δεν έχουν βρει καμία συσχέτιση του εμβολιασμού κατά του HPV με άτυπα σύνδρομα πόνου ή δυσλειτουργία του αυτόνομου συστήματος.

HPV vaccine Diane Harper

Η Δρ Diane Harper, μία Αμερικανίδα μαιευτήρας – γυναικολόγος, είναι μία από τους ειδικούς στον ιό HPV που κλήθηκαν να σχεδιάσουν τις κλινικές δοκιμές για το Gardasil και το Cervarix. Αν και αρχικά ήταν υπέρ του εμβολίου, τα τελευταία χρόνια έχει αμφισβητήσει την ασφάλεια του Gardasil. Έχει δηλώσει ότι “Το Gardasil έχει προκαλέσει τόσες σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες όσο υπάρχουν θάνατοι από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας κάθε χρόνου”. Εξάλλου, σε άρθρο που δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο του 2009, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, λαμβάνοντας υπόψη τους περιορισμούς και τους κινδύνους των εμβολίων, τα οφέλη και οι κίνδυνοι του εμβολιασμού κατά του HPV θα πρέπει να συγκρίνονται με τα οφέλη και τους κινδύνους του προσυμπτωματικού ελέγχου του HPV (δηλαδή, το τεστ Παπανικολάου) για τη μείωση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας σε ένα οικονομικά αποδοτικό τρόπο (40).

Η Δρ Χάρπερ δεν υποστηρίζει τον υποχρεωτικό HPV εμβολιασμό στα σχολεία, γιατί πιστεύει πως η διάρκεια της προστασίας πιθανόν να είναι πολύ μικρή (βλέπε παρακάτω). Έχει επίσης κατακρίνει το σύντομο χρονικό διάστημα που τα εμβόλια δοκιμάστηκαν πριν την κυκλοφορία τους, και την παραπλανητική διαφήμιση των φαρμακευτικών εταιρειών. Μάθετε περισσότερα εδώ.

 

8. Άλλα αμφιλεγόμενα θέματα 

Εμβολιασμός στα αγόρια

HPV vaccine is cancer prevention.

Η λογική του εμβολιασμού των αγοριών είναι να μειωθεί η μετάδοση του ιού HPV στα κορίτσια, και η προστασία τους από τους καρκίνους του στόματος και του πρωκτού (41). Δεδομένου ότι οι καρκίνοι αυτοί είναι πολύ σπάνιοι, έχει αμφισβητηθεί από ορισμένους επιστήμονες κατά πόσο αξίζει να εκτεθούν εκατομμύρια αγόρια στις πιθανές παρενέργειες του εμβολίου για να προστατευτούν τα κορίτσια, ή για την πρόληψη μιας τόσο σπάνιας μορφής καρκίνου (υπεύθυνος για μόλις 300 θανάτους στις ΗΠΑ), εάν το όφελος υπερτερεί τους κινδύνους και αν ο εμβολιασμός στους άνδρες είναι οικονομικά αποδοτικός. Ενώ χώρες όπως η Αυστραλία και οι ΗΠΑ περιλαμβάνουν τα αγόρια στις συστάσεις τους για εμβολιασμό, άλλες χώρες (πχ, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία) δεν έχουν ακόμη υιοθετήσει το μέτρο αυτό.

Οι άνδρες που κάνουν σεξ με άνδρες είναι μια ιδιαίτερη κατηγορία, δεδομένου ότι έχουν υψηλότερο κίνδυνο για καρκίνου του πρωκτού. Έτσι, μερικοί ειδικοί πιστεύουν πως σε αυτούς τους ανθρώπους (και όχι σε κάθε παιδί) θα πρέπει να προσφερθεί το εμβόλιο, και με αυτό το σκεπτικό στην Ελλάδα το εμβόλιο αποζημιώνεται δωρεάν στους ομοφυλόφιλους άνδρες κάτω των 26 ετών. Ωστόσο, το μέτρο αυτό μπορεί να είναι δύσκολο να εφαρμοστεί: για να καλύπτονται από το ταμείο τους, οι νέοι άνδρες υποχρεούνται να δηλώνουν (με μία υπεύθυνη δήλωση) τις σεξουαλικές τους προτιμήσεις.

Ανοσογονικότητα του Gardasil έναντι του Cervarix

HPV vaccine Argentina

Ανοσογονικότητα σημαίνει η ικανότητα του εμβολίου να προκαλέσει μια ανοσολογική απάντηση, με άλλα λόγια, η «δύναμη» του εμβολίου.

Οι περισσότερες χώρες υιοθέτησαν τον εμβολιασμό με Gardasil αντί του Cervarix υποθέτοντας ίση προστασία για τον καρκίνο, με την “μπόνους” προστασία για τα κονδυλώματα των γεννητικών οργάνων. Αλλά είναι πράγματι έτσι;

Αρκετές μελέτες έχουν δείξει ότι το Cervarix προκαλεί ισχυρότερη και μεγαλύτερης διάρκειας ανοσολογική απάντηση σε σχέση με το Gardasil (42, 43). Μάλιστα, αυτά τα εργαστηριακά ευρήματα έχουν επιβεβαιωθεί και από κλινικές μελέτες: με την πάροδο των χρόνων, η αποτελεσματικότητα του Cervarix για την προστασία από προκαρκινικές αλλοιώσεις (στην ομάδα που εμβολιάστηκε και δεν είχε εκτεθεί στον ιό προηγουμένως) ήταν 93%, ενώ στο Gardasil μειώθηκε στο 43% (44).

Ηλικία εμβολιασμού 

HPV vaccine school girl

Το θέμα αυτό έχει επίσης εγείρει έντονη συζήτηση και ανησυχία. Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, η ανοσολογική απάντηση που προκαλείται από τα εμβόλια μπορεί να είναι περιορισμένης διάρκειας, ειδικά για το Gardasil. Αυτό μπορεί να αποτελεί ένα σοβαρό πρόβλημα, επειδή, όπως επισήμανε η Δρ Χάρπερ “… αν το HPV εμβόλιο δεν διαρκεί τουλάχιστον 15 χρόνια, ούτε ένας καρκίνος δεν πρόκειται ποτέ να προληφθεί, οι γυναίκες απλώς θα πάθουν καρκίνο αργότερα στη ζωή τους όταν η επίδραση του εμβολίου θα έχει φθαρεί“.

Αν αυτό το σύντομο χρονικό διάστημα προστασίας επιβεβαιώνεται από κλινικές μελέτες, μια αναμνηστική δόση θα λύσει αυτόν τον περιορισμό. Ωστόσο, θα αυξήσει σημαντικά το κόστος του εμβολίου, και επιπλέον, οι γυναίκες που δεν θα συμμορφώνονται με τη σύσταση αυτή, θα καθιστούν απροστάτευτες με την πάροδο του χρόνου.

Αύξηση της ελευθεριότητας;

Πολλοί άνθρωποι φοβούνται ότι το εμβόλιο κατά του HPV θα μπορούσε να θεωρηθεί από τα κορίτσια ως μια “άδεια” να έχουν σεξουαλικές επαφές χωρίς προστασία. Αυτό ερευνήθηκε από ορισμένες μελέτες, και έχουν αποδείξει πως δεν είναι αλήθεια: δεν παρατηρήθηκε καμία αύξηση στα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα μεταξύ των εμβολιασμένων κοριτσιών (45), το ότι υποδηλώνει ότι ο εμβολιασμός είναι απίθανο να προωθήσει μη ασφαλή σεξουαλική δραστηριότητα.

 

9. Αναπάντητα ερωτήματα…

HPV cancer vaccine flyer - 8-1/2 x 11

  • Θα καταφέρει το εμβόλιο κατά του HPV να μειώσει τους θανάτους από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας σε πραγματικές συνθήκες;
  • Λόγω των προσφάτων γεγονότων, θα έπρεπε να σταματήσει η χορήγηση του εμβολίου μέχρι να ξεκαθαρίσει η κατάσταση;
  • Αυτές οι τελευταίες ανησυχίες θα οδηγήσουν περισσότερες γυναίκες και κορίτσια να μην εμβολιαστούν, χάνοντας συνεπώς την ευκαιρία να προστατευτούν από την απειλή του καρκίνου;
  • Δεδομένου ότι τα σύνδρομα που πιθανώς σχετίζονται με τα εμβόλια είναι δύσκολο να διαγνωστούν, είναι πιθανό να μην έχουν αναγνωριστεί στο παρελθόν; Μήπως για τον ίδιο λόγο θα γίνουν υπερβολικές αναφορές στο μέλλον;
  • Μπορεί το εμβόλιο να δημιουργήσει μια ψευδή αίσθηση πλήρους προστασίας στις γυναίκες, με αποτέλεσμα λιγότερες γυναίκες να υποβληθούν σε προσυμπτωματικό έλεγχο (τεστ Παπ);
  • Μήπως το εμβόλιο μείωνει τους τύπους του HPV που περιλαμβάνονται στο εμβόλιο, αλλά προκαλεί μια αύξηση εκείνων που δεν περιλαμβάνονται στο εμβόλιο;

10. Συμπέρασμα

HPV vaccine End-cervical-cancer-poster

Είναι πράγματι συναρπαστικό να έχουμε ένα εμβόλιο κατά του καρκίνου. Έχοντας δει γυναίκες να πεθαίνουν από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, εύχομαι πραγματικά ο καρκίνος αυτός να εξαφανιστεί από την επιφάνεια της Γης. Πρέπει όμως να διασφαλίζουμε ότι, στη προσπάθεια εξάληψής του, δεν θα κάνουμε περισσότερο κακό παρά καλό .

HPV vaccine smear for a smear campaign

Τα εμβόλια έχουν κάνει πολύ καλό στην ανθρωπότητα (φανταστείτε αν ακόμα θα είχαμε ευλογιά, ή πολιομυελίτιδα…). Είναι αλήθεια πως κάθε ιατρική πράξη μπορεί να προκαλέσει παρενέργειες, και σε αυτό συμπεριλαμβάνονται και τα εμβόλια. Συνεπώς πρέπει να γνωρίζουμε ακριβώς ποιους κίνδυνους ενέχουν τα εμβόλια, και αν τα οφέλη υπερτερούν των κινδύνων.

Έχω την πεπιοήθηση πως οι κυβερνήσεις, οι επιστημονικές εταιρείες και οι φαρμακευτικές εταιρείες κάνουν μια προσπάθεια να ενημερώσουν τον κόσμο με υπευθυνότητα και ειλικρίνεια, έτσι ώστε όλοι μας -νέοι, γονείς και γιατροί- να μην χάσουμε την εμπιστοσύνη μας στην πρόοδο της επιστήμης, και τα εμβόλια να μην αποτελούν αντικείμενο προβληματισμού όσον αφορά την αξιοπιστία τους.

Θα χρειαστούν 10 έως 20 χρόνια για να καταλάβουμε το πραγματικό όφελος του εμβολίου κατά του HPV. Εν τω μεταξύ, να θυμάστε ότι τα τεστ Παπ ποτέ δεν έχουν σκοτώσει άνθρωπο, αντίθετα, έχουν σώσει εκατομμύρια ζωές. Ως εκ τούτου, μην ξεχνάτε να κάνετε τακτικά το τεστ Παπανικολάου!

 

Βιβλιογραφία

  1. International Agency for Research on Cancer, World Health Organization. Globocan 2012: Estimated Cancer Incidence, Mortality and Prevalence Worldwide in 2012
  2. CDC Grand Rounds: Reducing the Burden of HPV-Associated Cancer and Disease. Morbidity and Mortality Weekly Report (MMWR) January 31, 2014 / 63(04);69-72
  3. Human Papillomavirus and Related Diseases Report. hpvcentre.net March 20th, 2015
  4. Hartwig S, et al: Estimation of the epidemiological burden of HPV-related anogenital cancers, precancerous lesions, and genital warts in women and men in Europe: Potential additional benefit of a nine-valent second generation HPV vaccine compared to first generation HPV vaccines. Papillomavirus Research, In Press (Available online 16 June 2015)
  5. Patel H, et al: Systematic review of the incidence and prevalence of genital warts. BMC Infectious Diseases 2013, 13:39
  6. “FDA approves Gardasil 9 for prevention of certain cancers caused by five additional types of HPV” (press release). 10 December 2014.
  7. Gardasil® 9: new HPV vaccine approved in the European Union. The European Commission grants marketing authorisation for the first 9-valent HPV vaccine” (press release) Sanofi Pasteur MSD, June 17, 2015.
  8. Human Papillomavirus Vaccination. The American College of Obstetricians and Gynecologists, Committee Opinion Number 641, September 2015
  9. Recommendations on the Use of Quadrivalent Human Papillomavirus Vaccine in Males — Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP), 2011. Morbidity and Mortality Weekly Report (MMWR), December 23, 2011 / 60(50);1705-1708
  10. Markowitz L, et al: Quadrivalent Human Papillomavirus Vaccine Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP). Morbidity and Mortality Weekly Report (MMWR), March 23, 2007 / 56(RR02);1-24
  11. Castellsagué X, et al: HPV vaccination against cervical cancer in women above 25 years of age: key considerations and current perspectives. Gynecologic Oncology 115 (2009) S15–S23
  12. Villa L, et al: Prophylactic quadrivalent human papillomavirus (types 6, 11, 16, and 18) L1 virus-like particle vaccine in young women: a randomised double-blind placebo-controlled multicentre phase II efficacy trial. Lancet Oncol 2005; 6: 271–78
  13. The FUTURE II Study Group: Quadrivalent Vaccine against Human Papillomavirus to Prevent High-Grade Cervical Lesions. N Engl J Med 2007;356:1915-27
  14. Paavonen J, et al: Efficacy of human papillomavirus (HPV)-16/18 AS04-adjuvanted vaccine against cervical infection and precancer caused by oncogenic HPV types (PATRICIA): final analysis of a double-blind, randomised study in young women. Lancet, Vol 374, No. 9686, p301–314, 25 July 2009
  15. Lehtinen M, et al: Overall efficacy of HPV-16/18 AS04-adjuvanted vaccine against grade 3 or greater cervical intraepithelial neoplasia: 4-year end-of-study analysis of the randomised, double-blind PATRICIA trial. Lancet Oncol, Vol 13, No. 1, p89–99, January 2012
  16. Harper D: Prophylactic human papillomavirus vaccines to prevent cervical cancer: review of the Phase II and III trials. Therapy 2008, 5 (3), 313-324
  17. Tabrizi SN, et al: Fall in human papillomavirus prevalence following a national vaccination program. J Infect Dis. 2012; 206(11):1645-1651
  18. Mariani L, et al: Early direct and indirect impact of quadrivalent HPV (4HPV) vaccine on genital warts: a systematic review. Adv Ther, 32 (2015), pp. 10–30
  19. Crowe E, et al: Effectiveness of quadrivalent human papillomavirus vaccine for the prevention of cervical abnormalities: case-control study nested within a population based screening programme in Australia. BMJ 2014;348:g1458 
  20. Baldur-Felskov B, et at: early impact of Human Papillomavirus Vaccination on cervical Neoplasia—Nationwide Follow-up ofYoung Danish Women. J Natl Cancer Inst (2014) 106(3): djt460 doi:10.1093/jnci/djt460
  21. Joura E, et al: A 9-Valent HPV Vaccine against Infection and Intraepithelial Neoplasia in Women. N Engl J Med 2015; 372:711-723
  22. Petrosky E, et al: Use of 9-Valent Human Papillomavirus (HPV) Vaccine: Updated HPV Vaccination Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices. Morbidity and Mortality Weekly Report (MMWR), March 27, 2015 / 64(11);300-304
  23. Center for Disease Control and Prevention. Human Papillomavirus (HPV) Vaccine Safety. Updated September 28, 2015
  24. Slade BA, et al: Postlicensure safety surveillance for quadrivalent human papillomavirus recombinant vaccine. JAMA, 2009;302(7):750–757
  25. Wacholder S, et al: Risk of miscarriage with bivalent vaccine against human papillomavirus (HPV) types 16 and 18: pooled analysis of two randomised controlled trials. BMJ 2010;340:c712
  26. Garland SM, et al: Pregnancy and infant outcomes in the clinical trials of a human papillomavirus type 6/11/16/18 vaccine: a combined analysis of five randomized controlled trials. Obstet Gynecol 2009;114(6):1179–1188
  27. Dana A, Buchanan KM, Goss MA, et al. Pregnancy outcomes from the pregnancy registry of a human papillomavirus type 6/11/16/18 vaccine. Obstet Gynecol. 2009;114(6):1170–1178
  28. Moscicki A, et al: HPV in men: an update. J Low Genit Tract Dis. 2011 Jul; 15(3): 231–234
  29. Gonçalves AK, et al: Safety, tolerability and side effects of human papillomavirus vaccines: a systematic quantitative review. Braz J Infect Dis, Vol 18, Issue 6, Nov–Dec 2014, Pages 651–659
  30. Lu B, et al: Efficacy and safety of prophylactic vaccines against cervical HPV infection and diseases among women: a systematic review and meta-analysis. BMC Infect Dis. 2011;11:13
  31. De Vincenzo R, et al: Long-term efficacy and safety of human papillomavirus vaccination. International Journal of Women’s Health 2014:6 999–1010
  32. World Health Organization. Global Advisory Committee on Vaccine Safety, 11–12 December 2013: Human papillomavirus vaccines safety (HPV). Wkly Epidemiol Rec. 2014;89(7):58–60
  33. Denny L: Safety of HPV vaccination: a FIGO statement. Int J Gynaecol Obstet. 2013;123(3):187–188
  34. Wilson R, et al: HPV Vaccination in Japan. The Continuing Debate and Global Impacts. A Report of the CSIS Global Health Policy Center. April 2015
  35. Kinoshita T, et al: Peripheral Sympathetic Nerve Dysfunction in Adolescent Japanese Girls Following Immunization with the Human Papillomavirus Vaccine. Intern Med 53: 2185-2200, 2014
  36. a: Brinth L, et al: Suspected side effects to the quadrivalent human papilloma vaccine. Dan Med J 2015;62(4):A5064 b: Brinth L, et al: Orthostatic intolerance and postural tachycardia syndrome as suspected adverse effects of vaccination against human papilloma virus. Vaccine, 2015 May 21;33(22):2602-5
  37. Vaccination contre les infections à HPV et risque de maladies auto-immunes : une étude Cnamts/ANSM rassurante – Point d’information 13/09/2015
  38. Martínez-Lavín M, et: HPV vaccination syndrome. A questionnaire-based study. Clinical Rheumatology pp 1-3. Online 10 September 2015
  39. Blitshteyn S. Postural tachycardia syndrome following human papillomavirus vaccination. Eur J Neurol, Vol 21, 1, 135–139, 2014
  40. Harper, D: Current prophylactic HPV vaccines and gynecologic premalignancies. Current Opinion in Obstetrics and Gynecology 2009, 21:457–464
  41. Giuliano A, et al: Efficacy of Quadrivalent HPV Vaccine against HPV Infection and Disease in Males. N Engl J Med 2011;364:401-11
  42. Einstein M, et al: Comparative immunogenicity and safety of human papillomavirus (HPV)- 16/18 vaccine and HPV-6/11/16/18 vaccine: follow-up from months 12-24 in a Phase III randomized study of healthy women aged 18-45 years. Human Vaccines, vol. 7, no. 12, pp. 1343–1358, 2011
  43. Barzon L, et al: Neutralizing and cross-neutralizing antibody titres induced by bivalent and quadrivalent human papillomavirus vaccines in the target population of organized vaccination programmes. Vaccine, vol. 32, no. 41, pp. 5357–5362, 2014
  44. Di Mario S, et al: Are the Two Human Papillomavirus Vaccines Really Similar? A Systematic Review of Available Evidence: Efficacy of the Two Vaccines against HPV. Journal of Immunology Research, Volume 2015 (2015), Article ID 435141, 13 pages
  45. Jena A, et al: Incidence of Sexually Transmitted Infections After Human Papillomavirus Vaccination Among Adolescent Females. JAMA Intern Med. 2015;175(4):617-623

 

Photo Credits

Intro: Getty images; 1: curecancer.org; 2: m2.behance.net; 3: (collage) wikimedia commons; 4: cityofchicago.org; nkytribune.com; 5: english.cri.cnhpv.health.gov.au; 6: marketingmag.cascontent.cdninstagram.com; 7: Japan: wikimedia commons; Denmark: vaccineimpact.com; UK: independent.co.uk; France: science-et-vie.com; POTS: pinterest.com; Harper: initiativecitoyenne.be; 8: bphc.orgmigueljara.files.wordpress.comlh3.googleusercontent.com; 9: healthvermont.gov; 10: compasscayman.comi.dailymail.co.uk