Having a pregnancy loss can be heartbreaking. Having multiple miscarriages can be truly devastating. Each new pregnancy brings hope, but also great anxiety; each new miscarriage aggravates the feelings of loss, grief and sense of failure… 

It is natural to want answers. Knowing the reason of a pregnancy loss can help you make sense of what has happened. Furthermore, finding the cause of the problem will help prevent it from happening again, or at least reduce its risk. Things are not so simple though when it comes to recurrent miscarriage: most of the times, investigations don’t come out with a clear answer…

The purpose of this article is to help you understand recurrent pregnancy loss and to present the most recent scientific information regarding its cause, diagnosis and treatment. Due to the extensiveness of the subject, this first article will deal only with the known causes of repeated miscarriage; two other articles on testing and treatment will follow.

What is Recurrent Pregnancy Loss?

A pregnancy loss is the spontaneous loss of a pregnancy before 24 weeks of gestation. Recurrent Pregnancy Loss (RPL) is considered after the loss of two or more pregnancies; this includes pregnancies after spontaneous conception or after assisted reproduction (e.g. IUI and IVF/ICSI). Other pregnancy complications such as ectopic pregnancies and molar pregnancies are not included. 

  • Primary RPL is a term used for women who have not had a baby before their pregnancy losses. 
  • Secondary RPL means they have had at least one baby before their losses. 

It is estimated that RPL affects 1 to 2% of couples.

What causes RPL?

There are several factors that may be responsible for RPL. But you should know that in about half (50%) of the RPL cases, no cause is found. This is called unexplained RPL.

Here are some of the causes that are related to multiple miscarriages:

1) Age

The older you are, the greater your risk of having a miscarriage. If a woman is aged over 40, more than 50% of pregnancies end in a miscarriage. The same is true for RPL. Miscarriages may also be more common if the father is older, although it is not clear whether paternal age is related to repeated miscarriages.

2) Genetic problems

  • Genetic defects resulting in an abnormal fetus can be a major cause of miscarriage. About half of all miscarriages in the first three months of pregnancy are due to chromosomal problems, although most of the times this is of random occurrence .
  • In about 4 in 100 couples (4%) with recurrent miscarriage, one partner will have an abnormality on one of their chromosomes. Although this may not affect the parent, it may sometimes cause a miscarriage.

3) Thrombophilia

Thrombophilia is a condition in which your blood clots more than usual; it may be inherited (passed down genetically) or acquired (not inherited). Thrombophilia is not only related to RPL, but also to other pregnancy complications.

  • Inherited thrombophilia is due to certain gene defects. According to the gene involved, it may be related to early or late repeated miscarriage.
  • Antiphospholipid syndrome (APS) is an acquired thrombophilic condition. It is uncommon but strongly related to RPL.

4) Abnormal hormone levels

Miscarriage can occur when the uterine lining does not develop sufficiently, therefore the fertilized egg does not have the best environment for implantation and nourishment; this can be the result of abnormal hormone levels.

Women with thyroid problems and women with diabetes (or insulin problems) are usually at a higher risk for miscarriage due to hormonal imbalances. Women with polycystic ovaries syndrome, are also at risk. In addition, elevated prolactin levels can also disrupt normal uterine lining development.

5) Problems of the uterus

The shape of the uterus may cause miscarriage, usually by interfering with the implantation of the fertilized egg.

  • A septum, that is a fibrous wall which divides the uterine cavity, can cause poor implantation and pregnancy loss.
  • Uterine fibroids, polyps, adhesions may eventually cause pregnancy loss by blocking the opening of the fallopian tube(s) or if their position is affecting the normal functioning of the uterine lining. Their relationship though with RPL is less clear.
  • Another probable cause of miscarriage is an incompetent cervix, meaning the cervical muscle is weak and cannot remain closed; as the developing fetus grows puts pressure on the cervix, it starts to shorten and open, resulting in miscarriage.

6) Immune Causes

It has been suggested that some women miscarry because their immune system does not respond to the baby in the usual way. This is known as an alloimmune reaction. Although numerous immunological factor have been investigated, there is no clear evidence to support this theory at present, and further research is needed.

7) Sperm defects

Sperm DNA is the most important part of the sperm, as it contains the genetic information that will be passed on to the baby. DNA can be damaged during sperm production and transport; this damage is known as DNA fragmentation. The recents years it has become evident that high levels of sperm DNA fragmentation seem to increase the likelihood of pregnancy loss.

Sperm DNA fragmentation can be provoked by stress, smoking, recreational drugs, obesity and other unhealthy lifestyle factors. 

8) Infections

Certain infections have been proposed as the cause of RPL, such as rubella, herpes simplex, ureaplasma, cytomegalovirus and chlamydia. However, the role of these infections in recurrent miscarriage is unclear and probably null. A persistent infection of the endometrium (chronic endometritis) may be related to RPL, but more research is needed to know this for sure.

9) Environmental Factors

Certain toxins you may be exposed to can also result in fetal damage or miscarriage, especially if you experience regular exposure. Toxins such as organochlorine pesticides, certain heavy metals (selenium, lead cadmium), organic solvents, anesthetic gases (occupational exposure), have all been blamed for causing RPL. Likewise, lack of certain micronutrients (zinc, copper, vitamin E) have been proposed as possible causes of RPL. 

Although exposure to possible hazardous substances should be avoided during pregnancy (this is true for all pregnant women), there are insufficient data to recommend protection against a certain occupational or environmental factor in women with RPL.

10) Lifestyle-related factors 

  • Studies also indicate that the use of marijuana, tobacco, alcohol and excessive consumption of caffeine can all affect fetal development and result in miscarriage. Although their relationship with RPL is not clear, it is recommended that women limit or avoid their use during pregnancy.
  • Being overweight or significantly underweight have been both associated with miscarriages, as well as with pregnancy and childbirth complications. While maternal obesity is a strong risk factor in RPL, the association with very low weight is less clear. Male overweight may also be a negative factor, since is responsible for DNA damage (see above). Striving for a healthy, normal weight is recommended, both for the female and male partner. 
  • Intensive exercise or no exercise at all have been both blamed as a cause of RPL, but there is not clear scientific evidence and further research is needed. Moderate (leisure) physical activity seems to be safe, and beneficial for other pregnancy complications, such as diabetes and hypertension of pregnancy.
  • Whether stress increases the chances of another pregnancy loss in the next pregnancy is a major concern for all couples with RPL. Studies to date indicate that there is an association between stress and pregnancy loss, but it is not whether the stress is a result or a causal factor in RPL.


Read the second part here: Understanding Recurrent Pregnancy Loss – Testing (coming soon)


Photo credits




Η Άννα είναι 36 ετών, είναι ελεύθερη και ακόμα δεν έχει βρει τον κατάλληλο σύντροφο. Αισθάνεται ότι το βιολογικό της ρολόι “χτυπάει”, και φοβάται να μην προλάβει να κάνει παιδιά.

Η Μαρία, 35 ετών, είναι διοικητικός στέλεχος σε μια μεγάλη πολυεθνική εταιρεία. Παρά το γεγονός ότι θα ήθελε να έχει μια οικογένεια, πιστεύει πως η μητρότητα αυτή τη στιγμή θα επηρεάσει την καριέρα της.

Και οι δύο γυναίκες αναρωτιούνται το ίδιο: Μήπως να παγώσω τα ωάριά μου;

Η κατάψυξη ωαρίων, ή κρυοσυντήρηση ωαρίων, έχει ξεκινήσει εδώ και αρκετά χρόνια. Αλλά τον τελευταίο καιρό έχει συζητηθεί εκτενώς από τα μέσα ενημέρωσης, ειδικά από τότε που οι εταιρίες Facebook και Apple ανακοίνωσαν πως θα πληρώνουν την κατάψυξη ωαρίων για τις γυναίκες υπαλλήλους τους (διάβασε περισσότερα εδώ).

Πιθανόν να έχεις ακούσει για την κατάψυξη ωαρίων, αλλά πώς είναι η διαδικασία; Είναι ασφαλής; Πότε την κάνουμε; Είναι εγγυημένο το αποτέλεσμα;

Σε αυτό το άρθρο θα περιγράψουμε τη διαδικασία της κατάψυξης ωαρίων και θα συζητήσουμε κάποιες “πραγματικότητες” που πρέπει να γνωρίζεις σε περίπτωση που αποφασίσεις να προχωρήσεις σε αυτό το εγχείρημα…


Τι είναι η κατάψυξη ωαρίων; Πώς γίνεται;

egg freezing human-eggΚατάψυξη ωαρίων σημαίνει ότι τα ωάρια μιας γυναίκας εξάγονται από τις ωοθήκες, καταψύχονται και αποθηκεύονται για μελλοντική χρήση.

Είναι γνωστό πως η γυναικεία γονιμότητα μειώνεται με την ηλικία, και αυτό οφείλεται στη γήρανση των ωοθηκών και των ωαρίων. Σε αντίθεση με τους άνδρες, οι οποίοι παράγουν σπερματοζωάρια κατά το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους, οι γυναίκες γεννιόμαστε ήδη με όλα μας τα ωάρια: έχουμε περίπου 2.000.000 ανώριμα ωάρια στη γέννηση, όταν φτάσουμε στην εφηβεία μένουν περίπου 300.000 και κάθε μήνα χάνουμε αρκετές χιλιάδες. Στα 30 μας έτη το 90% των ωαρίων έχει ήδη φύγει, και μόνο το 3% παραμένει στα 40.

Αλλά δεν είναι μόνο η ποσότητα που έχει σημασία, είναι και η ποιότητα. Καθώς το σώμα γερνάει, γερνάνε και τα ωάρια, το τι σημαίνει ότι το γενετικό τους υλικό μπορεί να αλλοιωθεί. Αυτός είναι ο λόγος που οι γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας έχουν μειωμένη γονιμότητα, αλλά και αυξημένο κίνδυνο αποβολών και να αποκτήσουν ένα μωρό με ορισμένα προβλήματα όπως το σύνδρομο Down.

Σε αντίθεση με τα ωάρια, η μήτρα δεν επηρεάζεται από τη γήρανση και μπορεί υποστηρίξει μια εγκυμοσύνη, ακόμα και στα 50 έτη. Αυτό ισχύει και για γυναίκες σε εμμηνόπαυση.

Συνεπώς, αν παίρνουμε τα ωάρια μιας γυναίκας και τα παγώνουμε, η ποιότητα των ωαρίων θα παραμείνει αμετάβλητη με το χρόνο: ας πούμε ότι παγώνεις τα ωάριά σου όταν είσαι 30 ετών, και τα χρησιμοποιείς στα 40 σου, τα ωάρια θα εξακολουθήσουν να είναι 30 χρονών!


Σε ποιες γυναίκες απευθύνεται η κατάψυξη ωαρίων;

Egg freezing beautiful-business-woman-looking-what-time-is-it

Γυναίκες που θέλουν να καθυστερήσουν τη μητρότητα για κοινωνικούς λόγους:

συνήθως λόγω εκπαιδευτικών ή επαγγελματικών υποχρεώσεων, ή επειδή δεν είναι σε μια σταθερή σχέση. Αυτός είναι ο πιο συχνός λόγος που οι γυναίκες ζητάνε και πραγματοποιούν την κατάψυξη ωαρίων, αν και οι απόψεις των επιστημονικών εταιρειών διίστανται πάνω σε αυτό το θέμα. Ενώ η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Ανθρώπινης Αναπαραγωγής και Εμβρυολογίας (ESHRE) την υποστηρίζει, δηλώνοντας: «η κρυοσυντήρηση ωαρίων θα πρέπει […] να είναι διαθέσιμη και για τις γυναίκες […] που θέλουν να προστατεύσουν τον αναπαραγωγικό τους δυναμικό κατά της απειλής του χρόνου», η Αμερικανική Εταιρεία Αναπαραγωγικής Ιατρικής (ASRM) είναι πιο επιφυλακτική, και συμπεράνει: «Δεν υπάρχουν ακόμα επαρκή στοιχεία που να συνιστούν την κρυοσυντήρηση ωαρίων με μοναδικό σκοπό την παράκαμψη της αναπαραγωγικής γήρανσης».

Αν και η κατάψυξη ωαρίων για κοινωνικούς λόγους (“social egg freezing”) θα είναι το επίκεντρο αυτού του άρθρου, υπάρχουν και άλλες περιπτώσεις στις οποίες η κατάψυξη ωαρίων είναι, πέρα ​​από κάθε αμφιβολία, ανεκτίμητης αξίας:

Γυναίκες που έχουν διαγνωστεί με ορισμένους καρκίνους.

Μερικές θεραπείες για τον καρκίνο, όπως χημειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία ή κάποιες χειρουργικές επεμβάσεις μπορεί να βλάψουν τις ωοθήκες και να οδηγούν σε στειρότητα. Ως εκ τούτου, το πάγωμα των ωαρίων πριν από τη θεραπεία μπορεί να διατηρήσει τη γονιμότητα σε αυτές τις γυναίκες.

Γυναίκες με υψηλό κίνδυνο πρόωρης εμμηνόπαυσης:

  • γυναίκες που έχουν ένα ελαττωματικό γονίδιο ή χρωμόσωμα που είναι γνωστό ότι προκαλούν πρόωρη εμμηνόπαυση,
  • άτομα με ισχυρό οικογενειακό ιστορικό πρόωρης εμμηνόπαυσης.
  • γυναίκες με ένα ελαττωματικό γονίδιο (όπως BRCA1 και 2) που σχετίζονται με υψηλό κίνδυνο καρκίνου των ωοθηκών, όταν κρίνεται αναγκαία η αφαίρεση των ωοθηκών. Σε αυτές τις γυναίκες, αν η τεκνοποίηση δεν έχει ολοκληρωθεί, η κατάψυξη ωαρίων μπορεί να είναι μια επιλογή πριν από την επέμβαση.

Ορισμένα ζευγάρια που υποβάλλονται σε εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF):

  • Όταν για θρησκευτικούς ή νομικούς λόγους, δεν δύναται να καταψυχθούν τα έμβρυα. Αυτό ισχύει και για χώρες όπως η Ιταλία, όπου η κατάψυξη εμβρύων απαγορεύεται από το νόμο.
  • Αν ο άνδρας αδυνατεί να συλλέγει σπέρμα, ή όταν άνδρες με σοβαρή υπογονιμότητα δεν έχουν επαρκή αριθμό σπερματοζωαρίων να γονιμοποιήσουν όλες τα διαθέσιμα ωάρια. Σε τέτοιες περιπτώσεις, τα ωάρια μπορούν να καταψυχθούν για χρήση σε μεταγενέστερη ημερομηνία.


Πώς είναι η διαδικασία που θα πρέπει να ακολουθήσω για να παγώσω τα ωάριά μου;

egg freezing woman-giving-herself-ovarian-stimulation-injection

Για να γίνει η κατάψυξη ωαρίων, η γυναίκα θα πρέπει να υποβάλλεται σε μια ορμονική θεραπεία, με στόχο να διεγείρει τις ωοθήκες να παράγουν πολλαπλά ωάρια. Υπάρχουν διάφορα πρωτόκολλα για αυτό -τα λεγόμενα βραχύ και μακρύ πρωτόκολλα- ανάλογα με την ωοθηκική λειτουργία και το πόσο επείγουσα είναι η διαδικασία (π.χ. όταν η κατάψυξη ωαρίων γίνεται πριν από τη θεραπεία του καρκίνου).

Αρχικά, χορηγείται ένα φάρμακο για την αναστολή των φυσικών ορμονών της γυναίκας, μερικές φορές σε συνδυασμό με αντισυλληπτικά χάπια. Στη συνέχεια, ακολουθείται μια ορμονική θεραπεία σε ενέσιμη μορφή -οι ενέσεις συνήθως τις κάνει η ίδια η γυναίκα- για 10 έως 14 ημέρες μέχρι να ωριμάσουν τα ωάρια.

Όταν τα ωάρια είναι ώριμα, αναρροφούνται με μια βελόνα διαμέσου του κόλπου, με υπερηχογραφική καθοδήγηση. Η διαδικασία γίνεται συνήθως κάτω από ήπια αναισθησία (“μέθη”). Τα αυγά καταψύχονται αμέσως, στα περισσότερα κέντρα με τη μέθοδο της υαλοποίησης.

Μόλις η γυναίκα αποφασίσει να προσπαθήσει να μείνει έγκυος -αυτό μπορεί να είναι μήνες ή χρόνια αργότερα- τα ωάρια αποψύχονται, εγχέονται με ένα σπερματοζωάριο και αφήνονται σε έναν επωαστήρα να γονιμοποιηθούν. Μετά από δύο έως πέντε ημέρες, τα προκύπτοντα έμβρυα μεταφέρονται στη μήτρα με ένα λεπτό καθετήρα.

Θα πρέπει να αναφερθεί ότι κάποιες γυναίκες που έχουν λίγα ωάρια μπορεί να χρειαστεί να υποβληθούν σε πολλούς κύκλους διέγερσης, προκειμένου να έχουν έναν καλό αριθμό κατεψυγμένων ωαρίων (ο ιδανικός αριθμός είναι περίπου 20 – 30).


Ηλικιακά ζητήματα …

Ποια είναι η ιδανική ηλικία για να παγώσω τα ωάριά μου;

Egg freezing woman on clock resized 2Από βιολογική απόψη, η απάντηση είναι απλή: όσο νεότερη, τόσο καλύτερα. Και αυτό για τον εξής λόγο: μια γυναίκα στα 20 της αναμένεται να έχει 15 με 25 ωάρια για κατάψυξη. Δεδομένου ότι τα ωάρια είναι καλής ποιότητας, θα χρειαστούν περίπου 4-5 ωάρια για να αποκτήσει ένα μωρό (μερικά δεν θα επιβιώσουν τη διαδικασία της απόψυξης, άλλα δεν θα γονιμοποιηθούν και άλλα θα παράγουν ανώμαλα έμβρυα). Μια γυναίκα 40 ετών, όμως, θα έχει στην καλύτερη των περιπτώσεων 8-10 ωάρια, ενώ μπορεί να χρειαστούν 25 ωάρια για να προκύπτει μια εγκυμοσύνη, επειδή τα ωάρια είναι κατώτερης ποιότητας…

Αλλά σε ποια ηλικία θα πρέπει μια γυναίκα να πάρει την απόφαση να παγώσει τα ωάριά της; Αυτό το ερώτημα είναι πολύ πιο δύσκολο να απαντηθεί. Η λειτουργία των ωοθηκών δεν είναι ίδια για κάθε γυναίκα. Ενώ ορισμένες γυναίκες 30 χρονών έχουν ήδη μειωμένη ωοθηκική λειτουργία, άλλες στα 40 τους έχουν εξαιρετικά ορμονικά επίπεδα … Ένα ιδανικό χρονικό πλαίσιο θα ήταν μεταξύ 30 και 35 χρονών, αλλά και πάλι, θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί καθώς αυτό μπορεί να μην ισχύει για όλες τις γυναίκες.

Ως οδηγός για το πότε θα πρέπει μια γυναίκα να παγώσει τα ωάριά της, μερικοί ειδικοί προτείνουν να μετρηθεί τακτικά μια ορμόνη στο αίμα που ονομάζεται Anti Mullerian Hormone (ΑΜΗ), η οποία είναι πολύ αξιόπιστη για να δείξει πώς λειτουργούν οι ωοθήκες και πως είναι το “απόθεμα” τους.

Ποιο είναι το ανώτερο όριο ηλικίας για να παγώσω τα ωάριά μου;

Σύμφωνα με την ESHRE, η κρυοσυντήρηση για γυναίκες άνω των 38 ετών δεν θα πρέπει να συνιστάται, εκτός εάν η εκτίμηση του ωοθηκικού αποθέματος δικαιολογεί την διαδικασία. Σε πολλά κέντρα εξωσωματικής γονιμοποίησης, το ανώτατο όριο είναι τα 43 έτη, γιατί σε αυτή την ηλικία τα ποσοστά εγκυμοσύνης μειώνονται δραματικά. Και πάλι, μπορεί να υπάρχουν εξαιρέσεις ανάλογα με την ωοθηκική λειτουργία κάθε γυναίκας.

Ποιο είναι το ανώτερο όριο ηλικίας για να χρησιμοποιήσω των παγωμένα ωάρια;

Egg freezing New York magazine

Όπως αναφέρθηκε πριν, η μήτρα “δεν γερνάει”. Υπάρχουν αναφορές για γυναίκες που έχουν γεννήσει ένα παιδί -με δωρεά ωαρίων από νεότερη γυναίκα- στα 60 τους. Αλλά υπάρχει ένα όριο όπου η εγκυμοσύνη δεν θα ωφελήσει ούτε τη γυναίκα, ούτε το παιδί της. Η ASRM συμβουλεύει κατά την εμβρυομεταφορά σε γυναίκες άνω των 55 ετών, επειδή πάνω από αυτή την ηλικία υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος για τη γυναίκα και για το έμβρυο. Πολλά κέντρα στο εξωτερικό θέτουν ως όριο τα 50 έτη.  Στην Ελλάδα, βάση νόμου, το όριο ηλικίας για έμβρυο μεταφορά, είτε με φρέσκα ή με κατεψυγμένα ωάρια είναι 50 ετών.


Πόσο αποτελεσματική είναι η κατάψυξη ωαρίων;

Pregnant Heart

Από όλα τα κατεψυγμένα ωάρια, περίπου το 90-95% θα επιβιώσει την διαδικασία της απόψυξης. Όταν αυτά τα ωάρια γονιμοποιούνται, τα αποτελέσματα είναι συγκρίσιμα με εκείνα της εξωσωματικής γονιμοποίησης χρησιμοποιώντας φρέσκα ωάρια: 36-65% ποσοστό εγκυμοσύνης, ανάλογα με διάφορες μελέτες. Όπως και με την εξωσωματική γονιμοποίηση, τα ποσοστά επιτυχίας είναι καθαρά συνδεδεμένα με την ηλικία της μητέρας τη στιγμή της κατάψυξης: όσο νεότερη η γυναίκα, τόσο υψηλότερο το ποσοστό εγκυμοσύνης.

Τα αποτελέσματα αυτά, αν και εντυπωσιακά, δείχνουν ότι η κατάψυξη ωαρίων δεν είναι μια εγγύηση 100% επιτυχίας: από όλες τις γυναίκες που παγώνουν τα ωάριά τους, περίπου οι μισές από αυτές θα μείνουν έγκυες.


Πόσο καιρό μπορεί τα ωάρια να παραμένουν κατεψυγμένα;

Egg freezing liquid-nitrogen

Η κατάψυξη ωαρίων είναι μια σχετικά πρόσφατη διαδικασία, αλλά η πρακτική της κατάψυξης εμβρύων γίνεται εδώ και πολλά χρόνια, και έχουν επιτευχθεί εγκυμοσύνες με έμβρυα που ήταν κατεψυγμένα για περισσότερο από 20 χρόνια. Γι ‘αυτό αναμένουμε ότι, κατά πάσα πιθανότητα, το ίδιο θα ισχύει και για τα κατεψυγμένα ωάρια.


Είναι η κατάψυξη ωαρίων ασφαλής…

… Για τη γυναίκα;

Egg freezing petri dish

Η κατάψυξη ωαρίων είναι μια πολύ ασφαλής διαδικασία, αν και όχι εντελώς ακίνδυνη. Τα φάρμακα που λαμβάνονται για τη διέγερση των ωοθηκών, η αναρρόφηση των ωαρίων και η αναισθησία που απαιτείται είναι πιθανές πηγές επιπλοκών. Εν συντομία, οι παρενέργειες των φαρμάκων είναι συνήθως ήπιες, καθώς μία από τις πιο επίφοβες επιπλοκές στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, το σύνδρομο υπερδιέγερσης των ωοθηκών, είναι πολύ σπάνιο (επειδή η εμβρυομεταφορά γίνεται σε δεύτερο χρόνο). Οι υπόλοιποι κίνδυνοι εκτιμώνται ως εξής: κίνδυνοι από την αναισθησία: 1 / 10.000, κίνδυνος σοβαρής αιμορραγίας από τη ωοληψία: 1 / 2.500, κίνδυνο μόλυνσης: λιγότερο από 1/500. Για μια πιο λεπτομερής ανάλυση των επιπλοκών, διάβασε εδώ.

… Για το μωρό;

Egg freezing baby

Μέχρι σήμερα, περισσότερα από 5.000 παιδιά έχουν γεννηθεί από κατεψυγμένα ωάρια, και τα διαθέσιμα δεδομένα φαίνεται να είναι καθησυχαστικά. Στη μεγαλύτερη μελέτη μέχρι στιγμής σε αυτό το θέμα παρακολούθησαν 900 μωρά, και το ποσοστό γενετικών ανωμαλιών ήταν ίδιο σε σχέση με το γενικό πληθυσμό. Φυσικά, δεδομένου ότι η κατάψυξη ωαρίων είναι μια σχετικά πρόσφατη διαδικασία, θα χρειαστούν πολλά χρόνια παρακολούθησης για την επιβεβαίωση της ασφάλειάς της.


Αναπάντητα ερωτήματα …

Egg freezing Woman holding clock

Υπάρχουν ακόμα πολλά αμφιλεγόμενα ζητήματα γύρω από την κατάψυξη ωαρίων: κάποιες γυναίκες πιστεύουν πως είναι “επαναστατική και απελευθερωτική, όπως το αντισυλληπτικό χάπι”, άλλες θεωρούν ότι είναι απλώς μέρος μιας κερδοφόρας επιχείρησης, που προσπαθεί να πείσει τις γυναίκες ότι επιβάλλεται να παγώσουν τα ωάρια τους και ότι είναι “ανεύθυνο” να μην το κάνουν. Η απόφαση των εταιριών Apple και Facebook να πληρώσουν αυτή τη διαδικασία στις υπαλλήλους τους “φούντωσε” ακόμα περισσότερο τη διαμάχη…

Προς το παρόν, παραμένουν ορισμένα ερωτήματα να απαντηθούν:

• Θα γίνει η κατάψυξη ωαρίων μια διαδικασία ρουτίνας, ένα είδος “ασφάλειας” που θα έχει κάθε γυναίκα;

• Θα ωθήσει τις γυναίκες να γίνονται μητέρες σε μεγαλύτερη ηλικία, με αποτέλεσμα να δημιουργήσει μια γενιά ηλικιωμένων γονέων;

• Είναι η κατάψυξη ωαρίων το μέλλον της γονιμότητας; Θα συμβάλει στην “ιατρικοποίηση” της διαδικασίας σύλληψης;

• Μπορούμε  / Επιτρέπεται να ξεγελάσουμε το βιολογικό μας ρολόι;

• Μήπως η μεγάλες εταιρείες θα αναγκάζουν τις γυναίκες να αφιερώσουν τη ζωή τους στην δουλειά τους, για να τις «ξεφορτωθούν» στα 50 τους; Μήπως οι προσπάθειες των γυναικών θα πρέπει να επικεντρωθούν περισσότερο στην επίτευξη μεγαλύτερων προνομίων για τις εργαζόμενες μητέρες, παρά στο να τους πληρώσουν την κατάψυξη ωαρίων;

• Τι θα συμβεί με όλα τα κατεψυγμένα, αχρησιμοποίητα ωάρια;

• Ποιες είναι οι ψυχολογικές επιπτώσεις της κατάψυξης ωαρίων, ιδίως στις γυναίκες που πάγωσαν τα ωάριά τους, αλλά τελικά η διαδικασία απέτυχε και δεν μείνανε έγκυες;



  • Η κατάψυξη ωαρίων δεν είναι εγγύηση για μια μελλοντική εγκυμοσύνη. Αν καθυστερείς την τεκνοποίηση υπάρχει ενδεχόμενο να χάσεις την ευκαιρία να κάνεις ένα παιδί.
  • Η διαδικασία αυτή θα πρέπει να θεωρηθεί ως το «σχέδιο Β»: ένα μέτρο έκτακτης ανάγκης σε περίπτωση που φοβάσαι ότι δεν θα είσαι σε θέση να κάνεις παιδιά πριν σου τελειώσουν τα ωάρια.
  • Προτού αποφασίσεις να παγώσεις τα ωάριά σου, θα πρέπει να συζητήσεις εκτενώς τη διαδικασία με έναν εξειδικευμένο επαγγελματία, προκειμένου να μάθεις τους κινδύνους και τις πιθανότητες επιτυχίας στη συγκεκριμένη περίπτωσή σου.
  • Και το βασικότερο από όλα, είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζεις ότι στις γυναίκες, όσο μεγαλώνουμε, μειώνεται η γονιμότητα. Συνεπώς, εφόσον είναι δυνατόν, δεν θα πρέπει να καθυστερήσεις την τεκνοποίηση. Το βιολογικό μας ρολόι πράγματι χτυπά!

More info at gofertile.eu


The American College of Obstetricians and Gynecologists: Oocyte Cryopreservation. Committee Opinion, Number 584 -January 2014

ESHRE Task Force on Ethics and Law: Oocyte cryopreservation for age-related fertility loss. Hum Reprod. 2012 May;27(5):1231-7.

Practice Committees of American Society for Reproductive Medicine; Society for Assisted Reproductive Technology. Mature oocyte cryopreservation: a guideline. Fertil Steril. 2013 Jan;99(1):37-43.

Cobo A1, Diaz C. Clinical application of oocyte vitrification: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Fertil Steril. 2011 Aug;96(2):277-85.

Egg Freezing for a Future Pregnancy: What to Know. WebMD


Intro: Getty images; oocyte: scitechdaily.com; career woman: youqueen.com; hormone injection: fssc.com.au; intra cytoplasmic sperm injection: Wellcome images, Flickr.com; ideal age: Tatyana A, Flickr.com; age limit to use frozen eggs ffemagazine.com; pregnant heart: Olivier Martins, Flickr.com; Egg freezing: midlandfertility.com; safety for the woman: theage.com.au; for the baby: Daniel James, Flickr.com; unanswered questions: Stefano Corso, Flickr.com; young pregnant woman: Tips Times Admin, Flickr.com.



Ann is 36 years old, she is single and hasn’t met “Mr. Right” yet… She feels her biological clock is ticking, and is afraid of not finding the right partner in time to have children.

Marie, age 35, is an executive employee at a big multinational company. Although she would like to have a family, she believes that motherhood at this time will affect her career.

Both of them are wondering the same thing: Should I freeze my eggs?

Egg freezing, also called oocyte cryopreservation, has been around for many years now. But lately it has been extensively discussed in the media, especially since Facebook and Apple announced that they will be paying egg freezing for their female employees (read more here).

You have most likely heard of egg freezing, but how is the procedure? Is it safe? When to do it? Is it a sure thing?

In this article we will clarify the most important aspects of egg freezing and discuss some realities you need to know in case you decide to embark on this venture…

What is egg freezing? Why should I consider it?

egg freezing human-eggEgg freezing means that a woman’s eggs are extracted from the ovaries, frozen and stored for future use.

Fertility declines with age, and this is due to ageing of the ovaries and eggs (oocytes). Unlike men, who produce spermatozoa throughout most of their lifetime, woman are born with a lifetime’s egg supply: we have about 2 million immature eggs at birth, when we reach puberty there are about 300.000 left, and each month we lose several thousands. By the time we are 30 years old, 90% of the eggs are already gone, and only 3% have remained when we reach 40.

But it’s not only quantity that matters, it’s also quality. As the body ages, the oocytes age as well, and their genetic material may become damaged. This is the reason why older women have reduced fertility, but also increased risk of pregnancy loss and having a baby with certain defects such as Down syndrome.

Unlike the eggs, the uterus is not affected by ageing and is able to carry a pregnancy in the 40s and beyond; this is true even for menopausal women.

Therefore, if we pick up the eggs and freeze them, eggs’ quality will remain unaltered with time: let’s say you freeze your eggs at 30 years old, and you put them back in your 40s, your eggs will still be 30 years old!

Who are the candidates for egg freezing?

Egg freezing beautiful-business-woman-looking-what-time-is-itWomen who want to delay motherhood for social reasons, usually due to career or study obligations, or because they are not in a stable relationship. This is the most common reason egg freezing is requested and carried out, although scientific societies’ opinions worldwide are divided in this matter. While the European Society for Human Reproduction and Embryology (ESHRE) endorses it by stating: “Oocyte cryopreservation should […] be available for women […] who want to protect their reproductive potential against the threat of time”, the American Society for Reproductive Medicine (ASRM) stands more cautious, concluding: “There are not yet sufficient data to recommend oocyte cryopreservation for the sole purpose of circumventing reproductive aging”.

Although social egg freezing will be the focus of this article, there are other situations where egg freezing is, beyond any doubt, an invaluable tool:

Women diagnosed with certain cancers. Some cancer treatments such as chemotherapy, radiotherapy or surgery may damage the ovaries, leading to sterility. Thus, freezing the eggs before therapy may preserve fertility in these women.

Women with high risk of going into early menopause:

  • women carrying a faulty gene or chromosome known to cause early menopause;
  • those with a strong family history of early menopause.
  • those having a defective gene (such as BRCA1 and 2 genes) related to high risk of ovarian cancer, when removal of the ovaries is considered. In such women, if childbearing has not been completed, egg freezing may be an option before surgery.

Certain couples undergoing in vitro fertilization (IVF):

  • When for religious or legal reasons the embryos cannot be frozen. This is a common situation in countries such as Italy, where embryo freezing is forbidden by law.
  • If the man is unable to collect sperm, or when men with severe infertility do not have no sufficient spermatozoa to fertilize all available eggs. In such cases, the eggs can be frozen for use at a later date.

How is the procedure I should go through to freeze my eggs?

egg freezing woman-giving-herself-ovarian-stimulation-injectionIn order to freeze the oocytes, a woman undergoes a hormonal treatment, aimed to stimulate the ovaries to produce multiple eggs. There are several protocols for that -the so-called short and long protocols- depending on ovarian function and also how urgent the procedure is (e.g. when egg freezing is done before cancer treatment).

Initially, a medication is used to turn off natural hormones, sometimes together with birth control pills. After that, hormone injections are self-administered during 10 to 14 days to mature the eggs.

When the eggs are ripe, they are aspirated through the vagina with the aid of a needle, under ultrasound guidance. The procedure is usually done under mild sedation. The eggs are immediately frozen, in most centers with a method called vitrification.

Once a woman decides to attempt pregnancy -this may be months or years later- the oocytes are thawed, injected with a single spermatozoon and left in an incubator to fertilize. After two to five days, the resulting embryos are transferred into the uterus with a thin catheter.

It should be mentioned that some women from whom few eggs are retrieved may need to undergo several stimulation cycles in order to have a reasonable number of oocytes cryopreserved (the ideal number would be 20 to 30).

 Age issues…

What is the ideal age to freeze my eggs?

Egg freezing woman on clock resized 2

From the biological point of view, the answer is straightforward: the younger, the better. Here is why: a woman in her 20s is expected to have 15 to 25 eggs available for freezing. Since the oocytes are of good quality, about 4 to 5 eggs will be needed to produce one baby (some eggs will not survive the thawing process and others will not fertilize). Someone in her 40s, though, will produce in the best of the cases 8 to 10 eggs, but (statistically speaking) 25 eggs may be needed to produce one baby, because the eggs will be of lower quality…

But at what age should a woman take the decision to freeze her eggs? This question is more difficult to answer. Ovarian function is not equal for every woman. While certain women in their early 30s have already diminished ovarian function, others in their 40s have excellent hormonal levels… An ideal time frame would be between 30 and 35, but again, we should be cautious as this may not apply to every woman.

In order to help you decide when to freeze your eggs, some experts suggest to monitor regularly the ovarian reserve by measuring a hormone called Anti Mullerian Hormone (AMH), which is very reliable to show how the ovaries work.

What is the age limit to freeze my eggs?

According to ESHRE, cryopreservation for women older than 38 should not be recommended, unless prior assessment of the ovarian reserve justifies the procedure. In many centers, the upper limit is 43, because this is the age when pregnancy rates drop dramatically. Again, there may be exceptions according to a woman’s ovarian function.

What is the age limit to use my frozen eggs?

Egg freezing New York magazineAs stated above, the uterus is not affected by ageing. There have been reports of women having children -with egg donation from a younger woman- in their 60s. But there is a point where a pregnancy will not benefit neither the woman, nor the children. The ASRM advises against embryo transfer (either fresh or frozen) in women over 55, because over that age the maternal and fetal risks seem to be higher. Many centers set the limit of 50, which is the age limit established by law in many countries.

How well does egg freezing work?

Pregnant HeartOut of all the frozen eggs, about 90-95% will survive the thawing process. When the thawed eggs are fertilized, the results are comparable to those with IVF using fresh oocytes: 36 to 65% pregnancy rate, according to different studies. Like with IVF, success rates are clearly linked to maternal age at the time of freezing, the younger the women, the higher the pregnancy rates.

These results, although  impressive, show that egg freezing is not a 100% guarantee of success; of all women freezing their eggs about half of them will become pregnant.

How long can the eggs remain frozen?

Egg freezing liquid-nitrogenEgg freezing is a relatively recent procedure, but the practice of freezing embryos has been around for many years, and pregnancies have been achieved with embryos frozen for more than 20 years. So we expect that, most likely, the same will apply to frozen eggs.

Is it a safe procedure?…

…For the woman?

Egg freezing petri dishObtaining oocytes for fertility preservation is a very safe procedure, although not entirely without risk of complications. The medications taken to stimulate the ovaries, the procedure of egg pick-up and the anesthesia required are all possible sources of complications. Briefly, the medications’ side effects are usually mild, as one of the most feared complications in assisted reproduction, the ovarian hyperstimulation syndrome, is very rare (this is because the embryo transfer is deferred). The remaining risks are estimated as follows: risks from the anesthesia: in 1/10.000; risk of severe hemorrhage from the egg retrieval procedure: 1/2.500; risk of infection: less than 1/500. For a more detailed analysis of complications, check here.

…For the baby?

Egg freezing babyTo date, more than 5.000 babies have been born from frozen eggs, and the available data seem to be reassuring. The largest study on this subject analyzed 900 babies; no increased rate of birth defects was observed. Of course, since this is a relatively new procedure, it will take many years of follow-up to confirm egg freezing safety.

Unanswered questions…

Egg freezing Woman holding clockThere are still many controversial issues and debate surrounding egg freezing; from women feeling egg freezing is “as liberating as the contraceptive pill”, to those believing this is just a -very lucrative- business, pushing women to consider “a must” to freeze their eggs and to feel “irresponsible” if they don’t do it. This debate has been even more fuelled by Apple and Facebook’s decision to pay the procedure to their employees…

At the present time, some questions remain to be answered:

  • Will egg freezing become a standard procedure, a sort of insurance each woman will have?
  • Will it push women to become mothers at a later age, leading to a generation of older parents?
  • Is egg freezing the future of fertility? Will this procedure contribute to medicalize conception?
  • Can we / should we fool our biological clock?
  • Will companies force women to devote their lives to their jobs, to eventually “discard” them in their 50s? Should women’s efforts be directed towards achieving more benefits for working mothers, rather than getting egg freezing payed?
  • What will happen to all the frozen, unused eggs?
  • What are the psychological risks of the procedure, especially for women who froze their eggs but did not become pregnant?

The bottom line…

  • Egg freezing is not a warrant for future pregnancy. Delaying childbearing you may risk missing the opportunity to eventually have a child.
  • This procedure should be regarded as a “plan B”: an emergency measure in case you fear you won’t be able to have children before running out of eggs.
  • Before deciding to freeze your eggs, you should discuss extensively the procedure with your doctor, in order to learn risks and chances of success in your particular case.
  • What is more important, all women should be aware that there is an age-related fertility decline in women. Therefore, when possible, you should not delay childbearing. The biological clock does tick!


More info at gofertile.eu


The American College of Obstetricians and Gynecologists: Oocyte Cryopreservation. Committee Opinion, Number 584 -January 2014

ESHRE Task Force on Ethics and Law: Oocyte cryopreservation for age-related fertility loss. Hum Reprod. 2012 May;27(5):1231-7.

Practice Committees of American Society for Reproductive Medicine; Society for Assisted Reproductive Technology. Mature oocyte cryopreservation: a guideline. Fertil Steril. 2013 Jan;99(1):37-43.

Cobo A1, Diaz C. Clinical application of oocyte vitrification: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Fertil Steril. 2011 Aug;96(2):277-85.

Egg Freezing for a Future Pregnancy: What to Know. WebMD

Photo credits

Intro: Getty images; oocyte: scitechdaily.com; career woman: youqueen.com; hormone injection: fssc.com.au; intra cytoplasmic sperm injection: Wellcome images, Flickr.com; ideal age: Tatyana A, Flickr.com; age limit to use frozen eggs ffemagazine.com; pregnant heart: Olivier Martins, Flickr.com; Egg freezing: midlandfertility.com; safety for the woman: theage.com.au; for the baby: Daniel James, Flickr.com; unanswered questions: Stefano Corso, Flickr.com; young pregnant woman: Tips Times Admin, Flickr.com.