We live in the era of informatics. Knowledge is easily accessible to us: we can learn virtually anything by just googling it. But paradoxically too much information many times leads to misinformation.

When it comes to fertility issues, there is a lot of disinformation going around. Therefore, it is no surprising what a recent survey showed: knowledge regarding ovulation, fertility, and conception issues is limited among women, and many tend to believe certain myths and misconceptions.

These are 14 fertility myths most people believe, but that science has debunked:

MYTH #1.  Maternity wise, 40s is the new 30s

Our life expectancy is longer, and we tend to postpone maternity due to career or study purposes. From that aspect, the 40s can be easily regarded as the new 30s. Unfortunately, this is not true for our ovaries: by the age of 30, a healthy woman has about a 20% chance of conceiving each month, by the time she reaches 40 her odds drop to about 5%.

This is one of the most commonly believed misconceptions: unaware of the age-related fertility decline, many women start seeking  help to conceive in their 40s, when they may have already missed the opportunity to become parents. 

You should be aware that there is a biological clock, and it’s ticking! If for personal reasons you cannot have a child right now, you may freeze your eggs to use them in the future.

MYTH #2. Certain sex positions increase the chances of getting pregnant

You will find plenty of (mis)information on this topic! In general, it is said that the best positions for getting pregnant are the missionary position (the woman lying on her back, her partner on top) and the “doggy position” (rear vaginal penetration, with the woman on her hands and knees) because they provide the deepest penetration, allowing the man to ejaculate closer to the opening of the cervix. 

In fact, there’s no scientific evidence to prove that. This belief is largely based on a single study that looked at the position of the penis in relation to these two sex positions, but it didn’t address pregnancy chances at all.

Therefore, no position seems to be better when it comes to maximizing your chances of making a baby. Sperm can be found in the cervical canal just a few seconds after ejaculation, and within 5 minutes in the tube, regardless of the coital position.

MYTH #3. Lifting your legs in the air for 20 minutes after having sex will help you get pregnant

You have probably heard this one: “lie in bed with your feet in the air after having sex to increase your chances of getting pregnant”. In fact, this is not (totally) true. You may lay in bed for 10-15 minutes after intercourse, as by this time the sperm have largely reached the cervix, and many may even be inside the tube.

In fact, a new study challenged both beliefs: women having artificial insemination were split into two groups – one that rested on their back with their knees raised for 15 minutes after the procedure and one that got up immediately. It turned out that, after several courses of treatment, 32% of the immobile group fell pregnant, compared with 40% per cent in the active group.

Therefore, there is no need to put pillows under your bottom during intercourse to get an advantageous tilt, or to perform cycling motions with your feet in the air.

MYTH #4. If we have sex every day the sperm becomes too weak, reducing our chances of getting pregnant 

How often should we make love to boost our chances of pregnancy? You will find all sorts of advice on the web: every other day, 3 times a week, every single day! Which one is correct?

One thing is clear: abstinence intervals greater than 5 days impair the sperm number and quality. Nevertheless, there is not much difference whether men ejaculate every day or every other day. Most fertility specialists used to recommend intercourse every other day, as this would increase sperm quality, particularly in men with lower sperm counts (oligozoospermia). However, recent studies show exactly the opposite: oligozoospermic men had better semen quality with daily ejaculation!

Recent scientific evidence suggests that making love every day confers a slight advantage: the highest chances of pregnancy (37% per cycle) were associated with daily intercourse, although sex on alternate days had comparable pregnancy rates (33%). On the other hand, we should keep in mind that the “obligation” to have sex every day may induce unnecessary stress to the couple, resulting in lack of sexual desire, low self esteem, and ultimately reduced frequency of intercourse.

Therefore, reproductive efficiency is highest when you have sex every day or every other day. The optimal frequency, though, is best defined by each couple’s own preference.

MYTH # 5. We only have sex when I ovulate, on day 14 of my cycle

Ovulation (when the egg drops from the ovary into the tubes) occurs once a month, usually between day 11 and day 21 of the cycle (measured from the first day of your period).

Each woman ovulates on her own schedule. While it is usually said that a woman with a 28-day cycle ovulates on cycle day 14, that’s not necessarily true: a study found that fewer than 10 percent of women with regular, 28-day cycles were ovulating on day 14.

We know that sperm cells are able to survive in the reproductive tract of a woman for about 5 days, and that once the egg is released, it will die in about 12-24 hours. Therefore, the fertile period -or “fertile window”- is a 6-day interval ending on the day of ovulation.

To boost your odds to become pregnant, have sex before and during ovulation, every day or every other day. If your cycles are irregular and you cannot figure out your fertile days, you may use an ovulation predictor kit, or otherwise visit a specialist, who can help you find your fertile window.

MYTH # 6. Smoking doesn’t affect our chances of getting pregnant. I will quit smoking as soon as I get pregnant

You are most likely aware that smoking during pregnancy is dangerous, as it can lead to miscarriage, premature birth, low-birthweight babies and -according to recent studies– congenital malformations.

But you should also know that smoking is harmful for your fertility: smoking as few as five cigarettes per day is associated with reduced fertility, both in women and men, and this seems to be true even for secondhand smoking. It has been estimated that smokers may have a 10-40% lower monthly fecundity (fertility) rate, and that up to 13% of infertility is due to smoking.

Smoking can affect ovulation, as well as the ability of the fertilized egg to implant in the uterus. The effect of tobacco is so harmful for the ovaries that menopause occurs, on average, one to four years earlier in smoking women than in nonsmoking ones.

Men are also affected by tobacco: decreases in sperm density, motility, and abnormalities in sperm morphology have been observed in men who smoke, which impact a man’s ability to fertilize an egg. 

Therefore, before trying for a baby, do yourself a favor … and put out the cigarette for good!

MYTH # 7. You don’t need to worry about your age. There’s always IVF

Another common misconception! Many women believe that, if age-related infertility strikes, they can overcome their problem by getting treated with in vitro fertilization (IVF). In fact, just as natural fertility declines with age, success rates with IVF also decline as a woman gets older.

According to the USA Center for Disease Control and Prevention (CDC), women younger than 35 years old have 33% chances of having a baby after IVF; for women ages 38 to 40 the success rate drops to 17%, while those 43 to 44 years old have only 3% chances of giving birth after IVF (using their own eggs).

IVF is not a guarantee to have a baby, and does not extend a woman’s reproductive life. Despite the number of celebrities having babies in their mid-40s and beyond, they may have not necessarily used their own eggs. While every woman has the right to keep her privacy, there is a wrong perception left that fertility treatments can extend a woman’s fertility span. There is a very low probability of improving success of conceiving after age 43 by using assisted reproduction using your own eggs. Nevertheless, you may opt to use oocyte donation (eggs of a younger woman) if age-related infertility stands in the way of parenthood.

MYTH # 8. A woman can’t get pregnant if she doesn’t have an orgasm

For men, things are clear: no orgasm, no pregnancy, as ejaculation occurs during orgasm. Well, that’s not entirely true: semen can be released during intercourse prior to orgasm in the so-called pre-ejaculation fluid, or pre-come (read more here).

For women though, getting pregnant has nothing to do with an orgasm. But could female orgasm improve the chances for conception? The answer is not clear.

Researchers have wondered for years about the purpose of female orgasm, and many theories have been proposed: 

  • Just the pleasure it provokes, so that women want to reproduce and preserve the species!
  • The “poleaxe” hypothesis: orgasms make women feel relaxed and sleepy so that they will lie down after sex and the sperm reach their destination more easily.
  • The “upsuck” theory: the contractions of the uterus “suck up” the sperm released in the vagina and help them travel through the uterus to the tubes.
  • Pair bonding: the hormones produced during orgasm (such as oxytocin and prolactin) contribute to warm feelings towards her partner.

Orgasms are not necessary to get pregnant, but there are plenty of good reasons to have one! Nevertheless, it is not uncommon that women trying to conceive link the desire for an orgasm with their desire to have a baby; this leads to psychological pressure and difficulty achieving orgasm, adding frustration to a process that is supposed to be pleasurable…

Try not to consider the orgasm just as goal to get pregnant. Enjoy the intimate time with your partner, without any pressure. If you have an orgasm, great. If not, that’s fine, too!

MYTH #9. We’ve already had one child, so conceiving again will be easy

Perhaps, but it’s no guarantee. Many individuals experience secondary infertility, or difficulty conceiving a second or subsequent child. 

Secondary infertility may be caused by age-related factors, both for you and your partner. Sometimes, a new underlying medical condition develops. Eventually, a fertility issue that always existed gets worse; while it didn’t prevent pregnancy before, now it has become a problem. A previous pregnancy may actually be the reason you don’t get pregnant again: surgical complications or infection after childbirth may have provoked scarring, which may in turn led to infertility.

Things change with time. Even if you got easily pregnant on your own before, if you’re struggling to have another child talk to your doctor, who can advice you on the next steps to follow.

MYTH #10. Infertility is a woman’s issue

Typically, the causes of infertility break down like this: 

  • Approximately one third of the couples struggle with male infertility;
  • In another third, the problem is female infertility;
  • The remaining third will either face both male and female fertility issues, or a cause will never be found (unexplained infertility).

Common causes of female infertily are: age, PCOS (polycystic ovary syndrome), tubal or pelvic issues, endometriosis, and family history. 

Common causes of male infertility tend to be from prior surgery, infection, or a problem present at birth.

As part of the preliminary work-up to determine the cause and treatment of infertility, both women and men will need to undergo clinical and specialized complementary exams.

MYTH #11. Men’s age doesn’t matter

While some men can father children into their 50’s or 60’s, men’s fertility isn’t age-proof: it starts declining in their 40s, although less drastically as compared to women’s fertility.

As a man ages, the concentration of mobile, healthy sperm and semen volume overall will decrease. It is clear now that men over the age of 40 have higher chances of having children with chromosomal abnormalities, causing miscarriages in their female partners. Moreover, researchers have found a direct link between paternal age and an increased risk of autism and schizophrenia. 

A man’s age does matter. While men may not have a complete drop off in fertility like women do, “advanced paternal age” is something couples should be aware of. Men’s biological clock is also ticking!

MYTH #12. If I take good care of my general health, my fertility will be in check too

Whereas a healthy body and mind may boost fertility in certain cases, most infertility situations cannot be resolved by a lifestyle or diet change, particularly those related to age.

It is a common belief that certain diet types can help you get pregnant. There is no evidence that vegetarian diets, low-fat diets, antioxidant- or vitamin-enriched diets will increase your chances of having a child.

A woman’s weight plays a role in fertility: those who are either very thin or obese may find it hard to conceive. If you are trying to get pregnant, learn more about some lifestyle tips to boost your chances of getting pregnant here.

MYTH #13. If a man can ejaculate, his fertility is fine

Many myths surround male fertility and their sexual performance. It is a common (and unfortunate) myth that if a man’s fertility is compromised, this means his sexual performance is the problem. This is not true. Problems with sperm count, shape, and movement are the primary causes of male infertility. 

Another common myth is that you can tell there is a problem with the sperm just by looking at the semen. In fact, even men that have no sperm cells at all (azoospermia) usually have normal-looking semen. 

For the vast majority of men with infertility, there are no visible or obvious signs that anything is wrong. Healthy erectile function and normal ejaculation are not guarantee that the sperm is in good shape.

That said, erectile dysfunction can be a possible symptom of infertility; it may due to low testosterone levels or a physical injury. Difficulty with ejaculation can also be a signal certain medical problems. But these are uncommon signs of male infertility.

If you are struggling to get pregnant, have your partner check in with his doctor. A semen analysis will help clarify whether his sperm are fit for conception.

MYTH #14. The birth control pill will affect your future fertility

All scientific evidence agrees that hormonal contraceptives do not make women sterile. Moreover, they may confer increased likelihood of pregnancy with long-term use, and in certain cases they can also preserve fertility. Read more on the contraceptive pill here.


To summarize:

Myths and misconceptions regarding fertility and conception are, unfortunately, widely disseminated. This is a serious problem, as misinformation may lead not only to unnecessary stress, but also to take wrong decisions…

Get yourself well informed! Consult your gynecologist, who can help you with any concerns you have. Your doctor can also give you some tips on lifestyle changes to optimize your fertility, prescribe some exams, and tell you when to come back if you don’t achieve pregnancy on your own.

Last, a good piece of advice: if you want to get pregnant, have lots of sex – as much as you want, whenever you want – and enjoy it! After you have had sex, do whatever you want – just don’t smoke 😉


Photo credits

Intro:; 1:; 2:; 3:; 4:; 5:; 6:; 7:; 8:; 9:; 10:; 11:; 12:; 13:; 14:


HPV Vaccine 2 ad

Φέτος το εμβόλιο κατά του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας γίνεται 10 χρονών, αφού πήρε έγκριση από τον αμερικάνικο Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων το Ιούνιο του 2006. Θα πρέπει όμως να το γιορτάζουμε; Αναμφισβήτητα το εμβόλιο κατά τον ιό του ανθρωπίνου θηλώματος (HPV) είναι ένα από τα ποιο αμφιλεγόμενα εμβόλια που έχουν κυκλοφορήσει ποτέ…

Τον Οκτώβριο του 2015 δημοσίευσα το άρθρο: “Εμβόλιο κατά του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας: γιατί είναι αμφιλεγόμενο”, όπου περιλαμβάνονται πληροφορίες σχετικά με το εμβόλιο, με έμφαση στην ασφάλεια και στην αποτελεσματικότητά του. Πολλά έχουν συμβεί από τότε, πολλά άρθρα έχουν δημοσιευτεί, τα οποία, αντί να ξεκαθαρίσουν την κατάσταση, έχουν διχάσει ακόμα περισσότερο τόσο το ευρύ κοινό όσο και την επιστημονική κοινότητα. Σαν αποτέλεσμα οι ιατροί διστάζουν να προτείνουν το εμβόλιο, οι γονείς και οι νεαρές γυναίκες είναι ακόμα πιο προβληματισμένοι όταν πρέπει να αποφασίζουν αν θα κάνουν το εμβόλιο ή όχι…

Σε αυτό το άρθρο θα περιγράψω τα τελευταία γεγονότα σχετικά με το εμβόλιο κατά του HPV, αναφέροντας κυρίως τις νέες ενδείξεις, τα νέα δεδομένα σχετικά με την ασφάλειά του και τα αμφιλεγόμενα ζητήματα.

Αύξηση των καρκίνων που σχετίζονται με τον ιό HPV

Ο ιός HPV σχετίζεται με τους καρκίνους του τραχήλου της μήτρας, του αιδοίου, του κόλπου, του πέους, του στόματος και φάρυγγα, του πρωκτού και του ορθού.

Σύμφωνα με μια πρόσφατη ανακοίνωση του Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), οι καρκίνοι σχετιζόμενοι με τον HPV έχουν αυξηθεί από 10,8 ανά 100.000 άτομα στην περίοδο 2004–2008 στα 11,7 ανά 100.000 άτομα στις χρονιές 2008–2012. Οι πιο συχνοί καρκίνοι είναι του τραχήλου της μήτρας και του στοματοφάρυγγα (πρέπει να διευκρινιστεί όμως πως οι καρκίνοι του στοματοφάρυγγα δεν προκαλούνται όλοι από τον ιό HPV).


Η ανακοίνωση τονίζει πως ένα μεγάλο αριθμό των καρκίνων αυτών προκαλούνται από στελέχη του ιού που συμπεριλαμβάνονται στο εμβόλιο, άρα το εμβόλιο κατά του HPV ενδέχεται να μειώσει τη συχνότητα αυτών των καρκίνων στο μέλλον. 

Η αύξηση καρκίνων που σχετίζονται με τον HPV παρατηρείται και σε άλλες χώρες, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο: ενώ η συχνότητα του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας σε γυναίκες 25-34 ετών είχε αρχικά πέσει 35% μεταξύ το 1985 και το 2002, από τότε έχει αυξηθεί 50% σε αυτή την ηλικιακή ομάδα.

Περισσότερες επιστημονικές οργανώσεις παροτρύνουν να αυξηθεί το ποσοστό εμβολιασμού κατά του HPV

HPV vaccine 2 ASCO

Παρότι πολλές επιστημονικές εταιρίες συστήνουν το εμβόλιο κατά του HPV, το ποσοστό εμβολιασμού στις ΗΠΑ παραμένει χαμηλό: περίπου 39% των κοριτσιών και 21% των αγοριών έχει ολοκληρώσει το σχήμα εμβολιασμού.

Το ίδιο ισχύει και στη Ελλάδα: ενώ το εμβόλιο HPV συμπεριλαμβάνεται στο εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμών από το 2008, τα ποσοστά εμβολιασμού παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα.

Λαμβάνοντας υπόψη αυτά τα δεδομένα, η Αμερικάνικη Εταιρία Κλινικής Ογκολογίας (ASCO) εξέδωσε πρόσφατα μια δήλωση προτρέποντας να αυξηθούν τα ποσοστά εμβολιασμού. Στο συγκεκριμένο άρθρο “η ASCO επισημάνει (…) την ανάγκη να αυξηθεί το ποσοστό εφήβων αγοριών και κοριτσιών που εμβολιάζεται, (…) το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει στην πλήρη εξάλειψη των καρκίνων που σχετίζονται με τον ιό HPV σε άνδρες και γυναίκες”. Η ASCO τονίσει επιπλέον την ασφάλεια του εμβολίου δηλώνοντας ότι “οι κλινικές μελέτες ανέφεραν άριστη βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη ασφάλεια των εμβολίων Gardasil και Cervarix”.

Ορισμένα ζητήματα στην δήλωση της ASCO, όμως, έχουν αμφισβητηθεί από ειδικούς, όπως η “πλήρης εξάλειψη των καρκίνων σχετιζόμενων με τον HPV” (επειδή κανένα από τα διαθέσιμα εμβόλια δεν είναι 100% αποτελεσματικό), και η “άριστη ασφάλεια”, αφού παγκοσμίως δημοσιεύονται συνεχώς αναφορές εφήβων με σοβαρές παρενέργειες μετά τον HPV εμβολιασμό (βλέπε παρακάτω). Σημαντικότερο, η έκθεση δεν αναφέρει τίποτα σχετικά με τον προσυμπτωματικό έλεγχο (δηλαδή το τεστ Παπανικολάου), που είναι ένα ανεκτίμητο εργαλείο στην έγκαιρη διάγνωση των προκαρκινικών αλλοιώσεων και συνεπώς στην πρόληψη του καρκίνου.

Αλλαγές στο πρόγραμμα εμβολιασμού HPV

Το CDC δημοσίευσε πρόσφατα το νέο συνιστώμενο σχήμα εμβολιασμού του 2016 για παιδιά και εφήβους. Σχετικά με το εμβολιασμό κατά του HPV, το σχήμα εισάγει το εννεαδύναμο εμβόλιο για άνδρες και γυναίκες. Ενώ τα κορίτσια και οι έφηβες μπορούν να λάβουν οποιονδήποτε από τους τρεις διαθέσιμους τύπους εμβολίου: 9-δύναμο (Gardasil 9), 4-δύναμο (Gardasil) ή 2-δύναμο (Cervarix), μόνο το Gardasil και το Gardasil 9 ενδεικνύονται για αγόρια και εφήβους.

Το CDC αναφέρει επίσης ότι το εμβόλιο HPV θα πρέπει να χορηγείται αρχίζοντας από την ηλικία των 9 ετών σε παιδιά με ιστορικό σεξουαλικής κακοποίησης που δεν έχουν αρχίσει ή ολοκληρώσει τη σειρά των 3 δόσεων.

Περισσότερες μελέτες επιβεβαιώνουν τη μείωση συχνότητας του ιού HPV, κονδυλωμάτων και προκαρκινικών αλλοιώσεων του τραχήλου της μήτρας

Μείωση της συχνότητας του HPV στον γενικό πληθυσμό

Μια αμερικανική μελέτη επιβεβαιώνει προηγούμενες παρατηρήσεις των επιπτώσεων του εμβολίου HPV: μέσα σε 6 χρόνια από την εισαγωγή του εμβολίου, υπήρξε μία μείωση 64% στους τέσσερις τύπους του HPV που περιέχονται στο εμβόλιο στα κορίτσια ηλικίας 14 έως 19 ετών, και μια μείωση 34% στις γυναίκες ηλικίας 20 έως 24 χρονών.

Μείωση εμφάνισης κονδυλωμάτων σε γυναίκες και άνδρες

Στη Δανία, τα κορίτσια και οι νεαρές γυναίκες εμβολιάζονται από το 2008. Μια πρόσφατη μελέτη δείχνει σημαντική μείωση στη συχνότητα κονδυλωμάτων, όχι μόνο στις γυναίκες αλλά και στους άνδρες. Αυτό σημαίνει ότι το εμβόλιο προκάλεσε κάτι που ονομάζεται ανοσία αγέλης (ή έμμεση ανοσία). Η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα: “Η μείωση παρατηρείται και σε γυναίκες έως 35 ετών και στους άνδρες ηλικίας 12 έως 29 ετών, γεγονός που υποδηλώνει ότι ο HPV εμβολιασμός είναι ιδιαίτερα αποδοτικός και ότι έχει αναπτυχθεί ανοσία αγέλης”.

Μείωση παθολογικών τεστ Παπανικολάου σε γυναίκες υψηλού κινδύνου

Μια νέα μελέτη απέδειξε ότι το εμβόλιο κατά του HPV είναι αποτελεσματικό σε πραγματικές συνθήκες ασθενών υψηλού κινδύνου για καρκίνο του τραχήλου της μήτρας (δηλαδή γυναίκες χαμηλών κοινωνικών στρωμάτων, με άστατη σεξουαλική συμπεριφορά), πολλές από τις οποίες δεν είχαν ολοκληρώσει το σχήμα εμβολιασμού κατά του HPV.

Μετά την παρακολούθηση 4127 κοριτσιών και νεαρών γυναικών ηλικίας 11 έως 20 ετών που υποβλήθηκαν σε τεστ Παπανικολάου, βρέθηκε ότι τα παθολογικά τεστ Παπ ήταν λιγότερο συχνά σε εμβολιασμένα έναντι μη εμβολιασμένα θηλυκά (8 έναντι 13% αντίστοιχα). Ο κίνδυνος ήταν χαμηλότερος αν είχαν ολοκληρώσει το σχήμα εμβολιασμού των 3 δόσεων ή εάν το εμβόλιο είχε χορηγηθεί σε ηλικία 11 έως 14 ετών.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων καταλήγει πως το εμβόλιο κατά του HPV είναι ασφαλές

Στο προηγούμενο μου άρθρο, ανέφερα πως ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΜΑ) ήταν να προβεί σε ανασκόπηση της ασφάλειας των εμβολίων HPV, κυρίως λόγω των πολυάριθμων αναφορών για σοβαρές παρενέργειες, όχι μόνο στα μαζικά μέσα ενημέρωσης, αλλά και στην ιατρική βιβλιογραφία. Το ενδιαφέρον επικεντρώθηκε κυρίως σε δύο συγκεκριμένα σύνδρομα, το Πολύπλοκο Περιοχικό Σύνδρομο Πόνου (CRPS) και το Σύνδρομο Ορθοστατικής Ταχυκαρδίας (POTS) (δείτε εδώ για περισσότερες λεπτομέρειες), που πιθανόν να σχετίζονται με τον HPV εμβολιασμό.

Η πολυαναμενόμενη αναθεώρηση του EMA δημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο του 2015, και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι “τα στοιχεία δεν υποστηρίζουν ότι τα εμβόλια HPV (δηλαδή το Cervarix, το Gardasil, το Gardasil 9, το Silgard) προκαλούν CRPS ή POTS. Τα οφέλη των εμβολίων HPV συνεχίζουν να υπερτερούν των κινδύνων τους”. Διαβάστε το δελτίο τύπου τους εδώ.

Μετά την δήλωση αυτή, η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας – Παγκόσμια Συμβουλευτική Επιτροπή για την ασφάλεια των εμβολίων (GAVCS) εξέδωσε και αυτή μια δήλωση σχετικά με την ασφάλεια των εμβολίων HPV τον Δεκέμβριο του 2015, η οποία αναφέρει “Η GACVS έχει ερευνήσει συστηματικά το ζήτημα ασφάλειας των εμβολίων HPV και έχει εκδώσει αρκετές εκθέσεις σε αυτό το θέμα. Μέχρι σήμερα, δεν έχει βρεθεί κανένα θέμα ασφάλειας που θα μπορούσε να αλλάξει τις συστάσεις για τη χρήση του εμβολίου”. Η δήλωση αναφέρεται συγκεκριμένα στα σύνδρομα CRPS και POTS, αλλά και στην αυξημένη συχνότητα εμφάνισης του συνδρόμου Guillain-Barre που βρέθηκε σε μια γαλλική μελέτη (βλ. το προηγούμενο μου άρθρο).

Δανοί επιστήμονες, σκεπτικοί με τα συμπεράσματα του EMA, ξεκινάνε ανεξάρτητη έρευνα

Ήταν η Δανία που είχε ζητήσει στον ΕΜΑ την επανεξέταση της ασφάλειας των εμβολίων HPV, καθώς σε αυτή τη χώρα, που έχει μεγάλο ποσοστό εμβολιασμού, έχουν αναφερθεί πάνω από 1300 περιστατικά κοριτσιών και νεαρών γυναικών με χρόνια συμπτώματα (POTS, CRPS), τα οποία έχουν παραπεμφθεί σε εξειδικευμένα κέντρα.

Επειδή το συμπέρασμα του EMA δεν έπεισε τους δανούς επιστήμονες, η Δανία αποφάσισε να διεξάγει τη δική της έρευνα στο θέμα. Το Υπουργείο Υγείας χορηγεί 7.000.000 DKK (δηλαδή σχεδόν 1.000.000 ευρώ) για αυτό το σκοπό, με επικεφαλής τους ειδικούς που παρακολουθούν τα κορίτσια με συμπτώματα μετά από εμβολιασμό HPV, οι οποίοι είναι ανεξάρτητοι από τη φαρμακευτική βιομηχανία.

Το Nordic Cochrane Centre κατηγορεί τον EMA για κακοδιοίκηση και επιστημονική παραβατική συμπεριφορά

HPV vaccine 2 Cochrane Nordic

Πρόσφατα, το φημισμένο σκανδιναβικό Cochrane Centre κατέθεσε καταγγελία κατά τον ΕΜΑ στην οποία εκφράζει την ανησυχία του σχετικά με τον χειρισμό του οργανισμού του θέματος της ασφάλειας των εμβολίων HPV.

Η σκανδιναβική ομάδα υποστηρίζει πως η έκθεση του EMA είναι εσφαλμένη, και επισημαίνει αρκετά ζητήματα. Συνοπτικά:

  • Η ΕΜΑ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει αιτιώδης σχέση μεταξύ του εμβολίου HPV και των CRPS / POTS, αλλά η ομάδα Nordic Cochrane λέει πως “η επίσημη έκθεση του ΕΜΑ δίνει την εντύπωση μιας ομόφωνης απόρριψης των ύποπτων παρενεργειών. Ωστόσο, η εσωτερική έκθεση του ΕΜΑ (…) λέει μια πολύ διαφορετική ιστορία. Αυτή η “εσωτερική έκθεση είναι εμπιστευτική, αλλά έχει διαρρεύσει”, η ομάδα σημειώνει, και “αποκαλύπτει ότι αρκετοί εμπειρογνώμονες είχαν την άποψη ότι το εμβόλιο μπορεί να μην είναι ασφαλές και απηύθυναν έκκληση για περαιτέρω έρευνα, αλλά αυτό δεν αναφέρθηκε στην επίσημη έκθεση”.
  • Ο EMA ζήτησε από τις φαρμακευτικές εταιρείες να ψάξουν για παρενέργειες του εμβολίου στις δικές τους βάσεις δεδομένων, χωρίς να ελέγχουν τις εταιρείες για την ακρίβεια των δεδομένων” λένε. Επίσης, ισχυρίζονται ότι τα κριτήριά τους για να εξετάσουν τις περιπτώσεις POTS ήταν εξαιρετικά περιοριστικά: “Στην αναζήτηση για τις περιπτώσεις που κωδικοποιούνται ως POTS (…) σχεδόν οι μισές (40 περιπτώσεις) απορρίφθηκαν επειδή δεν ανταποκρίνονται στον ορισμό που ισχύει για POTS”. “Αυτό είναι εξωφρενικό, καθώς οι εταιρείες έχουν ένα τεράστιο έννομο συμφέρον να μην βρουν αυτές τις πιθανές επιβλαβείς παρενέργειες στις βάσεις δεδομένων τους,” σχολιάζει η σκανδιναβική ομάδα.
  • Ένα άλλο ζήτημα είναι το εικονικό φάρμακο (ή πλασίμπο) που χρησιμοποιήθηκε στις κλινικές μελέτες των εμβολίων HPV. “Σε όλες τις μελέτες, εκτός από μια μικρή, στην ομάδα ελέγχου δόθηκε ένα εικονικό φάρμακο που περιείχε ένα ανοσοενισχυτικό με αργίλιο, για το οποίο υπάρχουν υπόνοιες ότι είναι νευροτοξικό,” σημειώνουν. Η ομάδα παραθέτει πληροφορίες που περιέχονται στα εσωτερικά έγγραφα που έχουν διαρρεύσει: “Αρχικά, το εμβόλιο συγκρίθηκε με μία ομάδα που έλαβε ως εικονικό φάρμακο φυσιολογικό ορό, με αποτέλεσμα ο αριθμός των ανεπιθύμητων ενεργειών να είναι πολύ υψηλότερο και οι παρενέργειες πολύ σοβαρότερες στην ομάδα που έλαβε το εμβόλιο σε σχέση με την ομάδα ελέγχου. Αφού έγινε σύγκριση με 320 ασθενείς που έλαβαν φυσιολογικό ορό, έγινε μια γρήγορη αλλαγή, και σαν εικονικό φάρμακο χορηγήθηκε ένα ανοσοενισχυτικό με αργίλιο, προκειμένου να αξιολογήσουν μόνο τις επιπτώσεις της δραστικής ουσίας. Ωστόσο, αυτό αλλοίωσε τη σύγκριση (…) “. “Πιστεύουμε πως αυτό αποτελεί επιστημονική παραβατική συμπεριφορά”, λέει η σκανδιναβική ομάδα.
  • Η ομάδα αναδεικνύει τα “ακραία επίπεδα μυστικότητας” γύρω από τη διαδικασία αναθεώρησης του EMA, στην οποία τα ονόματα των εμπειρογνωμόνων που συμμετείχαν στη διαδικασία δεν αποκαλύπτονται και οι οποίοι δεσμεύονται για δια βίου μυστικότητα σχετικά με το τι συζητήθηκε. Το Nordic Cochrane υποστηρίζει ότι αντ ‘αυτού, θα έπρεπε να δημοσιοποιούνται όλα τα έγγραφα που αφορούν την ασφάλεια του εμβολίου HPV.
  • Η ομάδα αναρωτιέται επίσης αν ο EMA συμπεριφέρθηκε σωστά, ιδίως προς την Δρ Louise Brinth, τη Δανέζα ιατρό η οποία περιέγραψε για πρώτη φορά περιπτώσεις POTS στην ιατρική βιβλιογραφία, αφού ο EMA την κατηγορεί να έχει δημοσιεύσει “ένα δείγμα ασθενών που προφανώς επέλεξαν για να αποδείξουν την προκαθορισμένη θεωρία ότι οι βλάβες επάγονται από το εμβόλιο “. Η σκανδιναβική ομάδα καταλήγει: “Θεωρούμε ότι τα σχόλια του EMA είναι αντιεπαγγελματικά, παραπλανητικά, ακατάλληλα και υποτιμητικά, και ότι η προσέγγιση του ΕΜΑ (…) είναι αντιεπιστημονική”.

Η Δρ Brinth, η οποία συνυπογράφει την καταγγελία του Nordic Cochrane, έχει δημοσιεύσει την δική της απάντηση 63 σελίδων στο ΕΜΑ (πραγματικά αξίζει να την διαβάσετε).

Η κατάσταση στην Ιαπωνία

Η Ιαπωνία βάζει σε εφαρμογή ένα σύστημα διαχείρισης συμπτωμάτων που προκύπτουν μετά από τον εμβολιασμό HPV

HPV vaccine 2 japanese girls

Η Ιαπωνία έχει θέσει σε εφαρμογή ένα σύστημα για τη διαχείριση των συμπτωμάτων, ιδιαίτερα γενικευμένο χρόνιο πόνο, που προέκυψαν μετά από HPV εμβολιασμό. Κατευθυντήριες οδηγίες για την αξιολόγηση και τη διαχείριση των συμπτωμάτων που αρχίζουν μετά την ένεση του εμβολίου HPV εκδόθηκαν σε επαγγελματίες του τομέα της υγείας, και έχουν εγκριθεί από τον Ιατρικό Σύλλογο Ιαπωνίας και την Ιαπωνική Ένωση Ιατρικών Επιστημών.

Μήνυση κατά της ιαπωνικής κυβέρνησης και των φαρμακευτικών εταιριών

Εξήντα τρεις γυναίκες και κορίτσια που παρουσίασαν παρενέργειες μετά από το εμβόλιο HPV μήνυσαν την ιαπωνική κυβέρνηση και φαρμακευτικές εταιρείες. “Και άλλες ενάγοντες αναμένεται να ενταχθούν στη δίκη”, ανέφερε πρόσφατα η εφημερίδα Japan Times. Σύμφωνα με το Υπουργείο Υγείας, Εργασίας και Πρόνοιας, 2.945 από τα 3.390.000 άτομα που είχαν λάβει τα εμβόλια, δηλαδή 0,09% έχουν αναφέρει παρενέργειες.

Επιστήμονας κατηγορεί τους ΠΟΥ, GAVCS και CDC για παράπτωμα

Σε μια ανοικτή επιστολή διαμαρτυρίας προς τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), ο Ιάπωνας Dr. Sin Hang Lee εκφράζει ανησυχίες σχετικά με την συμπεριφορά ορισμένων μελών της GACVS, ΠΟΥ, CDC και άλλων επιστημόνων. “Έχω στην κατοχή μου έγγραφα που με κάνουν να πιστεύω πως πολλά άτομα και επιστημονικοί οργανισμοί σκόπιμα είχαν ως στόχο να παραπλανήσουν τις ιαπωνικές αρχές σχετικά με την ασφάλεια των εμβολίων κατά του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) Gardasil και Cervarix”, γράφει. Στην επιστολή του εξηγεί ότι υπάρχει τουλάχιστον ένα γνωστό μηχανισμό δράσης που εξηγεί γιατί συμβαίνουν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες πιο συχνά σε άτομα που εμβολιάστηκαν με τα εμβόλια HPV σε σχέση με άλλα εμβόλια, και γιατί ορισμένα προδιατεθειμένα άτομα μπορεί να παρουσιάσουν ακόμα και αιφνίδιο ανεξήγητο θάνατο, αλλά ισχυρίζεται ότι οι πληροφορίες αυτές σκόπιμα αγνοήθηκαν από τους ειδικούς επιστήμονες.

Πιθανός κίνδυνος πρωτογενούς ωοθηκικής ανεπάρκειας μετά από εμβολιασμό HPV

HPV vaccine 2 American-College-of-Pediatricians

Το Αμερικανικό Κολλέγιο Παιδιάτρων (ACP) εξέδωσε μια δήλωση τον Ιανουάριο του 2016 προειδοποιώντας για μια πιθανή σχέση μεταξύ πρωτογενούς ωοθηκικής ανεπάρκειας και HPV εμβολιασμό.

“Έχει έρθει πρόσφατα στην προσοχή του Κολλεγίου ότι ένα από τα συνιστώμενα εμβόλια θα μπορούσε ενδεχομένως να συνδέεται με την πολύ σπάνια αλλά σοβαρή πάθηση της πρόωρης ωοθηκικής ανεπάρκειας (POF), επίσης γνωστή ως πρόωρη εμμηνόπαυση“, αναφέρουν.

Δηλώνουν επίσης ότι, αν και οι περισσότεροι γιατροί πιθανόν αγνοούν μια ενδεχόμενη σύνδεση μεταξύ του εμβολίου HPV και την POF, και ενδεχομένως να μην αναφέρουν στην υπεύθυνη αρχή (Vaccine Adverse Event Reporting System, VAERS) τις περιπτώσεις παρατεταμένης αμηνόρροιας, έχουν ήδη αναφερθεί 213 τέτοιες περιπτώσεις. Όταν τα περιστατικά επιλέγονται πιο προσεκτικά: “Οι 86/89 περιπτώσεις σχετίζονται με το Gardasil, οι 3/89 με το Cervarix, και 0/89 με άλλα εμβόλια. Με τα ίδια κριτήρια, υπάρχουν μόνο 7 αναφορές για αμηνόρροια σε σχέση με εμβόλια από το 1990 έως το 2005”.

“Ενώ δεν υπάρχει καμία ισχυρή απόδειξη αιτιώδους σχέσης μεταξύ HPV4 και δυσλειτουργίας των ωοθηκών, η πληροφορία αυτή πρέπει να είναι δημοσίως γνωστή στους γιατρούς και στους ασθενείς”, καταλήγουν.

Μια πιθανή σχέση μεταξύ προβλημάτων των ωοθηκών και του εμβολίου κατά του HPV είχε ήδη αναφέρει η Δρ Deirdre Little, μια γυναικολόγος από την Αυστραλία:

Πρέπει να σημειωθεί όμως πως η δήλωση της ACP, καθώς και η έρευνα της Δρ Little έχουν επικριθεί εντόνως από ορισμένους επιστήμονες.


HPV vaccine 2 Should I get HPV Vaccine

Ήλπιζα πως, αφού θα είχαμε περισσότερα δεδομένα σχετικά με την ασφάλεια του εμβολίου HPV, θα μπορούσα να καταλήξω σε ένα συμπέρασμα για το πώς να συμβουλεύω, ως γιατρός, τις νέες γυναίκες και τις μητέρες που με ρωτάνε αν θα πρέπει να κάνουν ή όχι το εμβόλιο κατά του HPV. Προσωπικά περίμενα να έχουμε μια διεξοδική επανεξέταση του θέματος, οι οποία θα δήλωνε ξεκάθαρα τα αναμενόμενα οφέλη του εμβολίου και τους τεκμηριωμένους κινδύνους. Δυστυχώς, το τοπίο ακόμη παραμένει θολό…

Είναι πολύ δύσκολο να βγάλει κανείς ένα συμπέρασμα λαμβάνοντας υπόψη τις επιστημονικές ενδείξεις (οι οποίες βασίζονται σε μελέτες που δυστυχώς δεν είναι πάντα καλά σχεδιασμένες), τις απόψεις των ειδικών, και την έντονη καχυποψία λόγω πιθανών παρενεργειών που φαίνεται να συσχετίζονται με αυτό το εμβόλιο.

Ενώ οι περισσότερες επιστημονικές εταιρίες μας προτρέπουν να προωθήσουμε τον εμβολιασμό, δεν μπορεί να αγνοήσει κανείς τις συνεχείς αναφορές για σοβαρές παρενέργειες που προέρχονται από όλα τα μήκη και τα πλάτη της Γης. Είναι ένα πολύ ατυχές γεγονός μια γυναίκα να πεθάνει από έναν καρκίνο που θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί με ένα εμβόλιο, αλλά είναι εξίσου σπαρακτικό να δούμε ένα υγιέστατο κορίτσι, γεμάτο ζωή που ξαφνικά, εξαιτίας ενός εμβολίου, καθηλώνεται σε μια αναπηρική καρέκλα…

Δεν έχω καμία αμφιβολία πως τα εμβόλια είναι ένα ανεκτίμητο εργαλείο για τη δημόσια υγεία, τα οποία σαφώς μας προστατεύουν από θανατηφόρες ασθένειες, και είναι πολύ σημαντικό να συνεχίζουμε όλοι μας να πιστεύουμε στα εμβόλια. Ωστόσο, η γνώμη μου είναι πως το συγκεκριμένο εμβόλιο χρήζει περαιτέρω εξέτασης.

Τα αναπάντητα ερωτήματα είναι πολλά, όχι μόνο για τους ενδεχόμενους κινδύνους, αλλά και για τα πιθανά οφέλη. Ως εκ τούτου, πιστεύω πως  περαιτέρω ανεξάρτητη έρευνα είναι επιτακτικής ανάγκης – και όχι μόνο στη Δανία, αλλά παγκοσμίως. Με περισσότερες από 175 εκατομμύρια δόσεις εμβολίου που διανεμήθηκαν σε 63 χώρες, είναι βέβαιο ότι μια συντονισμένη, παγκόσμια προσπάθεια θα έριχνε φως σε πολλές πτυχές αυτού του αμφιλεγόμενου εμβολίου.


Είμαι πραγματικά ευγνώμων στην κα Caron Ryalls, η οποία είχε την ευγένεια να επικοινωνήσει μαζί μου και να μου παραχωρήσει μερικά από τα στοιχεία που παρουσιάζονται σε αυτό το άρθρο.


HPV Vaccine 2 adThis year is the HPV vaccine’s 10th anniversary, as the first cervical cancer vaccine was licensed by the US Food and Drug Administration (FDA) in June 2006. Should we celebrate or not? Arguably the HPV vaccine is one of the most controversial vaccines ever released…

In October 2015 I published the article: “The HPV vaccine controversy: science, media… and marketing”, where I included the information available on the vaccine, focusing on its safety and efficacy. A lot has happened since then, many articles have been published which, instead of clarifying the situation, have rather divided even more both the general public and the scientific community. The result: doctors hesitate to recommend the vaccine, parents and young women are even more confused when they have to decide whether to get vaccinated or not…

In this article I outline the recent events related to the HPV vaccine, focusing on new indications, safety statements and current controversies.


HPV-Associated Cancers are on rise

Malignancies related to HPV include cervical, vulvar, vaginal, penile, oropharyngeal, anal, and rectal cancers.

According to a new report from the USA Centers for Disease Control and Prevention (CDC), HPV-associated cancer incidence have increased from 10.8 per 100,000 persons during 2004–2008 to 11.7 per 100,000 persons during 2008–2012. The most common cancers are cervical and oropharyngeal (although not all oropharyngeal cancers are HPV-related).

The report stresses that a large number of these cancers are associated with the HPV types included in the vaccine, thus vaccination may potentially reduce the incidence of cancer in the future.

The same trend is observed in other countries such as the UK: while the incidence rates of cervical cancer for women aged 25-34 initially decreased by 35% between 1985-1987 and 2000-2002, rates have since increased by 50% in this age group.


More medical societies urge to increase HPV vaccination rates

HPV vaccine 2 ASCODespite many professional organisations recommending HPV vaccination, vaccine uptake in the United States remains low: about 39% of girls and 21% of boys have received the full schedule of HPV vaccines.

Taking into consideration these data, the American Society of Clinical Oncology (ASCO) has recently issued a statement urging to increase vaccination rates. In this article “ASCO stresses (…) the need to increase the proportion of adolescent boys and girls receiving the HPV vaccine (…) which could lead to complete eradication of HPV-related cancers in men and women”. They further emphasize its safety by stating that “Both Gardasil and Cervarix vaccines reported excellent short- and long-term safety results in clinical trials”.

But some issues in the ASCO statement have been questioned, namely the “complete eradication of HPV-related cancers” (as none of the available vaccines is 100% effective), and the “excellent safety results”, as worldwide reports of adolescents with chronic side effects after HPV vaccination continue to be published (see below). In addition, the report does not mention anything about screening tests (Pap smears), which are an indispensable tool for preventing cancer by early detection of precancerous lesions.


Changes in the HPV vaccination schedule

The CDC recently published the new 2016 recommended immunization schedule for children and adolescents. The schedule for HPV vaccination introduces the ninevalent (9vHPV) vaccine for males and females. While females may receive any of the three available vaccine types: 9vHPV (Gardasil 9), 4-valent (Gardasil) or 2-valent (Cervarix), only Gardasil 9 or Gardasil may be used for males.

The CDC also states that HPV vaccine should be administered beginning at age 9 years to children and youth with any history of sexual abuse or assault who have not initiated or completed the 3-dose series.


More studies confirming reduction in the prevalence of HPV, cervical abnormalities and genital warts 

Reduction of HPV prevalence

An American study confirms previous observations of HPV vaccine impact: within 6 years of vaccine introduction, there was a 64% decrease in the four HPV types included in the vaccine among females aged 14 to 19 years and a 34% decrease among those aged 20 to 24 years.

Decrease in condylomas in women and men

In Denmark, girls and young women have been vaccinated since 2008. A recent study shows a significant reduction in the incidence of genital warts, not only in women, but also in men, This means that the vaccine has caused what is called herd immunity. The study concludes: “The reduction is seen in both women up to 35 years of age and men aged 12 to 29 years, suggesting that HPV vaccination is highly efficient and that herd protection has developed.”

Reduction of abnormal Pap tests in high-risk patients

A new study demonstrated the HPV vaccine is effective in a real-world setting of high-risk patients (low-income females, engaging in high-risk sexual behaviors) many of whom had not completed the HPV vaccine schedule.

After following 4127 girls and young women from 11 through 20 years of age who underwent Pap smears, they found that abnormal cytology was less common in vaccinated vs unvaccinated females (8 vs 13 % respectively). The risk was lower if  the 3-dose vaccine series was completed or if the vaccine was administered from 11 through 14 years of age.


The European Medicines Agency concludes HPV vaccine is safe

In my previous article, I mentioned that the European Medicines Agency (EMA) would conduct a safety review of HPV vaccines, mainly due to the numerous reports on severe side effects, not only in lay media, but also in medical journals. The main concern was the occurrence of two particular syndromes, namely complex regional pain syndrome (CRPS) and postural orthostatic tachycardia syndrome (POTS) (see here for more details), suspected to be related with HPV vaccination.

The long awaited EMA review was published in November 2015, and concluded that “the evidence does not support that HPV vaccines (Cervarix, Gardasil, Gardasil 9, Silgard) cause CRPS or POTS. The benefits of HPV vaccines continue to outweigh their risks”. Read their press release here.

After this review, a World Health Organization – Global Advisory Committee on Vaccine safety (GAVCS) Statement on Safety of HPV vaccines followed in December 2015, which declares ” The GACVS has systematically investigated safety concerns raised about HPV vaccines and has issued several reports in this regard. To date, it has not found any safety issue that would alter its recommendations for the use of the vaccine”. The statement refers specifically to CRPS and POTS, but also to the increased incidence of Guillain-Barre syndrome found in a French study (see my previous article).


Danish scientists skeptical about EMA’s conclusions, start independent research

It was Denmark that had requested the safety review of HPV vaccines from the EMA, as this country, with a high vaccine uptake, reported that more than 1300 girls and young women with chronic symptoms (POTS, CRPS) have been referred to specialized centers.

Not convinced with EMA’s conclusion, Denmark is conducting its own investigation into the issue. The Ministry of Heath has given 7 million DKK (US$1.01 million) for research leaded by specialists who are seeing girls with symptoms after HPV vaccination and who are independent of the pharmaceutical industry.


Nordic Cochrane Centre accuses EMA of maladministration and scientific misconduct

HPV vaccine 2 Cochrane NordicRecently, the reputed Nordic Cochrane Centre filed a complaint to the EMA expressing their concern about EMA’s handling of the HPV vaccine safety issue.

The Nordic group says that the EMA report is flawed, and points out several issues. Briefly:

  • The EMA has concluded that there is no causal link between CRPS / POTS and the HPV vaccine, but the Nordic Cochrane group says “The EMA’s official report gives the impression of a unanimous rejection of the suspected harms. However, the EMA’s internal report (…) tells a very different story. This “internal report is confidential but has been leaked,” the group notes, and it “reveals that several experts had the opinion that the vaccine might not be safe and called for further research, but there was nothing about this in the official report.”
  • “The EMA asked the pharmaceutical companies to search for side effects of the vaccine in their own databases and did not check the companies’ work for accuracy,” they say. They also allege that their criteria to consider cases as POTS were extremely restrictive: “In the search for cases coded as POTS (…)  almost half (40 cases) are dismissed for not meeting the case definition for POTS”.  “This is extraordinary, as the companies have a huge vested interest in not finding these possible harms in their databases,” the Nordic group comments.
  • Another issue is the placebo that was used in the clinical trials of HPV vaccines. “In all the vaccine trials apart from a small one, the control group was given a placebo that contained an aluminium adjuvant, which is suspected of being neurotoxic,” they note. The group quotes information contained in the leaked internal documents: “Initially, the vaccine was compared with a placebo group being vaccinated with physiological serum, whereby the number of adverse reactions was much higher and much more serious than in the control group. After comparing 320 patients in the saline placebo group, a quick move was made to an aluminium-containing placebo, in order to be able to only evaluate the effects of the active substance. However, this distorted the comparison (…)”. “We believe this constitutes scientific misconduct,” the Nordic group says.
  • The group highlights the “extreme levels of secrecy” that surround the EMA review process, in which experts who are involved in the process are not named and are bound by lifelong secrecy about what was discussed. Nordic Cochrane argues that instead, all documents involving HPV vaccination safety should be made publicly available.
  • They also question whether EMA has behaved fairly, in particular towards Dr. Louise Brinth, the Danish whistle-blower who first described cases of POTS in the medical literature, as EMA accuses her to report on “a sample of patients, apparently chosen to fit a pre-specified hypothesis of vaccine-induced injury”. The Nordic group concludes “We find that the EMA’s comments are unprofessional, misleading, inappropriate and pejorative, and that the EMA’s approach (…) is unscientific”.

Dr Brinth, who cosigns the Nordic Cochrane complaint, has published her own 63-page response to the EMA review (it’s really worth a read).

The situation in Japan

Japan puts in place a scheme to manage symptoms after HPV vaccination

HPV vaccine 2 japanese girls

Japan has put in place a scheme to manage symptoms, especially generalized chronic pain, that have arisen after HPV vaccination. Guidelines for the evaluation and management of symptoms that begin after HPV vaccine injection were issued to healthcare professionals and approved by the Japan Medical Association and the Japanese Association of Medical Sciences.

Class action lawsuit filed against Japanese government and vaccine manufacturers

Sixty-three women and girls who reported side effects from cervical cancer vaccines sued the Japanese government and drugmakers. “More plaintiffs are expected to join the suit “, The Japan Times recently reported.  According to the Japanese Ministry of Health, Labor and Welfare, 2,945 of the 3.39 million women who had received the vaccines, or 0.09 percent, have reported side effects.

Scientist accuses WHO, GAVCS, CDC of misconduct

In an open letter of complaint to the World Health Organization (WHO), Japanese Dr. Sin Hang Lee expresses concerns regarding the conduct of certain members of GACVS, WHO, CDC and other scientific/health professionals. “I have come into possession of documentation which leads me to believe multiple individuals and organizations deliberately set out to mislead Japanese authorities regarding the safety of the human papillomavirus (HPV) vaccines, Gardasil and Cervarix”, he writes.  In his letter he explains that there is at least one known mechanism of action explaining why serious adverse reactions occur more often in people injected with HPV vaccines than other vaccines, and why certain predisposed individuals may suffer a sudden unexplained death as a result, but he alleges that this information was deliberately “ignored” by the experts.


Potential risk of Primary Ovarian Failure associated with HPV vaccination

HPV vaccine 2 American-College-of-PediatriciansThe American College of Pediatricians (ACP) issued a statement in January 2016 warning of a potential relationship between Primary Ovarian Failure and HPV vaccination.

“It has recently come to the attention of the College that one of the recommended vaccines could possibly be associated with the very rare but serious condition of premature ovarian failure (POF), also known as premature menopause“, they report.

They further state that, although most physicians are probably unaware of a possible association between the HPV vaccine  and POF, and may not consider reporting cases or prolonged amenorrhea (missing menstrual periods) to the Vaccine Adverse Event Reporting System (VAERS), 213 cases were reported. When the cases are more carefully chosen:  “86/89 cases are associated with Gardasil, 3/89 with Cervarix, and 0/89 with other vaccines administered independently of an HPV vaccine. Using the same criteria, there are only 7 reports of amenorrhea from 1990 through 2005″.

“While there is no strong evidence of a causal relationship between HPV4 and ovarian dysfunction, this information should be public knowledge for physicians and patients considering these vaccines”, they conclude.

A possible association between ovarian problems and the HPV vaccine had been already reported by Dr Deirdre Little, an Australian gynecologist:

It should be mentioned that the ACP statement, as well as Dr. Little’s research have been heavily criticized by other physicians.



HPV vaccine 2 Should I get HPV Vaccine

I was hoping that, with the new available information on the HPV vaccine safety, I could reach a conclusion on how to counsel, as a physician, young women and mothers asking me whether to get the HPV vaccine or not. I was expecting to have a thorough review stating loud and clear the HPV vaccine expected benefits vs. the documented risks.  Unfortunately, no conclusion can be easily drawn so far. It is extremely difficult to find a balance between the scientific evidence -with studies not always well-designed-, the experts’ opinions and the increasing criticism surrounding this vaccine.

While most professional societies urge us to promote vaccination, the constant reports on serious side effects coming from all around the globe cannot be ignored. It’s unfortunate to see a woman dying of a cancer that could have been prevented, but it is equally heart-breaking to see a healthy teenager, full of life, suddenly prostrated in a wheelchair…

I have no doubt that vaccines are an invaluable public health tool against fatal diseases, and it’s imperative that we all continue to believe in vaccines. However, it’s my opinion that the HPV vaccine in particular deserves further study.

The unanswered questions are too many, not only about potential risks, but also about potential benefits. Therefore, I believe that further independent research is urgently warranted – not just in Denmark, but worldwide. With  more than 175 millions vaccine doses distributed in 63 countries, it is certain that a coordinated, global effort would shed light on some aspects of this controversial vaccine.


I am genuinely grateful to Ms Caron Ryalls, who kindly contacted me and provided me with some of the information presented here.