HPV TEST: ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΟΣ ΜΕΘΟΔΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

Πιθανώς να έχετε ακούσει για το τεστ Παπ, και γνωρίζετε ότι πρέπει να το κάνετε τακτικά. Τα τεστ Παπανικολάου είναι μια πολύ σημαντική εξέταση που έχει σώσει εκατομμύρια γυναίκες εδώ και πάνω από 70 χρόνια, επειδή επιτρέπει την ανίχνευση ανωμαλιών στον τράχηλο της μήτρας πριν μετατραπούν σε καρκίνο. 

Παρότι πολύτιμη εξέταση, τα τελευταία χρόνια πιο σύγχρονη τεχνολογία έχει γίνει διαθέσιμη, η οποία βελτίωσε ακόμα περισσότερο την ικανότητά μας να βρούμε προκαρκινικές αλλοιώσεις του τράχηλου της μήτρας. Αυτή η νέα εξέταση ονομάζεται τεστ HPV.

Σε αυτό το άρθρο θα βρείτε όλες τις πληροφορίες που πρέπει να ξέρετε σχετικά με αυτή την καινοτόμο τεχνική, η οποία έχει γίνει πια εξέταση ρουτίνας σε πολλές χώρες του πλανήτη.

Εισαγωγή

  • Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι ο δεύτερος πιο συχνός καρκίνος που πλήττει τις γυναίκες παγκοσμίως. Είναι ένας τύπος καρκίνου που μπορεί εύκολα να αποφευχθεί, καθώς η αιτία του είναι γνωστή: ο ιός του ανθρωπίνου θηλώματος (HPV, διαβάστε περισσότερα εδώ).
  • Ο HPV είναι μια πολύ μεγάλη οικογένεια, που περιλαμβάνει περισσότερους από 120 υποτύπους. Από αυτούς, μόνο 15 τύποι σχετίζονται με καρκίνο. Aυτοί είναι γνωστοί ως τύποι “υψηλού κινδύνου”.
  • Ενώ οι περισσότερες λοιμώξεις από τον HPV υποχωρούν χωρίς θεραπεία, οι μολύνσεις με HPV υψηλού κινδύνου που επιμένουν με την πάροδο του χρόνου μπορεί να προκαλέσουν προκαρκινικές αλλαγές στον τράχηλο της μήτρας.
  • Οι προκαρκινικές αλλοιώσεις, αν δεν αντιμετωπιστούν, μπορεί να γίνουν καρκίνος του τραχήλου της μήτρας. Συνήθως χρειάζονται 10 ή περισσότερα χρόνια για να μετατραπούν οι προκαρκινικές αλλοιώσεις σε καρκίνο. Όμως, δεν πρέπει να επαναπαυόμαστε διότι αυτό σε μερικές περιπτώσεις μπορεί να συμβεί σε μικρότερο χρονικό διάστημα.
  • Οι προκαρκινικές αλλοιώσεις του τραχήλου είναι σιωπηλές. Τα συμπτώματα εμφανίζονται μόνο στον προχωρημένο καρκίνο. Για αυτό το λόγο όλες οι γυναίκες πρέπει να υποβληθούν σε προληπτικές (προσυμπτωματικές) εξετάσεις.
  • Η ανίχνευση προκαρκινικών αλλοιώσεων του τραχήλου της μήτρας γινόταν μέχρι πρότινος μόνο με το τεστ Παπανικολάου. Κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, κύτταρα από τον τράχηλο αποξέονται απαλά με ένα βουρτσάκι, και στη συνέχεια εξετάζονται για ανώμαλη ανάπτυξη, συνήθως αποκαλούμενη τραχηλική δυσπλασία, CIN (ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία του τραχήλου) ή SIL (πλακώδης ενδοεπιθηλιακή αλλοίωση).
  • Πρόσφατα, καινοτόμος τεχνολογία έχουν γίνει διαθέσιμη για να ανιχνεύσουμε τους τύπους του HPV που προκαλούν καρκίνο, και να καθοριστεί αν μια γυναίκα διατρέχει κίνδυνο  ανάπτυξης καρκίνου. Αυτή η δοκιμασία ονομάζεται τεστ HPV.

Τι είναι το Τεστ HPV;

  • Το τεστ HPV ανιχνεύει την παρουσία των τύπων του ιού που μπορεί να οδηγήσουν στην ανάπτυξη καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.
  • Η προσυμπτωματική αυτή δοκιμασία είναι διαθέσιμη μόνο για τις  γυναίκες. Αν και οι άνδρες δυνητικά μπορούν να μολυνθούν με τον ιό HPV και να τον μεταδώσουν στους σεξουαλικούς τους συντρόφους, δεν υπάρχει ακόμη εξέταση για την ανίχνευση του ιού HPV πριν εκδηλωθεί κάποια αλλοίωση.

Αξίζει να σημειωθεί ότι τo τεστ HPV διαφέρει από την “ταυτοποίηση” ή “τυποποίηση”, δηλαδή την εξέταση που γίνεται με μια διαφορετική τεχνική (αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης, ή PCR). Το τεστ HPV είναι πολύ πιο αξιόπιστο από την ταυτοποίηση με PCR για τον εντοπισμό προκαρκινικών αλλοιώσεων, επειδή εντοπίζει ειδικά τις περιπτώσεις στις οποίες υπάρχει σημαντικό ιικό φορτίο από ογκογόνους HPV. Αυτό σημαίνει πως το τεστ HPV ανιχνεύει την ενεργή λοίμωξη, η οποία αποτελεί ουσιαστικό κίνδυνο για εξέλιξη σε καρκίνου. Αντιθέτως, η τεχνική PCR ανιχνεύει ακόμη και ελάχιστες ποσότητες του DNA του ιού, που δεν έχουν κλινική σημασία. Για το λόγο αυτό, οι αμερικανικές, βρετανικές και άλλες επιστημονικές εταιρείες δεν συνιστούν την ταυτοποίηση με PCR για τον μαζικό έλεγχο του υγιούς πληθυσμού.

Γιατί να κάνω το Τεστ HPV;

  • Το τεστ Παπανικολάου είναι μια απλή εξέταση που έχει σώσει τις ζωές αμέτρητων γυναικών. Ωστόσο, δεν είναι 100% ακριβές: πολλές φορές ανιχνεύει ανωμαλίες του τραχήλου της μήτρας που δεν θα προχωρήσουν ποτέ σε καρκίνο, και από την άλλη πλευρά ενδέχεται να μην βρει ανώμαλα κύτταρα που είναι πιθανόν να εξελιχθούν σε καρκίνο χωρίς θεραπεία.
  • Συνεπώς, γνωρίζοντας αν υπάρχει ένας τύπος HPV υψηλού κινδύνου για καρκίνο, θα έχουμε πολύτιμες πληροφορίες που θα μας βοηθήσουν να αποφασίσουμε ποια θα είναι τα επόμενα βήματα: είτε απλή παρακολούθηση, είτε περαιτέρω εξετάσεις, είτε θεραπεία της προκαρκινικής αλλοίωσης.
  • Πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ότι το τεστ HPV είναι πιο αποτελεσματικό από το τεστ Παπανικολάου για την την ανίχνευση προκαρκινικών αλλοιώσεων.
  • Ο συνδυασμός του τεστ Παπανικολάου και του τεστ HPV (που ονομάζεται “co-testing”) είναι ο αποτελεσματικότερος τρόπος για να εντοπιστεί ο προκαρκίνος ή ο πρώιμος καρκίνος του τραχήλου της μήτρας σε γυναίκες ηλικίας 30 ετών και άνω.

Ποιος πρέπει να κάνει το τεστ HPV;

Η εξέταση HPV συνιστάται στις ακόλουθες περιπτώσεις:

  • Είστε ηλικίας 30 ετών και άνω. Το τεστ HPV μπορεί να γίνει μόνο του ή σε συνδυασμό με ένα τεστ Παπανικολάου.
  • Το τεστ Παπ έδειξε άτυπα πλακώδη κύτταρα μη καθορισμένης σημασίας  (“ASCUS”). Το ASCUS είναι ένα κοινό εύρημα στο τεστ Παπανικολάου. Μπορεί να είναι ένδειξη λοίμωξης από τον ιό HPV, αν και πολλές φορές σχετίζεται με πολύποδες του τραχήλου της μήτρας, βακτηριακή λοίμωξη ή χαμηλά επίπεδα ορμονών (εμμηνόπαυση).
  • Προηγήθηκε χειρουργική αφαίρεση προκαρκινικών βλαβών, συνήθως 6 μήνες μετά τη θεραπεία. Αυτό ονομάζεται “έλεγχος Θεραπείας” (Test of Cure, TOC).

Παρότι οι συστάσεις ποικίλλουν σε διάφορες χώρες, σε γενικές γραμμές όλες οι γυναίκες ηλικίας 30 έως 65 ετών θα πρέπει να κάνουν το τεστ HPV κάθε 3 έως 5 χρόνια.

Η συστηματική ανίχνευση του ιού HPV σε γυναίκες κάτω των 30 ετών δεν συνίσταται, ούτε είναι χρήσιμη. Ο ιός HPV μεταδίδεται μέσω σεξουαλικής επαφής και είναι πολύ κοινός σε νέες γυναίκες. Τις περισσότερες φορές, οι λοιμώξεις από τον HPV υποχωρούν από μόνες τους μέσα σε ένα ή δύο χρόνια. Δεδομένου ότι για να εξελιχθούν σε καρκίνο οι αλλαγές του τραχήλου θέλουν αρκετά χρόνια – συνήθως 10 χρόνια ή περισσότερο, οι νεαρές γυναίκες γενικά παρακολουθούνται προσεκτικά, αντί να υποβληθούν σε θεραπεία για τις αλλοιώσεις του τραχήλου που οφείλονται σε μόλυνση από τον HPV.

Ποιοι είναι οι κίνδυνοι του τεστ HPV;

Αν και το τεστ HPV είναι πολύ αξιόπιστο, υπάρχει ο κίνδυνος ψευδώς θετικών ή ψευδώς αρνητικών αποτελεσμάτων, όπως άλλωστε μπορεί να συμβεί σε οποιαδήποτε εργαστηριακή δοκιμασία.

  • Ψευδώς θετικό. Αυτό σημαίνει ότι το τεστ έδειξε HPV υψηλού κινδύνου ενώ στην πραγματικότητα δεν τον έχετε. Ένα ψευδώς θετικό αποτέλεσμα θα μπορούσε να οδηγήσει σε περιττές εξετάσεις παρακολούθησης, όπως κολποσκόπηση ή βιοψία, και αδικαιολόγητο άγχος λόγω του αποτελέσματος της εξέτασης.
  • Ψευδώς αρνητικό. Σημαίνει ότι ενώ έχετε μια μόλυνση από τον ιό HPV υψηλού κινδύνου, η δοκιμασία εσφαλμένα υποδεικνύει ότι δεν υπάρχει ιός. Αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει καθυστέρηση στις κατάλληλες διαδικασίες παρακολούθησης ή θεραπείας.

Πώς πρέπει να προετοιμαστώ για το τεστ HPV;

Το τεστ HPV συνήθως γίνεται ταυτόχρονα με το τεστ Pap. Για να είναι όσο το δυνατόν ακριβέστερες οι δύο αυτές εξετάσεις συνιστάται να λάβετε τα ακόλουθα μέτρα :

  • Αποφύγετε τη σεξουαλική επαφή, τις κολπικές πλύσεις ή τη χρήση οποιωνδήποτε κολπικών φαρμάκων, κρεμών ή τζελ τις δύο ημέρες που προηγούνται της εξέτασης.
  • Προσπαθήστε να μην προγραμματίσετε το τεστ κατά τη διάρκεια της εμμήνου ρύσεως. Η εξέταση μπορεί να γίνει, αλλά καλύτερο δείγμα κυττάρων συλλέγεται σε άλλη φάση του κύκλου.

Πώς γίνεται το τεστ HPV;

  • Η δοκιμασία HPV, μόνη της ή σε συνδυασμό με το τεστ Pap, εκτελείται στο ιατρείο και διαρκεί μόνο λίγα λεπτά.
  • Ενώ είστε ξαπλωμένη με τα γόνατά σας λυγισμένα, ο γιατρός θα εισάγει απαλά στον κόλπο ένα εργαλείο που ονομάζεται κολποδιαστολέας.
  • Ο κολποδιαστολέας επιτρέπει την εξέταση του τραχήλου. Τα δείγματα των τραχηλικών κυττάρων λαμβάνονται χρησιμοποιώντας μια μαλακή βούρτσα.
  • Συνήθως αυτό δεν πονάει, ενίοτε μπορεί να προκαλέσει μια ήπια δυσφορία.
  • Μετά τη διαδικασία, μπορείτε να κάνετε τις καθημερινές σας συνήθεις δραστηριότητες χωρίς περιορισμούς.
  • Ρωτήστε το γιατρό σας πότε θα λάβετε τα αποτελέσματα των εξετάσεων σας.

Τι σημαίνουν τα αποτελέσματα;

Τα αποτελέσματα του τεστ HPV θα είναι είτε θετικά είτε αρνητικά.

  • Θετικό τεστ HPV. Αυτό σημαίνει ότι έχετε έναν τύπο του HPV υψηλού κινδύνου που συνδέεται με τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Ενώ οι περισσότερες γυναίκες που έχουν μολυνθεί από τον HPV δεν προκειται να αναπτύξουν καρκίνο στον τράχηλο της μήτρας, το θετικό εύρημα είναι ένα προειδοποιητικό σημάδι και χρίζει περαιτέρω παρακολούθησης.
  • Αρνητικό τεστ HPV. Ένα αρνητικό αποτέλεσμα σημαίνει ότι δεν έχετε κανένα από τους τύπους του HPV που προκαλούν καρκίνο του τραχήλου και συνεπώς θα συνεχίσετε μόνο την παρακολούθηση ρουτίνας.

Ανάλογα λοιπόν με το αποτέλεσμα της εξέτασης, ο γιατρός σας μπορεί να συστήσει ένα από τα παρακάτω ως επόμενο βήμα:

  • Συνήθης παρακολούθηση. Αν είστε άνω των 30 ετών, η εξέταση HPV είναι αρνητική και το τεστ Pap φυσιολογικό, ακολουθείτε το γενικά συνιστώμενο πρόγραμμα ελέγχου.
  • Κολποσκόπηση. Διαδικασία παρακολούθησης που χρησιμοποιεί ένα είδος μικροσκοπίου για να εξεταστεί με περισσότερη λεπτομέρεια ο τράχηλος της μήτρας, και γενικά το κατώτερο γεννητικό σύστημα.
  • Βιοψία. Σε συνδυασμό με την κολποσκόπηση, ο γιατρός παίρνει ένα δείγμα ιστού του τραχήλου με ένα ειδικό εργαλείο, το οποίο θα εξεταστεί μικροσκοπικά μετά από ειδική επεξεργασία και χρώση.
  • Εξαίρεση ανώμαλων κυττάρων. Σε περίπτωση εμφανούς αλλοίωσης κυττάρων του τραχήλου της μήτρας, για να αποφευχθεί η εξέλιξη των μη φυσιολογικών κυττάρων σε καρκίνο, ο γιατρός σας θα προτείνει την αφαίρεση των περιοχών αυτών που περιέχουν τα ανώμαλα κύτταρα.

Συμπέρασμα…

Ίσως η επίσκεψη στον γυναικολόγο σας τρομάζει. Ίσως και να είστε πολύ απασχολημένη με περιορισμένο ελεύθερο χρόνο. Ενδεχομένως να πιστεύετε ότι δεν κινδυνεύετε από λοίμωξη HPV, ούτε από καρκίνο. Πρέπει όμως να ξέρετε ότι κάθε σεξουαλικά ενεργός γυναίκα ανεξαρτήτως, διατρέχει κίνδυνο για καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Το τεστ HPV είναι μια απλή, ανώδυνη δοκιμασία που απαιτεί μόνο 5 λεπτά για να γίνει, αποτρέποντας και προλαμβάνοντας τυχόν σοβαρά προβλήματα στο μέλλον…

Κάντε το τεστ HPV! Πέντε λεπτά από το χρόνο σας μπορεί να σας σώσουν τη ζωή!

Βιβλιογραφία

  1. The HPV DNA test – American Cancer Society
  2. Gynecological Cancers – Centers for Disease Control and Prevention
  3. Cervical Cancer Screening: Pap and HPV tests – National Cervical Cancer Coalition
  4. Cervical Screening – National Health System UK

Photo credits

telegraph.co.ukcmdrc.comtwitter.comerewashccg.nhs.ukeverydayhealth.comhealthxchange.sgmargaretmccartney.com

ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ HPV: Η ΔΙΑΜΑΧΗ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ, ΤΟ ΘΟΛΟ ΤΟΠΙΟ ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ…

HPV Vaccine 2 ad

Φέτος το εμβόλιο κατά του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας γίνεται 10 χρονών, αφού πήρε έγκριση από τον αμερικάνικο Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων το Ιούνιο του 2006. Θα πρέπει όμως να το γιορτάζουμε; Αναμφισβήτητα το εμβόλιο κατά τον ιό του ανθρωπίνου θηλώματος (HPV) είναι ένα από τα ποιο αμφιλεγόμενα εμβόλια που έχουν κυκλοφορήσει ποτέ…

Τον Οκτώβριο του 2015 δημοσίευσα το άρθρο: “Εμβόλιο κατά του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας: γιατί είναι αμφιλεγόμενο”, όπου περιλαμβάνονται πληροφορίες σχετικά με το εμβόλιο, με έμφαση στην ασφάλεια και στην αποτελεσματικότητά του. Πολλά έχουν συμβεί από τότε, πολλά άρθρα έχουν δημοσιευτεί, τα οποία, αντί να ξεκαθαρίσουν την κατάσταση, έχουν διχάσει ακόμα περισσότερο τόσο το ευρύ κοινό όσο και την επιστημονική κοινότητα. Σαν αποτέλεσμα οι ιατροί διστάζουν να προτείνουν το εμβόλιο, οι γονείς και οι νεαρές γυναίκες είναι ακόμα πιο προβληματισμένοι όταν πρέπει να αποφασίζουν αν θα κάνουν το εμβόλιο ή όχι…

Σε αυτό το άρθρο θα περιγράψω τα τελευταία γεγονότα σχετικά με το εμβόλιο κατά του HPV, αναφέροντας κυρίως τις νέες ενδείξεις, τα νέα δεδομένα σχετικά με την ασφάλειά του και τα αμφιλεγόμενα ζητήματα.

Αύξηση των καρκίνων που σχετίζονται με τον ιό HPV

Ο ιός HPV σχετίζεται με τους καρκίνους του τραχήλου της μήτρας, του αιδοίου, του κόλπου, του πέους, του στόματος και φάρυγγα, του πρωκτού και του ορθού.

Σύμφωνα με μια πρόσφατη ανακοίνωση του Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), οι καρκίνοι σχετιζόμενοι με τον HPV έχουν αυξηθεί από 10,8 ανά 100.000 άτομα στην περίοδο 2004–2008 στα 11,7 ανά 100.000 άτομα στις χρονιές 2008–2012. Οι πιο συχνοί καρκίνοι είναι του τραχήλου της μήτρας και του στοματοφάρυγγα (πρέπει να διευκρινιστεί όμως πως οι καρκίνοι του στοματοφάρυγγα δεν προκαλούνται όλοι από τον ιό HPV).

 

Η ανακοίνωση τονίζει πως ένα μεγάλο αριθμό των καρκίνων αυτών προκαλούνται από στελέχη του ιού που συμπεριλαμβάνονται στο εμβόλιο, άρα το εμβόλιο κατά του HPV ενδέχεται να μειώσει τη συχνότητα αυτών των καρκίνων στο μέλλον. 

Η αύξηση καρκίνων που σχετίζονται με τον HPV παρατηρείται και σε άλλες χώρες, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο: ενώ η συχνότητα του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας σε γυναίκες 25-34 ετών είχε αρχικά πέσει 35% μεταξύ το 1985 και το 2002, από τότε έχει αυξηθεί 50% σε αυτή την ηλικιακή ομάδα.

Περισσότερες επιστημονικές οργανώσεις παροτρύνουν να αυξηθεί το ποσοστό εμβολιασμού κατά του HPV

HPV vaccine 2 ASCO

Παρότι πολλές επιστημονικές εταιρίες συστήνουν το εμβόλιο κατά του HPV, το ποσοστό εμβολιασμού στις ΗΠΑ παραμένει χαμηλό: περίπου 39% των κοριτσιών και 21% των αγοριών έχει ολοκληρώσει το σχήμα εμβολιασμού.

Το ίδιο ισχύει και στη Ελλάδα: ενώ το εμβόλιο HPV συμπεριλαμβάνεται στο εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμών από το 2008, τα ποσοστά εμβολιασμού παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα.

Λαμβάνοντας υπόψη αυτά τα δεδομένα, η Αμερικάνικη Εταιρία Κλινικής Ογκολογίας (ASCO) εξέδωσε πρόσφατα μια δήλωση προτρέποντας να αυξηθούν τα ποσοστά εμβολιασμού. Στο συγκεκριμένο άρθρο “η ASCO επισημάνει (…) την ανάγκη να αυξηθεί το ποσοστό εφήβων αγοριών και κοριτσιών που εμβολιάζεται, (…) το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει στην πλήρη εξάλειψη των καρκίνων που σχετίζονται με τον ιό HPV σε άνδρες και γυναίκες”. Η ASCO τονίσει επιπλέον την ασφάλεια του εμβολίου δηλώνοντας ότι “οι κλινικές μελέτες ανέφεραν άριστη βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη ασφάλεια των εμβολίων Gardasil και Cervarix”.

Ορισμένα ζητήματα στην δήλωση της ASCO, όμως, έχουν αμφισβητηθεί από ειδικούς, όπως η “πλήρης εξάλειψη των καρκίνων σχετιζόμενων με τον HPV” (επειδή κανένα από τα διαθέσιμα εμβόλια δεν είναι 100% αποτελεσματικό), και η “άριστη ασφάλεια”, αφού παγκοσμίως δημοσιεύονται συνεχώς αναφορές εφήβων με σοβαρές παρενέργειες μετά τον HPV εμβολιασμό (βλέπε παρακάτω). Σημαντικότερο, η έκθεση δεν αναφέρει τίποτα σχετικά με τον προσυμπτωματικό έλεγχο (δηλαδή το τεστ Παπανικολάου), που είναι ένα ανεκτίμητο εργαλείο στην έγκαιρη διάγνωση των προκαρκινικών αλλοιώσεων και συνεπώς στην πρόληψη του καρκίνου.

Αλλαγές στο πρόγραμμα εμβολιασμού HPV

Το CDC δημοσίευσε πρόσφατα το νέο συνιστώμενο σχήμα εμβολιασμού του 2016 για παιδιά και εφήβους. Σχετικά με το εμβολιασμό κατά του HPV, το σχήμα εισάγει το εννεαδύναμο εμβόλιο για άνδρες και γυναίκες. Ενώ τα κορίτσια και οι έφηβες μπορούν να λάβουν οποιονδήποτε από τους τρεις διαθέσιμους τύπους εμβολίου: 9-δύναμο (Gardasil 9), 4-δύναμο (Gardasil) ή 2-δύναμο (Cervarix), μόνο το Gardasil και το Gardasil 9 ενδεικνύονται για αγόρια και εφήβους.

Το CDC αναφέρει επίσης ότι το εμβόλιο HPV θα πρέπει να χορηγείται αρχίζοντας από την ηλικία των 9 ετών σε παιδιά με ιστορικό σεξουαλικής κακοποίησης που δεν έχουν αρχίσει ή ολοκληρώσει τη σειρά των 3 δόσεων.

Περισσότερες μελέτες επιβεβαιώνουν τη μείωση συχνότητας του ιού HPV, κονδυλωμάτων και προκαρκινικών αλλοιώσεων του τραχήλου της μήτρας

Μείωση της συχνότητας του HPV στον γενικό πληθυσμό

Μια αμερικανική μελέτη επιβεβαιώνει προηγούμενες παρατηρήσεις των επιπτώσεων του εμβολίου HPV: μέσα σε 6 χρόνια από την εισαγωγή του εμβολίου, υπήρξε μία μείωση 64% στους τέσσερις τύπους του HPV που περιέχονται στο εμβόλιο στα κορίτσια ηλικίας 14 έως 19 ετών, και μια μείωση 34% στις γυναίκες ηλικίας 20 έως 24 χρονών.

Μείωση εμφάνισης κονδυλωμάτων σε γυναίκες και άνδρες

Στη Δανία, τα κορίτσια και οι νεαρές γυναίκες εμβολιάζονται από το 2008. Μια πρόσφατη μελέτη δείχνει σημαντική μείωση στη συχνότητα κονδυλωμάτων, όχι μόνο στις γυναίκες αλλά και στους άνδρες. Αυτό σημαίνει ότι το εμβόλιο προκάλεσε κάτι που ονομάζεται ανοσία αγέλης (ή έμμεση ανοσία). Η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα: “Η μείωση παρατηρείται και σε γυναίκες έως 35 ετών και στους άνδρες ηλικίας 12 έως 29 ετών, γεγονός που υποδηλώνει ότι ο HPV εμβολιασμός είναι ιδιαίτερα αποδοτικός και ότι έχει αναπτυχθεί ανοσία αγέλης”.

Μείωση παθολογικών τεστ Παπανικολάου σε γυναίκες υψηλού κινδύνου

Μια νέα μελέτη απέδειξε ότι το εμβόλιο κατά του HPV είναι αποτελεσματικό σε πραγματικές συνθήκες ασθενών υψηλού κινδύνου για καρκίνο του τραχήλου της μήτρας (δηλαδή γυναίκες χαμηλών κοινωνικών στρωμάτων, με άστατη σεξουαλική συμπεριφορά), πολλές από τις οποίες δεν είχαν ολοκληρώσει το σχήμα εμβολιασμού κατά του HPV.

Μετά την παρακολούθηση 4127 κοριτσιών και νεαρών γυναικών ηλικίας 11 έως 20 ετών που υποβλήθηκαν σε τεστ Παπανικολάου, βρέθηκε ότι τα παθολογικά τεστ Παπ ήταν λιγότερο συχνά σε εμβολιασμένα έναντι μη εμβολιασμένα θηλυκά (8 έναντι 13% αντίστοιχα). Ο κίνδυνος ήταν χαμηλότερος αν είχαν ολοκληρώσει το σχήμα εμβολιασμού των 3 δόσεων ή εάν το εμβόλιο είχε χορηγηθεί σε ηλικία 11 έως 14 ετών.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων καταλήγει πως το εμβόλιο κατά του HPV είναι ασφαλές

Στο προηγούμενο μου άρθρο, ανέφερα πως ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΜΑ) ήταν να προβεί σε ανασκόπηση της ασφάλειας των εμβολίων HPV, κυρίως λόγω των πολυάριθμων αναφορών για σοβαρές παρενέργειες, όχι μόνο στα μαζικά μέσα ενημέρωσης, αλλά και στην ιατρική βιβλιογραφία. Το ενδιαφέρον επικεντρώθηκε κυρίως σε δύο συγκεκριμένα σύνδρομα, το Πολύπλοκο Περιοχικό Σύνδρομο Πόνου (CRPS) και το Σύνδρομο Ορθοστατικής Ταχυκαρδίας (POTS) (δείτε εδώ για περισσότερες λεπτομέρειες), που πιθανόν να σχετίζονται με τον HPV εμβολιασμό.

Η πολυαναμενόμενη αναθεώρηση του EMA δημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο του 2015, και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι “τα στοιχεία δεν υποστηρίζουν ότι τα εμβόλια HPV (δηλαδή το Cervarix, το Gardasil, το Gardasil 9, το Silgard) προκαλούν CRPS ή POTS. Τα οφέλη των εμβολίων HPV συνεχίζουν να υπερτερούν των κινδύνων τους”. Διαβάστε το δελτίο τύπου τους εδώ.

Μετά την δήλωση αυτή, η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας – Παγκόσμια Συμβουλευτική Επιτροπή για την ασφάλεια των εμβολίων (GAVCS) εξέδωσε και αυτή μια δήλωση σχετικά με την ασφάλεια των εμβολίων HPV τον Δεκέμβριο του 2015, η οποία αναφέρει “Η GACVS έχει ερευνήσει συστηματικά το ζήτημα ασφάλειας των εμβολίων HPV και έχει εκδώσει αρκετές εκθέσεις σε αυτό το θέμα. Μέχρι σήμερα, δεν έχει βρεθεί κανένα θέμα ασφάλειας που θα μπορούσε να αλλάξει τις συστάσεις για τη χρήση του εμβολίου”. Η δήλωση αναφέρεται συγκεκριμένα στα σύνδρομα CRPS και POTS, αλλά και στην αυξημένη συχνότητα εμφάνισης του συνδρόμου Guillain-Barre που βρέθηκε σε μια γαλλική μελέτη (βλ. το προηγούμενο μου άρθρο).

Δανοί επιστήμονες, σκεπτικοί με τα συμπεράσματα του EMA, ξεκινάνε ανεξάρτητη έρευνα

Ήταν η Δανία που είχε ζητήσει στον ΕΜΑ την επανεξέταση της ασφάλειας των εμβολίων HPV, καθώς σε αυτή τη χώρα, που έχει μεγάλο ποσοστό εμβολιασμού, έχουν αναφερθεί πάνω από 1300 περιστατικά κοριτσιών και νεαρών γυναικών με χρόνια συμπτώματα (POTS, CRPS), τα οποία έχουν παραπεμφθεί σε εξειδικευμένα κέντρα.

Επειδή το συμπέρασμα του EMA δεν έπεισε τους δανούς επιστήμονες, η Δανία αποφάσισε να διεξάγει τη δική της έρευνα στο θέμα. Το Υπουργείο Υγείας χορηγεί 7.000.000 DKK (δηλαδή σχεδόν 1.000.000 ευρώ) για αυτό το σκοπό, με επικεφαλής τους ειδικούς που παρακολουθούν τα κορίτσια με συμπτώματα μετά από εμβολιασμό HPV, οι οποίοι είναι ανεξάρτητοι από τη φαρμακευτική βιομηχανία.

Το Nordic Cochrane Centre κατηγορεί τον EMA για κακοδιοίκηση και επιστημονική παραβατική συμπεριφορά

HPV vaccine 2 Cochrane Nordic

Πρόσφατα, το φημισμένο σκανδιναβικό Cochrane Centre κατέθεσε καταγγελία κατά τον ΕΜΑ στην οποία εκφράζει την ανησυχία του σχετικά με τον χειρισμό του οργανισμού του θέματος της ασφάλειας των εμβολίων HPV.

Η σκανδιναβική ομάδα υποστηρίζει πως η έκθεση του EMA είναι εσφαλμένη, και επισημαίνει αρκετά ζητήματα. Συνοπτικά:

  • Η ΕΜΑ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει αιτιώδης σχέση μεταξύ του εμβολίου HPV και των CRPS / POTS, αλλά η ομάδα Nordic Cochrane λέει πως “η επίσημη έκθεση του ΕΜΑ δίνει την εντύπωση μιας ομόφωνης απόρριψης των ύποπτων παρενεργειών. Ωστόσο, η εσωτερική έκθεση του ΕΜΑ (…) λέει μια πολύ διαφορετική ιστορία. Αυτή η “εσωτερική έκθεση είναι εμπιστευτική, αλλά έχει διαρρεύσει”, η ομάδα σημειώνει, και “αποκαλύπτει ότι αρκετοί εμπειρογνώμονες είχαν την άποψη ότι το εμβόλιο μπορεί να μην είναι ασφαλές και απηύθυναν έκκληση για περαιτέρω έρευνα, αλλά αυτό δεν αναφέρθηκε στην επίσημη έκθεση”.
  • Ο EMA ζήτησε από τις φαρμακευτικές εταιρείες να ψάξουν για παρενέργειες του εμβολίου στις δικές τους βάσεις δεδομένων, χωρίς να ελέγχουν τις εταιρείες για την ακρίβεια των δεδομένων” λένε. Επίσης, ισχυρίζονται ότι τα κριτήριά τους για να εξετάσουν τις περιπτώσεις POTS ήταν εξαιρετικά περιοριστικά: “Στην αναζήτηση για τις περιπτώσεις που κωδικοποιούνται ως POTS (…) σχεδόν οι μισές (40 περιπτώσεις) απορρίφθηκαν επειδή δεν ανταποκρίνονται στον ορισμό που ισχύει για POTS”. “Αυτό είναι εξωφρενικό, καθώς οι εταιρείες έχουν ένα τεράστιο έννομο συμφέρον να μην βρουν αυτές τις πιθανές επιβλαβείς παρενέργειες στις βάσεις δεδομένων τους,” σχολιάζει η σκανδιναβική ομάδα.
  • Ένα άλλο ζήτημα είναι το εικονικό φάρμακο (ή πλασίμπο) που χρησιμοποιήθηκε στις κλινικές μελέτες των εμβολίων HPV. “Σε όλες τις μελέτες, εκτός από μια μικρή, στην ομάδα ελέγχου δόθηκε ένα εικονικό φάρμακο που περιείχε ένα ανοσοενισχυτικό με αργίλιο, για το οποίο υπάρχουν υπόνοιες ότι είναι νευροτοξικό,” σημειώνουν. Η ομάδα παραθέτει πληροφορίες που περιέχονται στα εσωτερικά έγγραφα που έχουν διαρρεύσει: “Αρχικά, το εμβόλιο συγκρίθηκε με μία ομάδα που έλαβε ως εικονικό φάρμακο φυσιολογικό ορό, με αποτέλεσμα ο αριθμός των ανεπιθύμητων ενεργειών να είναι πολύ υψηλότερο και οι παρενέργειες πολύ σοβαρότερες στην ομάδα που έλαβε το εμβόλιο σε σχέση με την ομάδα ελέγχου. Αφού έγινε σύγκριση με 320 ασθενείς που έλαβαν φυσιολογικό ορό, έγινε μια γρήγορη αλλαγή, και σαν εικονικό φάρμακο χορηγήθηκε ένα ανοσοενισχυτικό με αργίλιο, προκειμένου να αξιολογήσουν μόνο τις επιπτώσεις της δραστικής ουσίας. Ωστόσο, αυτό αλλοίωσε τη σύγκριση (…) “. “Πιστεύουμε πως αυτό αποτελεί επιστημονική παραβατική συμπεριφορά”, λέει η σκανδιναβική ομάδα.
  • Η ομάδα αναδεικνύει τα “ακραία επίπεδα μυστικότητας” γύρω από τη διαδικασία αναθεώρησης του EMA, στην οποία τα ονόματα των εμπειρογνωμόνων που συμμετείχαν στη διαδικασία δεν αποκαλύπτονται και οι οποίοι δεσμεύονται για δια βίου μυστικότητα σχετικά με το τι συζητήθηκε. Το Nordic Cochrane υποστηρίζει ότι αντ ‘αυτού, θα έπρεπε να δημοσιοποιούνται όλα τα έγγραφα που αφορούν την ασφάλεια του εμβολίου HPV.
  • Η ομάδα αναρωτιέται επίσης αν ο EMA συμπεριφέρθηκε σωστά, ιδίως προς την Δρ Louise Brinth, τη Δανέζα ιατρό η οποία περιέγραψε για πρώτη φορά περιπτώσεις POTS στην ιατρική βιβλιογραφία, αφού ο EMA την κατηγορεί να έχει δημοσιεύσει “ένα δείγμα ασθενών που προφανώς επέλεξαν για να αποδείξουν την προκαθορισμένη θεωρία ότι οι βλάβες επάγονται από το εμβόλιο “. Η σκανδιναβική ομάδα καταλήγει: “Θεωρούμε ότι τα σχόλια του EMA είναι αντιεπαγγελματικά, παραπλανητικά, ακατάλληλα και υποτιμητικά, και ότι η προσέγγιση του ΕΜΑ (…) είναι αντιεπιστημονική”.

Η Δρ Brinth, η οποία συνυπογράφει την καταγγελία του Nordic Cochrane, έχει δημοσιεύσει την δική της απάντηση 63 σελίδων στο ΕΜΑ (πραγματικά αξίζει να την διαβάσετε).

Η κατάσταση στην Ιαπωνία

Η Ιαπωνία βάζει σε εφαρμογή ένα σύστημα διαχείρισης συμπτωμάτων που προκύπτουν μετά από τον εμβολιασμό HPV

HPV vaccine 2 japanese girls

Η Ιαπωνία έχει θέσει σε εφαρμογή ένα σύστημα για τη διαχείριση των συμπτωμάτων, ιδιαίτερα γενικευμένο χρόνιο πόνο, που προέκυψαν μετά από HPV εμβολιασμό. Κατευθυντήριες οδηγίες για την αξιολόγηση και τη διαχείριση των συμπτωμάτων που αρχίζουν μετά την ένεση του εμβολίου HPV εκδόθηκαν σε επαγγελματίες του τομέα της υγείας, και έχουν εγκριθεί από τον Ιατρικό Σύλλογο Ιαπωνίας και την Ιαπωνική Ένωση Ιατρικών Επιστημών.

Μήνυση κατά της ιαπωνικής κυβέρνησης και των φαρμακευτικών εταιριών

Εξήντα τρεις γυναίκες και κορίτσια που παρουσίασαν παρενέργειες μετά από το εμβόλιο HPV μήνυσαν την ιαπωνική κυβέρνηση και φαρμακευτικές εταιρείες. “Και άλλες ενάγοντες αναμένεται να ενταχθούν στη δίκη”, ανέφερε πρόσφατα η εφημερίδα Japan Times. Σύμφωνα με το Υπουργείο Υγείας, Εργασίας και Πρόνοιας, 2.945 από τα 3.390.000 άτομα που είχαν λάβει τα εμβόλια, δηλαδή 0,09% έχουν αναφέρει παρενέργειες.

Επιστήμονας κατηγορεί τους ΠΟΥ, GAVCS και CDC για παράπτωμα

Σε μια ανοικτή επιστολή διαμαρτυρίας προς τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), ο Ιάπωνας Dr. Sin Hang Lee εκφράζει ανησυχίες σχετικά με την συμπεριφορά ορισμένων μελών της GACVS, ΠΟΥ, CDC και άλλων επιστημόνων. “Έχω στην κατοχή μου έγγραφα που με κάνουν να πιστεύω πως πολλά άτομα και επιστημονικοί οργανισμοί σκόπιμα είχαν ως στόχο να παραπλανήσουν τις ιαπωνικές αρχές σχετικά με την ασφάλεια των εμβολίων κατά του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) Gardasil και Cervarix”, γράφει. Στην επιστολή του εξηγεί ότι υπάρχει τουλάχιστον ένα γνωστό μηχανισμό δράσης που εξηγεί γιατί συμβαίνουν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες πιο συχνά σε άτομα που εμβολιάστηκαν με τα εμβόλια HPV σε σχέση με άλλα εμβόλια, και γιατί ορισμένα προδιατεθειμένα άτομα μπορεί να παρουσιάσουν ακόμα και αιφνίδιο ανεξήγητο θάνατο, αλλά ισχυρίζεται ότι οι πληροφορίες αυτές σκόπιμα αγνοήθηκαν από τους ειδικούς επιστήμονες.

Πιθανός κίνδυνος πρωτογενούς ωοθηκικής ανεπάρκειας μετά από εμβολιασμό HPV

HPV vaccine 2 American-College-of-Pediatricians

Το Αμερικανικό Κολλέγιο Παιδιάτρων (ACP) εξέδωσε μια δήλωση τον Ιανουάριο του 2016 προειδοποιώντας για μια πιθανή σχέση μεταξύ πρωτογενούς ωοθηκικής ανεπάρκειας και HPV εμβολιασμό.

“Έχει έρθει πρόσφατα στην προσοχή του Κολλεγίου ότι ένα από τα συνιστώμενα εμβόλια θα μπορούσε ενδεχομένως να συνδέεται με την πολύ σπάνια αλλά σοβαρή πάθηση της πρόωρης ωοθηκικής ανεπάρκειας (POF), επίσης γνωστή ως πρόωρη εμμηνόπαυση“, αναφέρουν.

Δηλώνουν επίσης ότι, αν και οι περισσότεροι γιατροί πιθανόν αγνοούν μια ενδεχόμενη σύνδεση μεταξύ του εμβολίου HPV και την POF, και ενδεχομένως να μην αναφέρουν στην υπεύθυνη αρχή (Vaccine Adverse Event Reporting System, VAERS) τις περιπτώσεις παρατεταμένης αμηνόρροιας, έχουν ήδη αναφερθεί 213 τέτοιες περιπτώσεις. Όταν τα περιστατικά επιλέγονται πιο προσεκτικά: “Οι 86/89 περιπτώσεις σχετίζονται με το Gardasil, οι 3/89 με το Cervarix, και 0/89 με άλλα εμβόλια. Με τα ίδια κριτήρια, υπάρχουν μόνο 7 αναφορές για αμηνόρροια σε σχέση με εμβόλια από το 1990 έως το 2005”.

“Ενώ δεν υπάρχει καμία ισχυρή απόδειξη αιτιώδους σχέσης μεταξύ HPV4 και δυσλειτουργίας των ωοθηκών, η πληροφορία αυτή πρέπει να είναι δημοσίως γνωστή στους γιατρούς και στους ασθενείς”, καταλήγουν.

Μια πιθανή σχέση μεταξύ προβλημάτων των ωοθηκών και του εμβολίου κατά του HPV είχε ήδη αναφέρει η Δρ Deirdre Little, μια γυναικολόγος από την Αυστραλία:

Πρέπει να σημειωθεί όμως πως η δήλωση της ACP, καθώς και η έρευνα της Δρ Little έχουν επικριθεί εντόνως από ορισμένους επιστήμονες.

Συμπέρασμα

HPV vaccine 2 Should I get HPV Vaccine

Ήλπιζα πως, αφού θα είχαμε περισσότερα δεδομένα σχετικά με την ασφάλεια του εμβολίου HPV, θα μπορούσα να καταλήξω σε ένα συμπέρασμα για το πώς να συμβουλεύω, ως γιατρός, τις νέες γυναίκες και τις μητέρες που με ρωτάνε αν θα πρέπει να κάνουν ή όχι το εμβόλιο κατά του HPV. Προσωπικά περίμενα να έχουμε μια διεξοδική επανεξέταση του θέματος, οι οποία θα δήλωνε ξεκάθαρα τα αναμενόμενα οφέλη του εμβολίου και τους τεκμηριωμένους κινδύνους. Δυστυχώς, το τοπίο ακόμη παραμένει θολό…

Είναι πολύ δύσκολο να βγάλει κανείς ένα συμπέρασμα λαμβάνοντας υπόψη τις επιστημονικές ενδείξεις (οι οποίες βασίζονται σε μελέτες που δυστυχώς δεν είναι πάντα καλά σχεδιασμένες), τις απόψεις των ειδικών, και την έντονη καχυποψία λόγω πιθανών παρενεργειών που φαίνεται να συσχετίζονται με αυτό το εμβόλιο.

Ενώ οι περισσότερες επιστημονικές εταιρίες μας προτρέπουν να προωθήσουμε τον εμβολιασμό, δεν μπορεί να αγνοήσει κανείς τις συνεχείς αναφορές για σοβαρές παρενέργειες που προέρχονται από όλα τα μήκη και τα πλάτη της Γης. Είναι ένα πολύ ατυχές γεγονός μια γυναίκα να πεθάνει από έναν καρκίνο που θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί με ένα εμβόλιο, αλλά είναι εξίσου σπαρακτικό να δούμε ένα υγιέστατο κορίτσι, γεμάτο ζωή που ξαφνικά, εξαιτίας ενός εμβολίου, καθηλώνεται σε μια αναπηρική καρέκλα…

Δεν έχω καμία αμφιβολία πως τα εμβόλια είναι ένα ανεκτίμητο εργαλείο για τη δημόσια υγεία, τα οποία σαφώς μας προστατεύουν από θανατηφόρες ασθένειες, και είναι πολύ σημαντικό να συνεχίζουμε όλοι μας να πιστεύουμε στα εμβόλια. Ωστόσο, η γνώμη μου είναι πως το συγκεκριμένο εμβόλιο χρήζει περαιτέρω εξέτασης.

Τα αναπάντητα ερωτήματα είναι πολλά, όχι μόνο για τους ενδεχόμενους κινδύνους, αλλά και για τα πιθανά οφέλη. Ως εκ τούτου, πιστεύω πως  περαιτέρω ανεξάρτητη έρευνα είναι επιτακτικής ανάγκης – και όχι μόνο στη Δανία, αλλά παγκοσμίως. Με περισσότερες από 175 εκατομμύρια δόσεις εμβολίου που διανεμήθηκαν σε 63 χώρες, είναι βέβαιο ότι μια συντονισμένη, παγκόσμια προσπάθεια θα έριχνε φως σε πολλές πτυχές αυτού του αμφιλεγόμενου εμβολίου.

Ευχαριστίες

Είμαι πραγματικά ευγνώμων στην κα Caron Ryalls, η οποία είχε την ευγένεια να επικοινωνήσει μαζί μου και να μου παραχωρήσει μερικά από τα στοιχεία που παρουσιάζονται σε αυτό το άρθρο.

ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ: ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΜΦΙΛΕΓΟΜΕΝΟ

Το εμβόλιο κατά του ιού του ανθρωπίνου θηλώματος (HPV) κυκλοφορεί εδώ και σχεδόν 10 χρόνια και πάνω από 175 εκατομμύρια δόσεις έχουν χορηγηθεί σε 63 διαφορετικές χώρες. Παρόλα αυτά, το εμβόλιο παραμένει αμφιλεγόμενο. Ενώ συνιστάται από τις περισσότερες επιστημονικές εταιρείες παγκοσμίως, ορισμένες πρόσφατες μελέτες που αμφισβητούν την ασφάλεια του, τροφοδότησαν ακόμη περισσότερο τη διαμάχη, και έχουν διχάζει τόσο το ευρύτερο κοινό όσο και την ιατρική κοινότητα.

Embed from Getty Images

 

Σε αυτό το άρθρο θα αναλύσουμε τα δεδομένα σχετικά με το εμβόλιο κατά του HPV, με ιδιαίτερη έμφαση στην αποτελεσματικότητα και την ασφάλειά του. Για να οργανώσουμε τις διαθέσιμες πληροφορίες, το άρθρο θα χωρίζεται στις ακόλουθες ενότητες:

  1. Γνωριμία με τον HPV
  2. Γιατί ένα εμβόλιο; Το μέγεθος των προβλημάτων που προκαλεί ο HPV
  3. Τα τρία διαθέσιμα εμβόλια κατά του HPV
  4. Χρονοδιάγραμμα εμβολιασμού
  5. Αποτελεσματικότητα του εμβολίου HPV 
  6. Ασφάλεια του εμβολίου κατά του HPV
  7. Αμφισβήτηση της ασφάλειας του εμβολίου: σημαντικότερα γεγονότα
  8. Άλλα αμφιλεγόμενα θέματα
  9. Αναπάντητα ερωτήματα …
  10. Συμπέρασμα

1.  Γνωριμία με τον HPV

HPV vaccine cure cancer awareness

Ο HPV (ιός των ανθρωπίνου θηλώματος) είναι ένας ιός και μεταδίδεται από άτομο σε άτομο μέσω στενής επαφής δέρμα-με-δέρμα.

• Η HPV λοίμωξη είναι εξαιρετικά συνηθισμένη, και τις περισσότερες φορές το ανοσοποιητικό σύστημα θα καταφέρει να απαλλαχθεί από τον ιό.

• Από τους πάνω από 120 τύπους του ιού HPV,  περίπου 12 υπότυποι (κυρίως οι 6 και 11) μπορεί να προκαλέσουν κονδυλώματα των γεννητικών οργάνων. Αυτοί οι λεγόμενοι τύποι “χαμηλού κινδύνου” μπορεί επίσης να προκαλέσουν μια σπάνια πάθηση που ονομάζεται υποτροπιάζουσα θηλωμάτωση του αναπνευστικού, στην οποία αναπτύσσονται κονδυλώματα στο λαιμό.

• Περίπου 15 τύποι του HPV (κυρίως οι τύποι 16 και 18) συνδέονται με τον καρκίνο. Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι η πιο συχνή μορφή καρκίνου που σχετίζεται με τον HPV, αλλά ο ιός μπορεί να προκαλέσει και άλλους καρκίνους: του αιδοίου, του κόλπου, του πρωκτού και του στοματοφάρυγγα (στόμα και το λαιμό), καθώς και καρκίνο του πέους στους άνδρες.

Μπορείτε να μάθετε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον HPV εδώ.

 

2. Γιατί ένα εμβόλιο; Το μέγεθος των προβλημάτων που προκαλεί ο HPV

HPV vaccine every 2 minutes a woman dies

Τα κάτωθι στοιχεία θα σας δώσουν μία ιδέα της διάστασης των προβλημάτων που σχετίζονται με τον HPV:

-Παγκοσμίως, πάνω από 500.000 νέες περιπτώσεις καρκίνου του τραχήλου διαγιγνώσκονται ετησίως. Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι ο 4ος συχνότερος γυναικείος καρκίνος, και είναι η πιο συνηθισμένη μορφή καρκίνου στις γυναίκες ηλικίας 15 έως 44 ετών (1).

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, εκτιμάται ότι κάθε χρόνο υπάρχουν περίπου 26.000 νέα κρούσματα καρκίνων που οφείλονται σε HPV, από τα οποία 17.000 είναι γυναίκες και 9.000 άνδρες (2).

Στην Ευρώπη, περίπου 58.000 νέες περιπτώσεις καρκίνων που σχετίζονται με HPV εκτιμάται ότι θα εμφανιστούν κάθε έτος (3).

-Όσο αφορά της προκαρκινικές αλλοιώσεις, η εκτιμώμενη ετήσια επιβάρυνση κυμαίνεται μεταξύ 280.000 και 550.000 νέες περιπτώσεις ετησίως στην Ευρώπη (4).

-Εκτός από καρκίνους και προκαρκινικές αλλοιώσεις, το πρόβλημα των κονδυλωμάτων πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη. Τα κονδυλώματα είναι πολύ συνηθισμένα: 1 στα 10 άτομα θα έχουν κονδυλώματα κάποια στιγμή στη ζωή τους (5). Περίπου 800.000 νέες περιπτώσεις κονδυλωμάτων εκτιμάται ότι θα διαγνωστούν σε γυναίκες και άνδρες στην Ευρώπη (4). Αν και δεν είναι απειλητικά για τη ζωή, το κόστος που προκύπτει από την θεραπεία τους και η ψυχολογική επιβάρυνση που προκαλούν δεν πρέπει να παραμεληθόυν.

 

3.Τα τρία διαθέσιμα εμβόλια κατά του HPV

HPV vaccine collage

Από το 2006, 2 εμβόλια έχουν κυκλοφόρησει: Ένα διδύναμο (Cervarix), έναντι των τύπων HPV 16 και 18, που ευθύνονται για περίπου 70% των καρκίνων του τραχήλου και άλλων καρκίνων, και το άλλο τετραδύναμο (Gardasil® , ή Silgard® σε διάφορες χώρες) που περιέχει 4 τύπους του HPV: 16 και 18, σε συνδυασμό με HPV 6 και 11, που είναι υπεύθυνοι για περισσότερο από το 90% των κονδυλωμάτων.

Τον Δεκέμβριο του 2014, η αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) ενέκρινε ένα εμβόλιο εννέα-δύναμο, το Gardasil 9® (6), το οποίο, εκτός από τα 4 στελέχη που περιέχονται στο Gardasil (δηλαδή 6,11,16,18), συμπεριλαμβάνει τους τύπους 31, 33, 45, 52, και 58, υπεύθυνοι για ένα επιπλέον 20% καρκίνων που σχετίζονται με τον HPV (4). Το Gardasil 9 έχει πρόσφατα εγκριθεί και στην Ευρώπη (7).

 

4. Χρονοδιάγραμμα εμβολιασμού

HPV vaccine who should get it ACIPinfographic

Κάτωθι θα βρείτε ένα απόσπασμα από το Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών & Εφήβων 2015από την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών σχετικά με το εμβόλιο κατά του HPV:

  • Στη χώρα μας διατίθενται το διδύναμο (HPV2) και το τετραδύναμο (HPV4) εμβόλιο HPV.
  • Μικρότερη ηλικία χορήγησης: 9 έτη.
  • Τα εμβόλια HPV2 και HPV4 χορηγούνται σε 2 δόσεις με μεσοδιάστημα 6 μηνών (σχήμα 0, 6) σε κορίτσια ηλικίας 11 έως 15 ετών.
  • Εφόσον η έναρξη του εμβολιασμού γίνει μετά τη συμπλήρωση του 15ου έτους, χορηγούνται 3 δόσεις εμβολίου (σχήμα 0, 1-2, 6 μήνες).
  • Σε περίπτωση που οι 2 δόσεις γίνουν σε μεσοδιάστημα μικρότερο των 6 μηνών απαιτείται και 3η δόση μετά τους 6 μήνες.
  • Η μέγιστη προστασία επιτυγχάνεται εφόσον ο εμβολιασμός ολοκληρωθεί πριν την έναρξη της σεξουαλικής δραστηριότητας.

Στο σχετικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Ενηλίκων 2015 αναφέρεται:

  • Το εμβόλιο HPV συνιστάται στις γυναίκες 18-26 ετών (τρείς δόσεις) και θα χορηγείται δωρεάν μέχρι 31/12/2016.
  • Τα HPV εμβόλια δεν συνιστώνται σε έγκυες γυναίκες. Ωστόσο, δεν είναι απαραίτητο να γίνεται τεστ εγκυμοσύνης πριν από την έναρξη του εμβολιασμού. Εάν διαπιστωθεί ότι μια γυναίκα είναι έγκυος μετά την έναρξη του εμβολιασμού, δεν συνιστάται διακοπή της κύησης και οι υπόλοιπες δόσεις συμπληρώνονται μετά την ολοκλήρωση της κύησης.
  • Tο εμβόλιο χορηγείται δωρεάν και στους ομοφυλόφιλους άνδρες κάτω των 26 ετών (βλέπε παρακάτω “Εμβολιασμός στα αγόρια”).

HPV vaccine Protect your children

Άλλες επισημάνσεις: 

  • Σε άλλες χώρες, όπως ΗΠΑ και Αυστραλία, τα αγόρια έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα εμβολιασμού με το ίδιο χρονοδιάγραμμα που ισχύει για τα κορίτσια (8, 9, 10).
  • Εκτός του ότι τα εμβόλια είναι πιο αποτελεσματικά πριν από την έναρξη της σεξουαλικής δραστηριότητας, ο εμβολιασμός σε νεαρή ηλικία (πριν τα 14 έτη) έχει ως αποτέλεσμα υψηλότερη ανοσολογική απόκριση (8).
  • Παρόλα αυτά, ο εμβολιασμός συνιστάται ανεξάρτητα από τη σεξουαλική δραστηριότητα ή από γνωστή λοίμωξη από τον HPV. Σε σεξουαλικά ενεργά άτομα, κάποιο όφελος αναμένεται να επιτευχθεί, επειδή είναι πολύ απίθανη η μόλυνση με όλους τους τύπους του HPV που περιλαμβάνονται στο εμβόλιο. Δεν συνιστάται να γίνει εξέταση για τον HPV πριν από τον εμβολιασμό.
  • Τα εμβόλια είναι προληπτικά, δηλαδή, δεν εμποδίζουν την πρόοδο μιας προϋπάρχουσας μόλυνσης από τον ιό, και δεν θα θεραπεύσουν κάποια πάθηση που σχετίζεται με τον ιό (2).
  • Φαίνεται να υπάρχει πρόσθετη προστασία από το εμβόλιο σε γυναίκες μέχρι την ηλικία των 45 ετών, όπως έδειξαν ορισμένες μελέτες (11). Ωστόσο, δεν υπάρχει σύσταση για εμβολιασμό σε άτομα ηλικίας 26 σε 45.
  • Για το Gardasil 9 ισχύει το ίδιο σχήμα του Gardasil (0, 2 και 6 μήνες). Επαναληπτικός εμβολιασμός με το εμβόλιο εννέα-δύναμο δεν συνιστάται σε άτομα που προηγουμένως ολοκλήρωσαν τη σειρά τριών δόσεων με το εμβόλιο διδύναμο ή τετραδύναμο (8).

 

5. Αποτελεσματικότητα του εμβολίου HPV 

HPV Vaccine Charlene-Choi1

Ο απώτερος σκοπός του εμβολιασμού κατά του HPV είναι η μείωση εμφάνισης των καρκίνων που σχετίζονται με τον ιό. Για προφανείς λόγους ηθικής, οι μελέτες που έγιναν για να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα του εμβολίου όρισαν σταν τελικό σημείο (endpoint) τις προκαρκινικές βλάβες, δηλαδή CIN 2 και 3 (αλλοιώσεις του τραχήλου της μήτρας με δυνατότητα να εξελιχθούν σε καρκίνο). Άλλα τελικά σημεία αποτελεσματικότητας που αξιολογήθηκαν ήταν η επίπτωση της λοίμωξης από HPV και η επίπτωση των κονδυλωμάτων.

Μελέτες που διεξήχθησαν πριν την κυκλοφορία των εμβολίων έδειξαν ότι και τα δύο εμβόλια είχαν ένα υψηλό επίπεδο προστασίας για τους τύπους του HPV που περιέχονται στα εμβόλια: 98 έως 100% προστασία σε γυναίκες που δεν είχαν μολυνθεί με τους ιούς 16 ή 18 πριν τον εμβολιασμό, αν και η προστασία έναντι των προκαρκινικών βλαβών ήταν 30-40% στο σύνολο του εμβολιασμένου πληθυσμού (στον οποίο περιλαμβάνονταν γυναίκες που δεν είχαν ολοκληρώσει το σχήμα εμβολιασμού, ή που είχαν ήδη μολυνθεί με τον HPV πριν από τον εμβολιασμό) ( 12, 13, 14, 15). Διαπιστώθηκε επίσης διασταυρούμενη προστασία για άλλους τύπους του HPV (όπως τους 45 και 31), η οποία ήταν πιο ισχυρή με το Cervarix (16).

HPV vaccine AustraliaΗ επίδραση του εμβολιασμού στο γενικό πληθυσμό έχει επίσης αναλυθεί σε μερικές μελέτες. Η Αυστραλία ήταν η πρώτη χώρα να εισάγει ένα οργανωμένο πρόγραμμα εμβολιασμού κατά του HPV, και έχει πετύχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά συμμόρφωσης στον εμβολιασμό παγκοσμίως. Από το 2007 που ξεκίνησε το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμού με το τετραδύναμο εμβόλιο, οι λοιμώξεις από τους τύπους του HPV που περιλαμβάνονται στο εμβόλιο μειώθηκαν από 29% σε 7% (17). Παρατηρήθηκε επίσης μείωση 93% στη διάγνωση γεννητικών κονδυλωμάτων (18). Επιπλέον, άλλες μελέτες έδειξαν μείωση σχεδόν 50% των προκαρκινικών βλαβών τραχήλου σε γυναίκες που είχαν λάβει όλες τις απαιτούμενες δόσεις του εμβολίου (19).

Η Δανία έχει επίσης ένα οργανωμένο πρόγραμμα εμβολιασμού. Έξι χρόνια μετά την έναρξη του προγράμματος με το τετραδύναμο εμβόλιο, παρατηρήθηκε μείωση των προκαρκινικών βλαβών του τραχήλου της μήτρας, η οποία έφτασε στα 80% στις νεότερες ηλικίες (20).

Πρόσφατα, πραγματοποιήθηκε μια μελέτη με σκοπό να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα του εννεα-δύναμου εμβολίου. Το Gardasil 9 μείωσε κατά 97% τις προκαρκινικές αλλοιώσεις του τραχήλου της μήτρας, του αιδοίου και του κόλπου που προκαλούνται από τις πέντε νέους τύπους HPV (HPV31/33/45/52/58) (21). Το εμβόλιο εννέα-δύναμο προκάλεσε επίσης ανοσολογική απάντηση κατά τους τύπους HPV 6 /11/16/18, η οποία ήταν εξίσου καλή ή καλύτερη από το τετραδύναμο εμβόλιο. (4, 22)

 

6. Ασφάλεια του εμβολίου κατά του HPV

Πολλές μελέτες έχουν αξιολογήσει την ασφάλεια των εμβολίων έναντι του HPV, τόσο πριν την κυκλοφορία τους όσο και μετά, οι οποίες δεν έδειξαν διαφορές στις παρενέργειες σε σύγκριση με ομάδες ελέγχου, ανεξάρτητα από ηλικία ή εθνικότητα (23).

HPV vaccine armed against cancer

Σύμφωνα με το CDC, οι πιο συχνές αναφερόμενες ανεπιθύμητες ενέργειες των εμβολίων είναι:

  • Πόνος, ερυθρότητα ή πρήξιμο στο χέρι όπου έγινε το εμβόλιο
  • Πυρετός
  • Πονοκέφαλος ή αίσθημα κόπωσης
  • Ναυτία
  • Μυϊκοί πόνοι ή αρθραλγίες

Η λιποθυμία (επίσης γνωστή ως συγκοπή) και άλλα συνοδευόμενα συμπτώματα (όπως σπασμωδικές κινήσεις) δεν είναι ασυνήθιστη (24), ιδιαίτερα σε εφήβους.

Για το λόγο αυτό, συνιστάται όσοι λαμβάνουν το εμβόλιο να καθίσουν ή να ξαπλώσουν κατά τη διάρκεια του εμβολιασμού, και να μένουν καθιστοί για 15 λεπτά αφού έγινε (23).

Λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία στην οποία πραγματώνεται ο εμβολιασμός (η οποία περιλαμβάνει και γυναίκες σε αναπαραγωγική ηλικία), ιδιαίτερη προσοχή έχει δοθεί στην έκβαση της εγκυμοσύνης. Καμία αύξηση σε ποσοστά αποβολών δεν έχει αναφερθεί για κανένα από τα εμβόλια (25). Επιπλέον, οι έγκυες γυναίκες που έχουν καταγραφεί δεν έχουν αυξημένο ποσοστό συγγενών ανωμαλιών (26, 27, 24).

Άλλες μελέτες έχουν επιβεβαιώσει την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια των εμβολίων στους άνδρες, τόσο στους ετεροφυλόφιλους όσο και στους άνδρες που κάνουν σεξ με άνδρες (28).

Οι σοβαρές παρενέργειες είναι πολύ σπάνιες (λιγότερο από 0,5%) (29), από τις οποίες οι πιο συχνές είναι επίμονη κεφαλαλγία, υπέρταση, γαστρεντερίτιδα, βρογχόσπασμος και αναφυλαξία. Η αναφερόμενη συχνότητά τους είναι παρόμοια με εκείνη των άλλων υποχρεωτικών εμβολίων (30).

HPV vaccine third poke

Ορισμένες παρενέργειες έχουν προκαλέσει ανησυχία από τότε που εισήχθη το εμβόλιο, κυρίως τα αυτοάνοσα νοσήματα (ΑΝ) (όπως υποθυρεοειδισμός, ρευματοειδής αρθρίτιδα, σύνδρομο του Behcet, νόσος του Raynaud, διαβήτη τύπου 1 και λεύκη), οι νευρολογικές διαταραχές (π.χ. επιληψία, παράλυση, σύνδρομο Guillain-Barre, κεντρική απομυελίνωση και σκλήρυνση κατά πλάκας) και η φλεβική θρομβοεμβολή (ένας θρόμβος αίματος που φράζει μία φλέβα). Θα πρέπει να αναφερθεί ότι τα ΑΝ δεν είναι σπάνια σε εφήβους και νέους, ιδιαίτερα στις γυναίκες. Ως εκ τούτου, δεν είναι πάντα εύκολο να διαχωρίσουμε αιτιώδη από χρονική συσχέτιση. Μια πρόσφατη μελέτη συγκέντρωσε τα αποτελέσματα 9 μεγάλων μελετών (εκ των οποίων η μία ήταν μια ανασκόπηση 42 μελετών μαζί) προκειμένου να διερευνηθούν οι σοβαρές ανεπιθύμητες αντιδράσεις του εμβολίου κατά του HPV. Σε καμία από όλες αυτές τις μελέτες δεν βρέθηκαν ενδείξεις για αυξημένο κίνδυνο αυτοάνοσης ασθένειας, νευρολογικής διαταραχής, ή φλεβικής θρομβοεμβολής (31).

Η Παγκόσμια Συμβουλευτική Επιτροπή για την ασφάλεια των εμβολίων (GACVS), που ιδρύθηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO) παρέχει ανεξάρτητες, αυστηρά επιστημονικές συμβουλές για θέματα ασφαλείας των εμβολίων. Τον Δεκέμβριο του 2013 προέβηκε σε λεπτομερή ανασκόπηση όλων των διαθέσιμων στοιχείων σχετικά με την ασφάλεια των εμβολίων κατά του HPV, και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι και τα δύο εμπορικά διαθέσιμα εμβόλια είναι ασφαλή (32). Παρομοίως, η Διεθνής Ομοσπονδία Μαιευτικής και Γυναικολογίας (FIGO), η Επιτροπή Γυναικολογικής Ογκολογίας και η Υποεπιτροπή για την πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας υποστηρίζουν τη συνέχιση της χορήγησης των εμβολίων κατά του HPV στους κατάλληλους πληθυσμούς (33).

 

7. Αμφισβήτηση της ασφάλειας του εμβολίου: σημαντικότερα γεγονότα

HPV vaccine Japanese_Schoolgirls

Παρότι ορισμένες μεμονωμένες περιπτώσεις παρενεργειών είχαν περιγραφεί στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Αυστραλία (34), η Ιαπωνία ήταν η πρώτη χώρα στην οποία παρατηρήθηκε ότι, μετά τον εμβολιασμό, μερικά κορίτσια υπέφεραν από εντονότατους πόνους και αναπηρία. Τα εν λόγω περιστατικά είχαν μεγάλη δημοσιότητα σε εφημερίδες, τηλεοπτικές εκπομπές και social media, αλλά ανησύχησαν και την ιατρική κοινότητα. Ιάπωνες γιατροί δημοσίευσαν αργότερα μια σειρά από 44 κορίτσια που είχαν διαγνωστεί με το λεγόμενο  Πολύπλοκο Περιοχικό Σύνδρομο Πόνου (complex regional pain syndrome ,CRPS) (35).

Λόγω αυτών των ανησυχιών, τον Ιούνιο του 2013, το Ιαπωνικό Υπουργείο Υγείας, Εργασίας και Πρόνοιας (MHLW) αποφάσισε να αναστείλει την ενεργή σύσταση για εμβολιασμό κατά του HPV. Η απόφαση αυτή δημιούργησε έντονη διαμάχη μεταξύ επιστημόνων και στην κοινή γνώμη, η οποία συνεχίζεται μέχρι και σήμερα (34).

Τον Μάρτιο του 2015, το τηλεοπτικό κανάλι της Δανίας TV2 προέβαλε ένα ντοκιμαντέρ με τίτλο: Τα εμβολιασμένα κορίτσια – άρρωστα και προδομένα. Οι δημοσιογράφοι συγκέντρωσαν περίπου 60 κορίτσια από όλη την Δανία που αρρώστησαν λίγο μετά τον εμβολιασμό κατά του HPV. Μεταξύ των γιατρών που εμφανίζονται στο ντοκιμαντέρ είναι η Louise Brinth, η οποία εξέτασε προσωπικά περίπου 80 κορίτσια με παρόμοια συμπτώματα. Η Δρ Brinth ανέφερε ότι τα κορίτσια παρουσιάζουν ζάλη, λιποθυμία, και έντονους πονοκεφάλους. Συγκεκριμένα είπε, “Έχουν κοιλιακό άλγος και ναυτία. Έχουν παράξενες μυϊκές κινήσεις που δεν μπορούν να ελέγξουν. Και νιώθουν εξαντλημένα… Βλέπουμε ένα μοτίβο που κραυγάζει στον ουρανό, και θα πρέπει να εξεταστεί από σοβαρή έρευνα”.

HPV vaccine Danish documentary

Τον Απρίλιο του 2015, η Δρ Brinth δημοσίευσε σε επιστημονικό περιοδικό για 53 ασθενείς που διαμαρτύρονταν για ορθοστατική δυσανεξία, σοβαρή κεφαλαλγία, υπερβολική κόπωση, γνωστική δυσλειτουργία, γαστρεντερικές ενοχλήσεις και διάχυτο πόνο. Οι περισσότερες από αυτές είχαν διαγνωστεί με μια σπάνια νόσο γνωστή ως Σύνδρομο ορθοστατικής ταχυκαρδίας (postural orthostatic tachycardia syndrome, POTS), και ήταν σε στενή χρονική συσχέτιση με το εμβόλιο κατά του HPV (36a, 36b).

To ντοκιμαντέρ της Δανίας είχε τεράστιο αντίκτυπο σε όλο τον κόσμο, τόσο στο ευρύ κοινό όσο και στην ιατρική κοινότητα. Μία κλειστή σελίδα στο Facebook που έχει συσταθεί για τα πιθανά θύματα των παρενεργειών του Gardasil στη Δανία τριπλασίασε τα -προσεκτικά ελεγχόμενα- μέλη της. Παρόμοιες ομάδες έχουν δημιουργηθεί στο Facebook και από άλλες χώρες.

Κατόπιν αιτήματος της Δανίας, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) διεξάγει μια επανεξέταση της ασφάλειας των εμβολίων HPV. Ωστόσο, ο οργανισμός υπογραμμίζει ότι η αναθεώρηση αυτή “δεν αμφισβητεί ότι τα οφέλη των εμβολίων κατά του HPV υπερτερούν των κινδύνων τους”. Ο Οργανισμός επισημαίνει επίσης ότι, ενώ διεξάγεται η επανεξέταση, δεν συνιστάται καμία αλλαγή όσον αφορά τη χρήση των προϊόντων αυτών.

HPV vaccine reactions independent UK

Τον Μάιο του 2015, η βρετανική εφημερίδα The Independent δημοσίευσε ένα άρθρο με τίτλο: Χιλιάδες έφηβες αρρώστησαν σοβαρά μετά το σχολικό εμβολιασμό ρουτίνας κατά του καρκίνου. Το άρθρο επικεντρώνεται στην ιστορία της Emily Ryalls, 17 ετών, η οποία άρχισε να αισθάνεται έντονους πόνους και δυσκολία στην αναπνοή αμέσως μετά το εμβόλιο κατά του HPV.

Η κα. Ryalls ανέφερε τα συμπτώματα της Emily στην Ρυθμιστική Αρχή Φαρμάκων και Προϊόντων Υγείας (MHRA), και δεν ήταν η μοναδική: οι ανεπιθύμητες ενέργειες μετά τον εμβολιασμό κατά του HPV αριθμούσαν 8.228, εκ των οποίων 2.587 είχαν χαρακτηριστεί ως “σοβαρές”, αρκετά περισσότερες από αυτές που αναφέρθηκαν μετά από άλλα υποχρεωτικά εμβόλια (βλέπε γράφημα). Η MHRA, όμως, αναφέρει ότι δεν υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με τον αριθμό των ανεπιθύμητων ενεργειών που σχετίζονται με το εμβόλιο κατά του HPV και ότι τα «αναμενόμενα οφέλη στην πρόληψη ασθένειας και θανάτων από λοίμωξη HPV υπερτερούν των γνωστών κινδύνων”.

Η μητέρα της Emily, μαζί με άλλες 80 οικογένειες σε παρόμοια κατάσταση σε όλη τη Βρετανία ίδρυσαν τον Σύλλογο Κορών Θυμάτων του HPV Εμβολίου (Association for HPV Vaccine Injured Daughters (AHVID).

Όπως αναφέρθηκε από την εφημερίδα “Το σσυγκεκριμένο άρθρο προκάλεσε έντονη συζήτηση μεταξύ ιατρών, δημοσιογράφων και μελών του κοινού…».

HPV vaccine France fiasco SV-1136-vaccin-HPV

Στη Γαλλία, η Εθνική Υπηρεσία Ασφάλειας των Φαρμάκων και Προϊόντων Υγείας (ANSM) δημοσίευσε πρόσφατα (το Σεπτέμβριο του 2015) τα αποτελέσματα της παρακολούθησης περισσότερων από 2 εκατομμύρια κορίτσια ηλικίας 13-16 ετών, εμβολιασμένα μεταξύ του 2008 και του 2013 για να αξιολογήσει την εμφάνιση παρενεργειών, κυρίως αυτοάνοσων νοσημάτων. Όταν ανέλυσε όλες τα νοσήματα μαζί, τα αποτελέσματά έδειξαν ότι δεν υπάρχει αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης σοβαρών ανεπιθύμητων ενεργειών. Ωστόσο, όταν κάθε ασθένεια αναλύθηκε ξεχωριστά, παρατηρήθηκε μια τετραπλάσια αύξηση στην εμφάνιση του συνδρόμου Guillain Barré. Η μελέτη διαπίστωσε επίσης αυξημένο κίνδυνο φλεγμονώδους νόσου του εντέρου, αλλά η συσχέτιση ήταν αδύναμη.

Οι συγγραφείς καταλήγουν στο συμπέρασμα: “… τα αποτελέσματα της μελέτης αποδεικνύουν … καθησυχαστικά σχετικά με τον κίνδυνο αυτοάνοσης ασθένειας που σχετίζεται με τα εμβόλια HPV. Τα αναμενόμενα οφέλη από τον εμβόλιο αυτό, από την άποψη δημόσιας υγείας είναι πολύ μεγαλύτερα από τους ενδεχόμενους κινδύνους στους οποίους μπορεί να εκτίθενται τα κορίτσια” (37). Παρά αυτά τα «καθησυχαστικά» αποτελέσματα, το ποσοστό εμβολιασμού στη Γαλλία εξακολουθεί να είναι χαμηλό (κάτω του 30%).

HPV vaccine POTS

Τον Σεπτέμβριο του 2015, μια άλλη δημοσίευση δίνει λεπτομερή στοιχεία για 45 άτομα από 13 χώρες, τα οποία ανέπτυξαν μια χρόνια πάθηση σύντομα μετά τη λήψη του εμβολίου κατά του HPV. “Ένα σύνδρομο με χρόνιο νευροπαθητικό πόνο, έντονη κόπωση, και βαθιά δυσλειτουργία του αυτονόμου νευρικού συστήματος μπορεί να εμφανιστεί μετά από εμβολιασμό HPV”, λένε οι συγγραφείς, με επικεφαλή τον Δρ. Manuel Martínez-Lavín, ειδικός σε παθήσεις χρόνιου πόνου από το Μεξικό. “Μετά από την πάροδο 4 ετών από τον εμβολιασμό, 93% των ατόμων “συνεχίζουν να έχουν συμπτώματα αναπηρίας και αδυνατούν να παρακολουθήσουν το σχολείο ή την εργασία τους” γράφουν οι συγγραφείς (38).

Το σύνδρομο POTS μετά από HPV εμβολιασμό έχει επίσης αναφερθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Δρ Blitshteyn, νευρολόγος από τη Νέα Υόρκη, περιγράφει έξι περιπτώσεις ασθενών που ανέπτυξαν POTS μεταξύ 6 ημερών και 2 μηνών μετά τον εμβολιασμό HPV. Όλοι οι ασθενείς είχαν βελτίωση μετά από 3 χρόνια, αλλά κάποια υπολειμματικά συμπτώματα παρέμειναν (39).

Η Αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) και τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), τόνισαν ότι ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές σε δεκάδες χιλιάδες άτομα καθώς και η παρακολούθηση εκατομμυρίων ατόμων μετά την κυκλοφορία των εμβολίων δεν έχουν βρει καμία συσχέτιση του εμβολιασμού κατά του HPV με άτυπα σύνδρομα πόνου ή δυσλειτουργία του αυτόνομου συστήματος.

HPV vaccine Diane Harper

Η Δρ Diane Harper, μία Αμερικανίδα μαιευτήρας – γυναικολόγος, είναι μία από τους ειδικούς στον ιό HPV που κλήθηκαν να σχεδιάσουν τις κλινικές δοκιμές για το Gardasil και το Cervarix. Αν και αρχικά ήταν υπέρ του εμβολίου, τα τελευταία χρόνια έχει αμφισβητήσει την ασφάλεια του Gardasil. Έχει δηλώσει ότι “Το Gardasil έχει προκαλέσει τόσες σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες όσο υπάρχουν θάνατοι από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας κάθε χρόνου”. Εξάλλου, σε άρθρο που δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο του 2009, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, λαμβάνοντας υπόψη τους περιορισμούς και τους κινδύνους των εμβολίων, τα οφέλη και οι κίνδυνοι του εμβολιασμού κατά του HPV θα πρέπει να συγκρίνονται με τα οφέλη και τους κινδύνους του προσυμπτωματικού ελέγχου του HPV (δηλαδή, το τεστ Παπανικολάου) για τη μείωση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας σε ένα οικονομικά αποδοτικό τρόπο (40).

Η Δρ Χάρπερ δεν υποστηρίζει τον υποχρεωτικό HPV εμβολιασμό στα σχολεία, γιατί πιστεύει πως η διάρκεια της προστασίας πιθανόν να είναι πολύ μικρή (βλέπε παρακάτω). Έχει επίσης κατακρίνει το σύντομο χρονικό διάστημα που τα εμβόλια δοκιμάστηκαν πριν την κυκλοφορία τους, και την παραπλανητική διαφήμιση των φαρμακευτικών εταιρειών. Μάθετε περισσότερα εδώ.

 

8. Άλλα αμφιλεγόμενα θέματα 

Εμβολιασμός στα αγόρια

HPV vaccine is cancer prevention.

Η λογική του εμβολιασμού των αγοριών είναι να μειωθεί η μετάδοση του ιού HPV στα κορίτσια, και η προστασία τους από τους καρκίνους του στόματος και του πρωκτού (41). Δεδομένου ότι οι καρκίνοι αυτοί είναι πολύ σπάνιοι, έχει αμφισβητηθεί από ορισμένους επιστήμονες κατά πόσο αξίζει να εκτεθούν εκατομμύρια αγόρια στις πιθανές παρενέργειες του εμβολίου για να προστατευτούν τα κορίτσια, ή για την πρόληψη μιας τόσο σπάνιας μορφής καρκίνου (υπεύθυνος για μόλις 300 θανάτους στις ΗΠΑ), εάν το όφελος υπερτερεί τους κινδύνους και αν ο εμβολιασμός στους άνδρες είναι οικονομικά αποδοτικός. Ενώ χώρες όπως η Αυστραλία και οι ΗΠΑ περιλαμβάνουν τα αγόρια στις συστάσεις τους για εμβολιασμό, άλλες χώρες (πχ, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία) δεν έχουν ακόμη υιοθετήσει το μέτρο αυτό.

Οι άνδρες που κάνουν σεξ με άνδρες είναι μια ιδιαίτερη κατηγορία, δεδομένου ότι έχουν υψηλότερο κίνδυνο για καρκίνου του πρωκτού. Έτσι, μερικοί ειδικοί πιστεύουν πως σε αυτούς τους ανθρώπους (και όχι σε κάθε παιδί) θα πρέπει να προσφερθεί το εμβόλιο, και με αυτό το σκεπτικό στην Ελλάδα το εμβόλιο αποζημιώνεται δωρεάν στους ομοφυλόφιλους άνδρες κάτω των 26 ετών. Ωστόσο, το μέτρο αυτό μπορεί να είναι δύσκολο να εφαρμοστεί: για να καλύπτονται από το ταμείο τους, οι νέοι άνδρες υποχρεούνται να δηλώνουν (με μία υπεύθυνη δήλωση) τις σεξουαλικές τους προτιμήσεις.

Ανοσογονικότητα του Gardasil έναντι του Cervarix

HPV vaccine Argentina

Ανοσογονικότητα σημαίνει η ικανότητα του εμβολίου να προκαλέσει μια ανοσολογική απάντηση, με άλλα λόγια, η «δύναμη» του εμβολίου.

Οι περισσότερες χώρες υιοθέτησαν τον εμβολιασμό με Gardasil αντί του Cervarix υποθέτοντας ίση προστασία για τον καρκίνο, με την “μπόνους” προστασία για τα κονδυλώματα των γεννητικών οργάνων. Αλλά είναι πράγματι έτσι;

Αρκετές μελέτες έχουν δείξει ότι το Cervarix προκαλεί ισχυρότερη και μεγαλύτερης διάρκειας ανοσολογική απάντηση σε σχέση με το Gardasil (42, 43). Μάλιστα, αυτά τα εργαστηριακά ευρήματα έχουν επιβεβαιωθεί και από κλινικές μελέτες: με την πάροδο των χρόνων, η αποτελεσματικότητα του Cervarix για την προστασία από προκαρκινικές αλλοιώσεις (στην ομάδα που εμβολιάστηκε και δεν είχε εκτεθεί στον ιό προηγουμένως) ήταν 93%, ενώ στο Gardasil μειώθηκε στο 43% (44).

Ηλικία εμβολιασμού 

HPV vaccine school girl

Το θέμα αυτό έχει επίσης εγείρει έντονη συζήτηση και ανησυχία. Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, η ανοσολογική απάντηση που προκαλείται από τα εμβόλια μπορεί να είναι περιορισμένης διάρκειας, ειδικά για το Gardasil. Αυτό μπορεί να αποτελεί ένα σοβαρό πρόβλημα, επειδή, όπως επισήμανε η Δρ Χάρπερ “… αν το HPV εμβόλιο δεν διαρκεί τουλάχιστον 15 χρόνια, ούτε ένας καρκίνος δεν πρόκειται ποτέ να προληφθεί, οι γυναίκες απλώς θα πάθουν καρκίνο αργότερα στη ζωή τους όταν η επίδραση του εμβολίου θα έχει φθαρεί“.

Αν αυτό το σύντομο χρονικό διάστημα προστασίας επιβεβαιώνεται από κλινικές μελέτες, μια αναμνηστική δόση θα λύσει αυτόν τον περιορισμό. Ωστόσο, θα αυξήσει σημαντικά το κόστος του εμβολίου, και επιπλέον, οι γυναίκες που δεν θα συμμορφώνονται με τη σύσταση αυτή, θα καθιστούν απροστάτευτες με την πάροδο του χρόνου.

Αύξηση της ελευθεριότητας;

Πολλοί άνθρωποι φοβούνται ότι το εμβόλιο κατά του HPV θα μπορούσε να θεωρηθεί από τα κορίτσια ως μια “άδεια” να έχουν σεξουαλικές επαφές χωρίς προστασία. Αυτό ερευνήθηκε από ορισμένες μελέτες, και έχουν αποδείξει πως δεν είναι αλήθεια: δεν παρατηρήθηκε καμία αύξηση στα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα μεταξύ των εμβολιασμένων κοριτσιών (45), το ότι υποδηλώνει ότι ο εμβολιασμός είναι απίθανο να προωθήσει μη ασφαλή σεξουαλική δραστηριότητα.

 

9. Αναπάντητα ερωτήματα…

HPV cancer vaccine flyer - 8-1/2 x 11

  • Θα καταφέρει το εμβόλιο κατά του HPV να μειώσει τους θανάτους από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας σε πραγματικές συνθήκες;
  • Λόγω των προσφάτων γεγονότων, θα έπρεπε να σταματήσει η χορήγηση του εμβολίου μέχρι να ξεκαθαρίσει η κατάσταση;
  • Αυτές οι τελευταίες ανησυχίες θα οδηγήσουν περισσότερες γυναίκες και κορίτσια να μην εμβολιαστούν, χάνοντας συνεπώς την ευκαιρία να προστατευτούν από την απειλή του καρκίνου;
  • Δεδομένου ότι τα σύνδρομα που πιθανώς σχετίζονται με τα εμβόλια είναι δύσκολο να διαγνωστούν, είναι πιθανό να μην έχουν αναγνωριστεί στο παρελθόν; Μήπως για τον ίδιο λόγο θα γίνουν υπερβολικές αναφορές στο μέλλον;
  • Μπορεί το εμβόλιο να δημιουργήσει μια ψευδή αίσθηση πλήρους προστασίας στις γυναίκες, με αποτέλεσμα λιγότερες γυναίκες να υποβληθούν σε προσυμπτωματικό έλεγχο (τεστ Παπ);
  • Μήπως το εμβόλιο μείωνει τους τύπους του HPV που περιλαμβάνονται στο εμβόλιο, αλλά προκαλεί μια αύξηση εκείνων που δεν περιλαμβάνονται στο εμβόλιο;

10. Συμπέρασμα

HPV vaccine End-cervical-cancer-poster

Είναι πράγματι συναρπαστικό να έχουμε ένα εμβόλιο κατά του καρκίνου. Έχοντας δει γυναίκες να πεθαίνουν από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, εύχομαι πραγματικά ο καρκίνος αυτός να εξαφανιστεί από την επιφάνεια της Γης. Πρέπει όμως να διασφαλίζουμε ότι, στη προσπάθεια εξάληψής του, δεν θα κάνουμε περισσότερο κακό παρά καλό .

HPV vaccine smear for a smear campaign

Τα εμβόλια έχουν κάνει πολύ καλό στην ανθρωπότητα (φανταστείτε αν ακόμα θα είχαμε ευλογιά, ή πολιομυελίτιδα…). Είναι αλήθεια πως κάθε ιατρική πράξη μπορεί να προκαλέσει παρενέργειες, και σε αυτό συμπεριλαμβάνονται και τα εμβόλια. Συνεπώς πρέπει να γνωρίζουμε ακριβώς ποιους κίνδυνους ενέχουν τα εμβόλια, και αν τα οφέλη υπερτερούν των κινδύνων.

Έχω την πεπιοήθηση πως οι κυβερνήσεις, οι επιστημονικές εταιρείες και οι φαρμακευτικές εταιρείες κάνουν μια προσπάθεια να ενημερώσουν τον κόσμο με υπευθυνότητα και ειλικρίνεια, έτσι ώστε όλοι μας -νέοι, γονείς και γιατροί- να μην χάσουμε την εμπιστοσύνη μας στην πρόοδο της επιστήμης, και τα εμβόλια να μην αποτελούν αντικείμενο προβληματισμού όσον αφορά την αξιοπιστία τους.

Θα χρειαστούν 10 έως 20 χρόνια για να καταλάβουμε το πραγματικό όφελος του εμβολίου κατά του HPV. Εν τω μεταξύ, να θυμάστε ότι τα τεστ Παπ ποτέ δεν έχουν σκοτώσει άνθρωπο, αντίθετα, έχουν σώσει εκατομμύρια ζωές. Ως εκ τούτου, μην ξεχνάτε να κάνετε τακτικά το τεστ Παπανικολάου!

 

Βιβλιογραφία

  1. International Agency for Research on Cancer, World Health Organization. Globocan 2012: Estimated Cancer Incidence, Mortality and Prevalence Worldwide in 2012
  2. CDC Grand Rounds: Reducing the Burden of HPV-Associated Cancer and Disease. Morbidity and Mortality Weekly Report (MMWR) January 31, 2014 / 63(04);69-72
  3. Human Papillomavirus and Related Diseases Report. hpvcentre.net March 20th, 2015
  4. Hartwig S, et al: Estimation of the epidemiological burden of HPV-related anogenital cancers, precancerous lesions, and genital warts in women and men in Europe: Potential additional benefit of a nine-valent second generation HPV vaccine compared to first generation HPV vaccines. Papillomavirus Research, In Press (Available online 16 June 2015)
  5. Patel H, et al: Systematic review of the incidence and prevalence of genital warts. BMC Infectious Diseases 2013, 13:39
  6. “FDA approves Gardasil 9 for prevention of certain cancers caused by five additional types of HPV” (press release). 10 December 2014.
  7. Gardasil® 9: new HPV vaccine approved in the European Union. The European Commission grants marketing authorisation for the first 9-valent HPV vaccine” (press release) Sanofi Pasteur MSD, June 17, 2015.
  8. Human Papillomavirus Vaccination. The American College of Obstetricians and Gynecologists, Committee Opinion Number 641, September 2015
  9. Recommendations on the Use of Quadrivalent Human Papillomavirus Vaccine in Males — Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP), 2011. Morbidity and Mortality Weekly Report (MMWR), December 23, 2011 / 60(50);1705-1708
  10. Markowitz L, et al: Quadrivalent Human Papillomavirus Vaccine Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP). Morbidity and Mortality Weekly Report (MMWR), March 23, 2007 / 56(RR02);1-24
  11. Castellsagué X, et al: HPV vaccination against cervical cancer in women above 25 years of age: key considerations and current perspectives. Gynecologic Oncology 115 (2009) S15–S23
  12. Villa L, et al: Prophylactic quadrivalent human papillomavirus (types 6, 11, 16, and 18) L1 virus-like particle vaccine in young women: a randomised double-blind placebo-controlled multicentre phase II efficacy trial. Lancet Oncol 2005; 6: 271–78
  13. The FUTURE II Study Group: Quadrivalent Vaccine against Human Papillomavirus to Prevent High-Grade Cervical Lesions. N Engl J Med 2007;356:1915-27
  14. Paavonen J, et al: Efficacy of human papillomavirus (HPV)-16/18 AS04-adjuvanted vaccine against cervical infection and precancer caused by oncogenic HPV types (PATRICIA): final analysis of a double-blind, randomised study in young women. Lancet, Vol 374, No. 9686, p301–314, 25 July 2009
  15. Lehtinen M, et al: Overall efficacy of HPV-16/18 AS04-adjuvanted vaccine against grade 3 or greater cervical intraepithelial neoplasia: 4-year end-of-study analysis of the randomised, double-blind PATRICIA trial. Lancet Oncol, Vol 13, No. 1, p89–99, January 2012
  16. Harper D: Prophylactic human papillomavirus vaccines to prevent cervical cancer: review of the Phase II and III trials. Therapy 2008, 5 (3), 313-324
  17. Tabrizi SN, et al: Fall in human papillomavirus prevalence following a national vaccination program. J Infect Dis. 2012; 206(11):1645-1651
  18. Mariani L, et al: Early direct and indirect impact of quadrivalent HPV (4HPV) vaccine on genital warts: a systematic review. Adv Ther, 32 (2015), pp. 10–30
  19. Crowe E, et al: Effectiveness of quadrivalent human papillomavirus vaccine for the prevention of cervical abnormalities: case-control study nested within a population based screening programme in Australia. BMJ 2014;348:g1458 
  20. Baldur-Felskov B, et at: early impact of Human Papillomavirus Vaccination on cervical Neoplasia—Nationwide Follow-up ofYoung Danish Women. J Natl Cancer Inst (2014) 106(3): djt460 doi:10.1093/jnci/djt460
  21. Joura E, et al: A 9-Valent HPV Vaccine against Infection and Intraepithelial Neoplasia in Women. N Engl J Med 2015; 372:711-723
  22. Petrosky E, et al: Use of 9-Valent Human Papillomavirus (HPV) Vaccine: Updated HPV Vaccination Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices. Morbidity and Mortality Weekly Report (MMWR), March 27, 2015 / 64(11);300-304
  23. Center for Disease Control and Prevention. Human Papillomavirus (HPV) Vaccine Safety. Updated September 28, 2015
  24. Slade BA, et al: Postlicensure safety surveillance for quadrivalent human papillomavirus recombinant vaccine. JAMA, 2009;302(7):750–757
  25. Wacholder S, et al: Risk of miscarriage with bivalent vaccine against human papillomavirus (HPV) types 16 and 18: pooled analysis of two randomised controlled trials. BMJ 2010;340:c712
  26. Garland SM, et al: Pregnancy and infant outcomes in the clinical trials of a human papillomavirus type 6/11/16/18 vaccine: a combined analysis of five randomized controlled trials. Obstet Gynecol 2009;114(6):1179–1188
  27. Dana A, Buchanan KM, Goss MA, et al. Pregnancy outcomes from the pregnancy registry of a human papillomavirus type 6/11/16/18 vaccine. Obstet Gynecol. 2009;114(6):1170–1178
  28. Moscicki A, et al: HPV in men: an update. J Low Genit Tract Dis. 2011 Jul; 15(3): 231–234
  29. Gonçalves AK, et al: Safety, tolerability and side effects of human papillomavirus vaccines: a systematic quantitative review. Braz J Infect Dis, Vol 18, Issue 6, Nov–Dec 2014, Pages 651–659
  30. Lu B, et al: Efficacy and safety of prophylactic vaccines against cervical HPV infection and diseases among women: a systematic review and meta-analysis. BMC Infect Dis. 2011;11:13
  31. De Vincenzo R, et al: Long-term efficacy and safety of human papillomavirus vaccination. International Journal of Women’s Health 2014:6 999–1010
  32. World Health Organization. Global Advisory Committee on Vaccine Safety, 11–12 December 2013: Human papillomavirus vaccines safety (HPV). Wkly Epidemiol Rec. 2014;89(7):58–60
  33. Denny L: Safety of HPV vaccination: a FIGO statement. Int J Gynaecol Obstet. 2013;123(3):187–188
  34. Wilson R, et al: HPV Vaccination in Japan. The Continuing Debate and Global Impacts. A Report of the CSIS Global Health Policy Center. April 2015
  35. Kinoshita T, et al: Peripheral Sympathetic Nerve Dysfunction in Adolescent Japanese Girls Following Immunization with the Human Papillomavirus Vaccine. Intern Med 53: 2185-2200, 2014
  36. a: Brinth L, et al: Suspected side effects to the quadrivalent human papilloma vaccine. Dan Med J 2015;62(4):A5064 b: Brinth L, et al: Orthostatic intolerance and postural tachycardia syndrome as suspected adverse effects of vaccination against human papilloma virus. Vaccine, 2015 May 21;33(22):2602-5
  37. Vaccination contre les infections à HPV et risque de maladies auto-immunes : une étude Cnamts/ANSM rassurante – Point d’information 13/09/2015
  38. Martínez-Lavín M, et: HPV vaccination syndrome. A questionnaire-based study. Clinical Rheumatology pp 1-3. Online 10 September 2015
  39. Blitshteyn S. Postural tachycardia syndrome following human papillomavirus vaccination. Eur J Neurol, Vol 21, 1, 135–139, 2014
  40. Harper, D: Current prophylactic HPV vaccines and gynecologic premalignancies. Current Opinion in Obstetrics and Gynecology 2009, 21:457–464
  41. Giuliano A, et al: Efficacy of Quadrivalent HPV Vaccine against HPV Infection and Disease in Males. N Engl J Med 2011;364:401-11
  42. Einstein M, et al: Comparative immunogenicity and safety of human papillomavirus (HPV)- 16/18 vaccine and HPV-6/11/16/18 vaccine: follow-up from months 12-24 in a Phase III randomized study of healthy women aged 18-45 years. Human Vaccines, vol. 7, no. 12, pp. 1343–1358, 2011
  43. Barzon L, et al: Neutralizing and cross-neutralizing antibody titres induced by bivalent and quadrivalent human papillomavirus vaccines in the target population of organized vaccination programmes. Vaccine, vol. 32, no. 41, pp. 5357–5362, 2014
  44. Di Mario S, et al: Are the Two Human Papillomavirus Vaccines Really Similar? A Systematic Review of Available Evidence: Efficacy of the Two Vaccines against HPV. Journal of Immunology Research, Volume 2015 (2015), Article ID 435141, 13 pages
  45. Jena A, et al: Incidence of Sexually Transmitted Infections After Human Papillomavirus Vaccination Among Adolescent Females. JAMA Intern Med. 2015;175(4):617-623

 

Photo Credits

Intro: Getty images; 1: curecancer.org; 2: m2.behance.net; 3: (collage) wikimedia commons; 4: cityofchicago.org; nkytribune.com; 5: english.cri.cnhpv.health.gov.au; 6: marketingmag.cascontent.cdninstagram.com; 7: Japan: wikimedia commons; Denmark: vaccineimpact.com; UK: independent.co.uk; France: science-et-vie.com; POTS: pinterest.com; Harper: initiativecitoyenne.be; 8: bphc.orgmigueljara.files.wordpress.comlh3.googleusercontent.com; 9: healthvermont.gov; 10: compasscayman.comi.dailymail.co.uk