When introduced in the 1960s, the birth control pill became a symbol of female liberation

The contraceptive pill made its appearance more than 50 years ago. Emerging during a period of social and political upheaval, it  gave women the possibility to choose how and when to have a family, and to enjoy their sexual life. Thus, it is regarded as one of the greatest scientific inventions of the 20th century and one of the utmost symbols of female liberation.

From the very beginning though, this revolutionary method of contraception has been a source of controversy: some people thought it would create “a society with unbridled sexuality likely to undermine the foundations of the family”; others feared harmful effects and the birth abnormal children.

Fifty years later, the pill remains even more controversial than before and -paradoxically enough- more and more women are “liberating” from their “liberator”: the pill’s popularity is on the decline, a trend observed in many countries. The reasons behind this shift are many, but fear of side effects seems to the most recurrent. Arguably the web and social media, with the spread of countless personal stories with dramatic headlines and numerous pill scares have influenced women’s perception on the pill’s risks. But are these fears legitimate? How dangerous is the contraceptive pill? What is true and what is false?

Let’s see what science answers to the pill’s most common assumptions…

1) The pill harms your future fertility

FALSE. All scientific evidence agrees that hormonal contraceptives do not make women sterile in the long run. Sometimes it may take three to six cycles for fertility to fully return, but within a year after going off the pill, women trying to conceive are as likely to get pregnant (80%) as those who were never on the pill. In certain cases of long-term use, there may be even increased likelihood of pregnancy within 6-12 months after discontinuing it.

Moreover, hormonal birth control may preserve fertility by offering protection against pelvic inflammatory disease, endometriosis, ectopic pregnancy, ovarian cysts, ovarian and uterine cancer (see below).

2) The pill reduces sexual desire

MOSTLY FALSE. In most cases, birth control pills don’t affect libido (sexual desire): out of 10 women taking the pill, 7  experience no change in their sex drive, 2 observe increased libido, and 1 will feel less desire.

Recently, a study provided evidence that the pill does not kill desirecontextual factors, such as the relationship with the partner, stress, fatigue, family problems, recent childbirth, have a more considerable impact on sexual drive than the type of contraception used.

3) The pill makes you fat

MOSTLY FALSE. A recent extensive review study showed no evidence that birth control pills cause weight gain in most women. Although some persons may gain some weight when they start taking it, it’s often a temporary side effect due to fluid retention, not extra fat. And, like most side effects, it usually goes away within 2 to 3 months.

A woman’s weight may fluctuate naturally due to changes in age or life circumstances. Because changes in weight are common, many times they will wrongly attribute their weight gain or loss to the use of the pill.

4) The pill increases the risk of blood clots

TRUE. From the 1960s it is known that combined contraceptives pills may increase the risk of venous thrombosis, that is, a blood clot obstructing a vein, a serious and potentially life-threatening complication. Combined contraceptives contain synthetic versions of the hormones estrogen and progesterone. It is the estrogen that is mostly associated with the formation of blood clots, but the latest years it became evident that the type of progesterone also influences the risk. Indeed, the most “modern” formulations of the combined pill – the so-called third and fourth generation – containing the synthetic progesterones gestodene, desogestrel and drospirenone are associated with higher risk of thrombosis.

The European Medicines Agency (EMA) provides the following values ​​for the incidence (frequency) of deep vein thrombosis in 100,000 women of childbearing age:

  • 5 to 10 in non-pregnant women who do not use oral contraceptives,
  • 20 for women using a second generation combination pill (containing levonorgestrel),
  • 40 among women taking third and fourth generation pill.

Factors that may increase the risk of thrombosis are smoking, high blood pressure, obesity, age over 35 years, and a family or personal history of vascular accidents.

Although these figures may look scary, they should be analyzed in perspective:

  • In absence of risk factors, the absolute risk of thrombosis is very low.
  • The mortality rate of clotting events is about 1%. Thus, the odds of dying as a result of having a clot attributable to the use of the pill would be about 2 to 4 per million women.
  • The risk remains considerably lower than that related to pregnancy and birth (estimated  1 in 1000- 2000 deliveries).
  • Indicative of this is the 1995 pill scare in the UK, when a warning was issued on the increased risk of thrombosis related to third generation pills. This led many women coming off the pill, resulting in 12,400 additional births and a 9% abortions rise in 1996.

Overall, the odds of having a thrombotic episode related to the pill are very low, in particular with combined pills containing low dose of estrogen (30 or less micrograms) and old-generation progesterone (such as levonorgestrel).

The minipill, also known as the progestin-only birth control pill, is a form of oral contraception that does not contain estrogen, and its progestin dose is lower than that in the combined formulation. Although its efficacy is slightly reduced as compared to the combined pill, the minipill does not increase the risk of venous thromboembolism or arterial thrombotic accidents (see below).

5) The pill increases the risk of heart attack and stroke

TRUE. An extensive review study looking at arterial vascular accidents attributed to the pill (myocardial infarction and ischemic stroke) showed that the overall risk of arterial thrombosis was 60% increased in women using oral contraceptive pills compared to non-users. Unlike venous thrombosis, the risk did not vary according to the type of synthetic progesterone. However, it was twice as high in women taking pills with higher doses of estrogen (the older formulations of contraceptive pills).

Therefore, the combined pill containing levonorgestrel and low dose estrogen (no more than 30 µg) is the safest oral form of hormonal contraception. The minipill may also be considered in high risk women (see above).

6) A woman should not take the pill if she smokes

TRUE.  There is some evidence that smoking may decrease the effectiveness of hormonal birth control. When taking the pill, smokers experience more frequently irregular bleeding than non-smokers; this could signal that the efficacy of the pill is lowered, but more research needs to be conducted to better understand the effect of smoking on the pill’s action.

But what we do know for sure is that smokers who take combined oral contraceptives have increased risk of venous thrombosis and heart disease (see above). This risk is higher for women that smoke more than 15 cigarettes/day, are older than 35 years old or take formulations with high estrogen levels.

If you are under 35 years old and smoke, you should be extremely careful about using the pill, and the decision to take it should be individualized considering other risk factors such as personal and familiar history of high blood pressure, high cholesterol or heart disease. Smokers aged 35 or over should not take the combined contraceptive pill.

If you smoke you may opt for the mini pill, which does not seem to increase the risk of venous thromboembolism or arterial thrombotic accidents; otherwise you should discuss with your doctor about another contraceptive method, such as the intra-uterine device (IUD).

7) The pill causes mood changes and depression

DEBATABLE. Most studies have shown no effect of the pill on depression and mood changes; some studies have even found a protective effect. In 2016, an extensive review on hormonal contraception and mood changes confirmed the existing evidence, and concluded that “… negative mood changes are infrequent and combined hormonal contraception may be prescribed with confidence”.

However, a recent publication came to challenge this assertion. Danish researchers went through the health records of more than a million women using hormonal contraception. They found that those on the combined pill were 23% more likely to be prescribed an antidepressant than those not on hormonal contraception. For those on the minipill (and on other progesterone-only methods, including the hormonal IUD), the figure rose to 34%. It increased even further, to 80% more likely, for girls 15 to 19 years old on the combined pill.

There are a few important points to consider about these results:

  • Depression is a complex condition whose cause is still poorly understood. Several factors seem to play a role: genetic, environmental, psychological and social. Therefore, it is very difficult to evaluate the link between depression and hormonal contraception.
  • The Danish study does not prove that hormones are responsible for the depression – “association” does not necessarily translate into “causation”.
  • The risk of being diagnosed with depression peaks at two to three months of contraceptive use, but then begins to fall.
  •  Even if these findings are confirmed, the number of affected women remains small: 2.2 out of 100 women who use hormonal birth control develop depression, compared to 1.7 out of 100 non-users.

In conclusion, the pill may have impact on some women’s emotions, but further research is needed to establish whether hormonal contraceptives are indeed the cause of depression and mood changes.

8) The pill is 100% reliable

FALSE. Theoretically, with perfect use, the pill is 99.7% effective at preventing unwanted pregnancy. However, there are many factors that may interfere with the pill’s level of effectiveness: forgetting to take it, not taking it as directed, certain medications or medical problems…Therefore, when it comes to real life, the pill is about 92% effective: about 8 in 100 women using the combined pill will get pregnant in a year.

In any case, the birth control pill remains one of the most reliable contraceptive methods.

9) If you take the pill you don’t need the condom

FALSE. A survey conducted in France showed that “…one in ten young women 15 to 20 years old is not aware that the pill does not protect against HIV and sexually transmitted infections (STI)”. As stated before, the pill is a very good at preventing unwanted pregnancy but it offers no STI protection at all. In fact, the only contraceptive method that protects against sexually transmitted infections is the condom. Read more here.

10) The pill causes cancer

TRUE AND FALSE. The pill seems to increase the risk of certain cancers, but it protects again others. Overall, with the use of oral contraceptives the risk of endometrial and ovarian cancer is reduced, whereas the risk of breast and cervical cancer appears to be increased.

The protective effect on ovarian and endometrial cancer (the lining of the uterus) has been consistently demonstrated in many studies. This effect increases with the length of time oral contraceptives are used and continues for many years after a woman stops using the pill.

Long-term use of oral contraceptives is associated with an increased risk of cervical cancer. This correlation is not completely understood, as virtually all cervical cancers are caused by certain types of human papillomavirus (HPV). It has been suggested that women who use the pill may be less likely to use condoms, therefore increasing their risk of being exposed to HPV.

An extensive analysis of more than 70 studies suggested an increased risk of breast cancer among current and recent users of hormonal contraception. The risk was highest for women who started using oral contraceptives as teenagers. However, by 10 years after cessation of use, their risk was similar to that in women who had never used it.

Since most studies so far have evaluated birth control pill older formulations with higher doses of hormones, until recently it was assumed that the newer-generation pills available now would be safer regarding breast cancer risk. Yet a new study from Denmark found that even with the current pills, hormonal contraception users experienced a 20% increase in the risk of breast cancer compared to non-users; the odds rose among women who used hormones for more than 10 years. The risk was similar in magnitude to that of older pill types.

Whether oral contraceptive use increases the risk of liver cancer is not clear: while some studies found more cases of hepatocellular carcinoma ( a type of liver cancer) in women who took the pill for more than 5 years, others did not confirm this correlation.

Hormonal contraception seems to have a protective effect on colo-rectal (bowel) cancer, but this has not been yet consistently proven.

Since the pill seems to reduce the frequency of certain cancers and increase the risk of others, an interesting question arises: Does the pill increase the overall risk of cancer? The answer is NO. A recently published study provided epidemiological data on more than 40,000 women followed for more than 40 years. The results showed that users of oral contraceptives are protected from colo-rectal, endometrial, and ovarian cancer; this beneficial effect lasts for many years after stopping the pill. An increased breast and cervical cancer risk was seen in current and recent users, which appears to be lost within approximately 5 years of stopping oral contraception, with no evidence of either cancer recurring at increased risk in ever users with time. These results are reassuring and provide strong evidence that most women do not expose themselves to long-term cancer harm if they choose to use oral contraception; indeed, many are likely to be protected.

11) The pill has many bothersome side effects

TRUE AND FALSE. Some women refuse to take the pill because they fear certain annoying symptoms. Indeed, the birth control pill is a medication, and as such, it has possible side effects.

The most common adverse reactions associated with use of combined contraceptives include changes in bleeding patterns, nausea, breast tenderness, headaches, missed periods, vaginal discharge and visual changes with contact lenses; few women may also experience changes in sexual desire and mood changes, or temporary weight gain related to fluid retention (see above). In general, these side effects are not a sign of illness, and usually stop within the first few months of using the pill.

While some women may experience bothersome symptoms, the pill provides important non-contraceptive health benefits:

  • Decreased risk of certain cancers (see above)
  • Improved bone mineral density (in older women)
  • Protection against pelvic inflammatory disease
  • Prevention of ovarian cysts
  • Reduction of menstrual bleeding problems
  • Prevention of menstrual migraines (with non-stop formulations)
  • Protection against iron-deficiency anemia
  • Reduction of ovulation pain
  • Treatment of acne
  • Treatment of bleeding from fibroids
  • Treatment of dysmenorrhea (painful periods)
  • Treatment of excess hair on face or body
  • Treatment of premenstrual syndrome (PMS)
  • Reduction of endometriosis symptoms
  • Reduction of polycystic ovarian syndrome symptoms
  • Induction of amenorrhea for lifestyle considerations (when you need to stop your period for a while; you can also advance or delay your period with the pill)

So, how dangerous is the pill?

There is no perfect contraception method. I wish there were. And it is true that hormonal contraception, like any other medication, may have annoying side effects and serious health risks. Does it mean that no one should take the pill? Of course not!

We should keep in mind that severe risks are very rare and most bothersome symptoms are short-lived; in addition, the pill offers many non-contraceptive health benefits. But when discussing about the pill’s pros and cons, sometimes we forget a very important issue: the birth control pill is one of the most effective contraceptive methods. And effective birth control prevents from unwanted pregnancy, which may have not only devastating psychological consequences, but may also lead to severe physical harm.

Therefore, the potential problems of the birth control pill should be analyzed in perspective: we shouldn’t just pay attention to downsides, forgetting to place them in context with the upsides. Every woman considering taking the pill should thoroughly discuss with her healthcare provider not only the possible risks, but also its significant benefits, which for many women will be greater than the harms.


Photo credits

Heading: vintag.es; 1: thebump.com; 2: breakingmuscle.com; 3: thejewel.com; 4: health.harvard.edu; 5: newhealthadvisor.com; 6: pinterest.com; 7: pinterest.com; 8: pinterest.com; 9: blog.path.org; 10: purelyb.com; 11: buzzfeed.com; Conclusion: bigthink.com


HPV Vaccine 2 ad

Φέτος το εμβόλιο κατά του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας γίνεται 10 χρονών, αφού πήρε έγκριση από τον αμερικάνικο Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων το Ιούνιο του 2006. Θα πρέπει όμως να το γιορτάζουμε; Αναμφισβήτητα το εμβόλιο κατά τον ιό του ανθρωπίνου θηλώματος (HPV) είναι ένα από τα ποιο αμφιλεγόμενα εμβόλια που έχουν κυκλοφορήσει ποτέ…

Τον Οκτώβριο του 2015 δημοσίευσα το άρθρο: “Εμβόλιο κατά του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας: γιατί είναι αμφιλεγόμενο”, όπου περιλαμβάνονται πληροφορίες σχετικά με το εμβόλιο, με έμφαση στην ασφάλεια και στην αποτελεσματικότητά του. Πολλά έχουν συμβεί από τότε, πολλά άρθρα έχουν δημοσιευτεί, τα οποία, αντί να ξεκαθαρίσουν την κατάσταση, έχουν διχάσει ακόμα περισσότερο τόσο το ευρύ κοινό όσο και την επιστημονική κοινότητα. Σαν αποτέλεσμα οι ιατροί διστάζουν να προτείνουν το εμβόλιο, οι γονείς και οι νεαρές γυναίκες είναι ακόμα πιο προβληματισμένοι όταν πρέπει να αποφασίζουν αν θα κάνουν το εμβόλιο ή όχι…

Σε αυτό το άρθρο θα περιγράψω τα τελευταία γεγονότα σχετικά με το εμβόλιο κατά του HPV, αναφέροντας κυρίως τις νέες ενδείξεις, τα νέα δεδομένα σχετικά με την ασφάλειά του και τα αμφιλεγόμενα ζητήματα.

Αύξηση των καρκίνων που σχετίζονται με τον ιό HPV

Ο ιός HPV σχετίζεται με τους καρκίνους του τραχήλου της μήτρας, του αιδοίου, του κόλπου, του πέους, του στόματος και φάρυγγα, του πρωκτού και του ορθού.

Σύμφωνα με μια πρόσφατη ανακοίνωση του Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), οι καρκίνοι σχετιζόμενοι με τον HPV έχουν αυξηθεί από 10,8 ανά 100.000 άτομα στην περίοδο 2004–2008 στα 11,7 ανά 100.000 άτομα στις χρονιές 2008–2012. Οι πιο συχνοί καρκίνοι είναι του τραχήλου της μήτρας και του στοματοφάρυγγα (πρέπει να διευκρινιστεί όμως πως οι καρκίνοι του στοματοφάρυγγα δεν προκαλούνται όλοι από τον ιό HPV).


Η ανακοίνωση τονίζει πως ένα μεγάλο αριθμό των καρκίνων αυτών προκαλούνται από στελέχη του ιού που συμπεριλαμβάνονται στο εμβόλιο, άρα το εμβόλιο κατά του HPV ενδέχεται να μειώσει τη συχνότητα αυτών των καρκίνων στο μέλλον. 

Η αύξηση καρκίνων που σχετίζονται με τον HPV παρατηρείται και σε άλλες χώρες, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο: ενώ η συχνότητα του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας σε γυναίκες 25-34 ετών είχε αρχικά πέσει 35% μεταξύ το 1985 και το 2002, από τότε έχει αυξηθεί 50% σε αυτή την ηλικιακή ομάδα.

Περισσότερες επιστημονικές οργανώσεις παροτρύνουν να αυξηθεί το ποσοστό εμβολιασμού κατά του HPV

HPV vaccine 2 ASCO

Παρότι πολλές επιστημονικές εταιρίες συστήνουν το εμβόλιο κατά του HPV, το ποσοστό εμβολιασμού στις ΗΠΑ παραμένει χαμηλό: περίπου 39% των κοριτσιών και 21% των αγοριών έχει ολοκληρώσει το σχήμα εμβολιασμού.

Το ίδιο ισχύει και στη Ελλάδα: ενώ το εμβόλιο HPV συμπεριλαμβάνεται στο εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμών από το 2008, τα ποσοστά εμβολιασμού παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα.

Λαμβάνοντας υπόψη αυτά τα δεδομένα, η Αμερικάνικη Εταιρία Κλινικής Ογκολογίας (ASCO) εξέδωσε πρόσφατα μια δήλωση προτρέποντας να αυξηθούν τα ποσοστά εμβολιασμού. Στο συγκεκριμένο άρθρο “η ASCO επισημάνει (…) την ανάγκη να αυξηθεί το ποσοστό εφήβων αγοριών και κοριτσιών που εμβολιάζεται, (…) το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει στην πλήρη εξάλειψη των καρκίνων που σχετίζονται με τον ιό HPV σε άνδρες και γυναίκες”. Η ASCO τονίσει επιπλέον την ασφάλεια του εμβολίου δηλώνοντας ότι “οι κλινικές μελέτες ανέφεραν άριστη βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη ασφάλεια των εμβολίων Gardasil και Cervarix”.

Ορισμένα ζητήματα στην δήλωση της ASCO, όμως, έχουν αμφισβητηθεί από ειδικούς, όπως η “πλήρης εξάλειψη των καρκίνων σχετιζόμενων με τον HPV” (επειδή κανένα από τα διαθέσιμα εμβόλια δεν είναι 100% αποτελεσματικό), και η “άριστη ασφάλεια”, αφού παγκοσμίως δημοσιεύονται συνεχώς αναφορές εφήβων με σοβαρές παρενέργειες μετά τον HPV εμβολιασμό (βλέπε παρακάτω). Σημαντικότερο, η έκθεση δεν αναφέρει τίποτα σχετικά με τον προσυμπτωματικό έλεγχο (δηλαδή το τεστ Παπανικολάου), που είναι ένα ανεκτίμητο εργαλείο στην έγκαιρη διάγνωση των προκαρκινικών αλλοιώσεων και συνεπώς στην πρόληψη του καρκίνου.

Αλλαγές στο πρόγραμμα εμβολιασμού HPV

Το CDC δημοσίευσε πρόσφατα το νέο συνιστώμενο σχήμα εμβολιασμού του 2016 για παιδιά και εφήβους. Σχετικά με το εμβολιασμό κατά του HPV, το σχήμα εισάγει το εννεαδύναμο εμβόλιο για άνδρες και γυναίκες. Ενώ τα κορίτσια και οι έφηβες μπορούν να λάβουν οποιονδήποτε από τους τρεις διαθέσιμους τύπους εμβολίου: 9-δύναμο (Gardasil 9), 4-δύναμο (Gardasil) ή 2-δύναμο (Cervarix), μόνο το Gardasil και το Gardasil 9 ενδεικνύονται για αγόρια και εφήβους.

Το CDC αναφέρει επίσης ότι το εμβόλιο HPV θα πρέπει να χορηγείται αρχίζοντας από την ηλικία των 9 ετών σε παιδιά με ιστορικό σεξουαλικής κακοποίησης που δεν έχουν αρχίσει ή ολοκληρώσει τη σειρά των 3 δόσεων.

Περισσότερες μελέτες επιβεβαιώνουν τη μείωση συχνότητας του ιού HPV, κονδυλωμάτων και προκαρκινικών αλλοιώσεων του τραχήλου της μήτρας

Μείωση της συχνότητας του HPV στον γενικό πληθυσμό

Μια αμερικανική μελέτη επιβεβαιώνει προηγούμενες παρατηρήσεις των επιπτώσεων του εμβολίου HPV: μέσα σε 6 χρόνια από την εισαγωγή του εμβολίου, υπήρξε μία μείωση 64% στους τέσσερις τύπους του HPV που περιέχονται στο εμβόλιο στα κορίτσια ηλικίας 14 έως 19 ετών, και μια μείωση 34% στις γυναίκες ηλικίας 20 έως 24 χρονών.

Μείωση εμφάνισης κονδυλωμάτων σε γυναίκες και άνδρες

Στη Δανία, τα κορίτσια και οι νεαρές γυναίκες εμβολιάζονται από το 2008. Μια πρόσφατη μελέτη δείχνει σημαντική μείωση στη συχνότητα κονδυλωμάτων, όχι μόνο στις γυναίκες αλλά και στους άνδρες. Αυτό σημαίνει ότι το εμβόλιο προκάλεσε κάτι που ονομάζεται ανοσία αγέλης (ή έμμεση ανοσία). Η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα: “Η μείωση παρατηρείται και σε γυναίκες έως 35 ετών και στους άνδρες ηλικίας 12 έως 29 ετών, γεγονός που υποδηλώνει ότι ο HPV εμβολιασμός είναι ιδιαίτερα αποδοτικός και ότι έχει αναπτυχθεί ανοσία αγέλης”.

Μείωση παθολογικών τεστ Παπανικολάου σε γυναίκες υψηλού κινδύνου

Μια νέα μελέτη απέδειξε ότι το εμβόλιο κατά του HPV είναι αποτελεσματικό σε πραγματικές συνθήκες ασθενών υψηλού κινδύνου για καρκίνο του τραχήλου της μήτρας (δηλαδή γυναίκες χαμηλών κοινωνικών στρωμάτων, με άστατη σεξουαλική συμπεριφορά), πολλές από τις οποίες δεν είχαν ολοκληρώσει το σχήμα εμβολιασμού κατά του HPV.

Μετά την παρακολούθηση 4127 κοριτσιών και νεαρών γυναικών ηλικίας 11 έως 20 ετών που υποβλήθηκαν σε τεστ Παπανικολάου, βρέθηκε ότι τα παθολογικά τεστ Παπ ήταν λιγότερο συχνά σε εμβολιασμένα έναντι μη εμβολιασμένα θηλυκά (8 έναντι 13% αντίστοιχα). Ο κίνδυνος ήταν χαμηλότερος αν είχαν ολοκληρώσει το σχήμα εμβολιασμού των 3 δόσεων ή εάν το εμβόλιο είχε χορηγηθεί σε ηλικία 11 έως 14 ετών.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων καταλήγει πως το εμβόλιο κατά του HPV είναι ασφαλές

Στο προηγούμενο μου άρθρο, ανέφερα πως ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΜΑ) ήταν να προβεί σε ανασκόπηση της ασφάλειας των εμβολίων HPV, κυρίως λόγω των πολυάριθμων αναφορών για σοβαρές παρενέργειες, όχι μόνο στα μαζικά μέσα ενημέρωσης, αλλά και στην ιατρική βιβλιογραφία. Το ενδιαφέρον επικεντρώθηκε κυρίως σε δύο συγκεκριμένα σύνδρομα, το Πολύπλοκο Περιοχικό Σύνδρομο Πόνου (CRPS) και το Σύνδρομο Ορθοστατικής Ταχυκαρδίας (POTS) (δείτε εδώ για περισσότερες λεπτομέρειες), που πιθανόν να σχετίζονται με τον HPV εμβολιασμό.

Η πολυαναμενόμενη αναθεώρηση του EMA δημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο του 2015, και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι “τα στοιχεία δεν υποστηρίζουν ότι τα εμβόλια HPV (δηλαδή το Cervarix, το Gardasil, το Gardasil 9, το Silgard) προκαλούν CRPS ή POTS. Τα οφέλη των εμβολίων HPV συνεχίζουν να υπερτερούν των κινδύνων τους”. Διαβάστε το δελτίο τύπου τους εδώ.

Μετά την δήλωση αυτή, η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας – Παγκόσμια Συμβουλευτική Επιτροπή για την ασφάλεια των εμβολίων (GAVCS) εξέδωσε και αυτή μια δήλωση σχετικά με την ασφάλεια των εμβολίων HPV τον Δεκέμβριο του 2015, η οποία αναφέρει “Η GACVS έχει ερευνήσει συστηματικά το ζήτημα ασφάλειας των εμβολίων HPV και έχει εκδώσει αρκετές εκθέσεις σε αυτό το θέμα. Μέχρι σήμερα, δεν έχει βρεθεί κανένα θέμα ασφάλειας που θα μπορούσε να αλλάξει τις συστάσεις για τη χρήση του εμβολίου”. Η δήλωση αναφέρεται συγκεκριμένα στα σύνδρομα CRPS και POTS, αλλά και στην αυξημένη συχνότητα εμφάνισης του συνδρόμου Guillain-Barre που βρέθηκε σε μια γαλλική μελέτη (βλ. το προηγούμενο μου άρθρο).

Δανοί επιστήμονες, σκεπτικοί με τα συμπεράσματα του EMA, ξεκινάνε ανεξάρτητη έρευνα

Ήταν η Δανία που είχε ζητήσει στον ΕΜΑ την επανεξέταση της ασφάλειας των εμβολίων HPV, καθώς σε αυτή τη χώρα, που έχει μεγάλο ποσοστό εμβολιασμού, έχουν αναφερθεί πάνω από 1300 περιστατικά κοριτσιών και νεαρών γυναικών με χρόνια συμπτώματα (POTS, CRPS), τα οποία έχουν παραπεμφθεί σε εξειδικευμένα κέντρα.

Επειδή το συμπέρασμα του EMA δεν έπεισε τους δανούς επιστήμονες, η Δανία αποφάσισε να διεξάγει τη δική της έρευνα στο θέμα. Το Υπουργείο Υγείας χορηγεί 7.000.000 DKK (δηλαδή σχεδόν 1.000.000 ευρώ) για αυτό το σκοπό, με επικεφαλής τους ειδικούς που παρακολουθούν τα κορίτσια με συμπτώματα μετά από εμβολιασμό HPV, οι οποίοι είναι ανεξάρτητοι από τη φαρμακευτική βιομηχανία.

Το Nordic Cochrane Centre κατηγορεί τον EMA για κακοδιοίκηση και επιστημονική παραβατική συμπεριφορά

HPV vaccine 2 Cochrane Nordic

Πρόσφατα, το φημισμένο σκανδιναβικό Cochrane Centre κατέθεσε καταγγελία κατά τον ΕΜΑ στην οποία εκφράζει την ανησυχία του σχετικά με τον χειρισμό του οργανισμού του θέματος της ασφάλειας των εμβολίων HPV.

Η σκανδιναβική ομάδα υποστηρίζει πως η έκθεση του EMA είναι εσφαλμένη, και επισημαίνει αρκετά ζητήματα. Συνοπτικά:

  • Η ΕΜΑ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει αιτιώδης σχέση μεταξύ του εμβολίου HPV και των CRPS / POTS, αλλά η ομάδα Nordic Cochrane λέει πως “η επίσημη έκθεση του ΕΜΑ δίνει την εντύπωση μιας ομόφωνης απόρριψης των ύποπτων παρενεργειών. Ωστόσο, η εσωτερική έκθεση του ΕΜΑ (…) λέει μια πολύ διαφορετική ιστορία. Αυτή η “εσωτερική έκθεση είναι εμπιστευτική, αλλά έχει διαρρεύσει”, η ομάδα σημειώνει, και “αποκαλύπτει ότι αρκετοί εμπειρογνώμονες είχαν την άποψη ότι το εμβόλιο μπορεί να μην είναι ασφαλές και απηύθυναν έκκληση για περαιτέρω έρευνα, αλλά αυτό δεν αναφέρθηκε στην επίσημη έκθεση”.
  • Ο EMA ζήτησε από τις φαρμακευτικές εταιρείες να ψάξουν για παρενέργειες του εμβολίου στις δικές τους βάσεις δεδομένων, χωρίς να ελέγχουν τις εταιρείες για την ακρίβεια των δεδομένων” λένε. Επίσης, ισχυρίζονται ότι τα κριτήριά τους για να εξετάσουν τις περιπτώσεις POTS ήταν εξαιρετικά περιοριστικά: “Στην αναζήτηση για τις περιπτώσεις που κωδικοποιούνται ως POTS (…) σχεδόν οι μισές (40 περιπτώσεις) απορρίφθηκαν επειδή δεν ανταποκρίνονται στον ορισμό που ισχύει για POTS”. “Αυτό είναι εξωφρενικό, καθώς οι εταιρείες έχουν ένα τεράστιο έννομο συμφέρον να μην βρουν αυτές τις πιθανές επιβλαβείς παρενέργειες στις βάσεις δεδομένων τους,” σχολιάζει η σκανδιναβική ομάδα.
  • Ένα άλλο ζήτημα είναι το εικονικό φάρμακο (ή πλασίμπο) που χρησιμοποιήθηκε στις κλινικές μελέτες των εμβολίων HPV. “Σε όλες τις μελέτες, εκτός από μια μικρή, στην ομάδα ελέγχου δόθηκε ένα εικονικό φάρμακο που περιείχε ένα ανοσοενισχυτικό με αργίλιο, για το οποίο υπάρχουν υπόνοιες ότι είναι νευροτοξικό,” σημειώνουν. Η ομάδα παραθέτει πληροφορίες που περιέχονται στα εσωτερικά έγγραφα που έχουν διαρρεύσει: “Αρχικά, το εμβόλιο συγκρίθηκε με μία ομάδα που έλαβε ως εικονικό φάρμακο φυσιολογικό ορό, με αποτέλεσμα ο αριθμός των ανεπιθύμητων ενεργειών να είναι πολύ υψηλότερο και οι παρενέργειες πολύ σοβαρότερες στην ομάδα που έλαβε το εμβόλιο σε σχέση με την ομάδα ελέγχου. Αφού έγινε σύγκριση με 320 ασθενείς που έλαβαν φυσιολογικό ορό, έγινε μια γρήγορη αλλαγή, και σαν εικονικό φάρμακο χορηγήθηκε ένα ανοσοενισχυτικό με αργίλιο, προκειμένου να αξιολογήσουν μόνο τις επιπτώσεις της δραστικής ουσίας. Ωστόσο, αυτό αλλοίωσε τη σύγκριση (…) “. “Πιστεύουμε πως αυτό αποτελεί επιστημονική παραβατική συμπεριφορά”, λέει η σκανδιναβική ομάδα.
  • Η ομάδα αναδεικνύει τα “ακραία επίπεδα μυστικότητας” γύρω από τη διαδικασία αναθεώρησης του EMA, στην οποία τα ονόματα των εμπειρογνωμόνων που συμμετείχαν στη διαδικασία δεν αποκαλύπτονται και οι οποίοι δεσμεύονται για δια βίου μυστικότητα σχετικά με το τι συζητήθηκε. Το Nordic Cochrane υποστηρίζει ότι αντ ‘αυτού, θα έπρεπε να δημοσιοποιούνται όλα τα έγγραφα που αφορούν την ασφάλεια του εμβολίου HPV.
  • Η ομάδα αναρωτιέται επίσης αν ο EMA συμπεριφέρθηκε σωστά, ιδίως προς την Δρ Louise Brinth, τη Δανέζα ιατρό η οποία περιέγραψε για πρώτη φορά περιπτώσεις POTS στην ιατρική βιβλιογραφία, αφού ο EMA την κατηγορεί να έχει δημοσιεύσει “ένα δείγμα ασθενών που προφανώς επέλεξαν για να αποδείξουν την προκαθορισμένη θεωρία ότι οι βλάβες επάγονται από το εμβόλιο “. Η σκανδιναβική ομάδα καταλήγει: “Θεωρούμε ότι τα σχόλια του EMA είναι αντιεπαγγελματικά, παραπλανητικά, ακατάλληλα και υποτιμητικά, και ότι η προσέγγιση του ΕΜΑ (…) είναι αντιεπιστημονική”.

Η Δρ Brinth, η οποία συνυπογράφει την καταγγελία του Nordic Cochrane, έχει δημοσιεύσει την δική της απάντηση 63 σελίδων στο ΕΜΑ (πραγματικά αξίζει να την διαβάσετε).

Η κατάσταση στην Ιαπωνία

Η Ιαπωνία βάζει σε εφαρμογή ένα σύστημα διαχείρισης συμπτωμάτων που προκύπτουν μετά από τον εμβολιασμό HPV

HPV vaccine 2 japanese girls

Η Ιαπωνία έχει θέσει σε εφαρμογή ένα σύστημα για τη διαχείριση των συμπτωμάτων, ιδιαίτερα γενικευμένο χρόνιο πόνο, που προέκυψαν μετά από HPV εμβολιασμό. Κατευθυντήριες οδηγίες για την αξιολόγηση και τη διαχείριση των συμπτωμάτων που αρχίζουν μετά την ένεση του εμβολίου HPV εκδόθηκαν σε επαγγελματίες του τομέα της υγείας, και έχουν εγκριθεί από τον Ιατρικό Σύλλογο Ιαπωνίας και την Ιαπωνική Ένωση Ιατρικών Επιστημών.

Μήνυση κατά της ιαπωνικής κυβέρνησης και των φαρμακευτικών εταιριών

Εξήντα τρεις γυναίκες και κορίτσια που παρουσίασαν παρενέργειες μετά από το εμβόλιο HPV μήνυσαν την ιαπωνική κυβέρνηση και φαρμακευτικές εταιρείες. “Και άλλες ενάγοντες αναμένεται να ενταχθούν στη δίκη”, ανέφερε πρόσφατα η εφημερίδα Japan Times. Σύμφωνα με το Υπουργείο Υγείας, Εργασίας και Πρόνοιας, 2.945 από τα 3.390.000 άτομα που είχαν λάβει τα εμβόλια, δηλαδή 0,09% έχουν αναφέρει παρενέργειες.

Επιστήμονας κατηγορεί τους ΠΟΥ, GAVCS και CDC για παράπτωμα

Σε μια ανοικτή επιστολή διαμαρτυρίας προς τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), ο Ιάπωνας Dr. Sin Hang Lee εκφράζει ανησυχίες σχετικά με την συμπεριφορά ορισμένων μελών της GACVS, ΠΟΥ, CDC και άλλων επιστημόνων. “Έχω στην κατοχή μου έγγραφα που με κάνουν να πιστεύω πως πολλά άτομα και επιστημονικοί οργανισμοί σκόπιμα είχαν ως στόχο να παραπλανήσουν τις ιαπωνικές αρχές σχετικά με την ασφάλεια των εμβολίων κατά του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) Gardasil και Cervarix”, γράφει. Στην επιστολή του εξηγεί ότι υπάρχει τουλάχιστον ένα γνωστό μηχανισμό δράσης που εξηγεί γιατί συμβαίνουν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες πιο συχνά σε άτομα που εμβολιάστηκαν με τα εμβόλια HPV σε σχέση με άλλα εμβόλια, και γιατί ορισμένα προδιατεθειμένα άτομα μπορεί να παρουσιάσουν ακόμα και αιφνίδιο ανεξήγητο θάνατο, αλλά ισχυρίζεται ότι οι πληροφορίες αυτές σκόπιμα αγνοήθηκαν από τους ειδικούς επιστήμονες.

Πιθανός κίνδυνος πρωτογενούς ωοθηκικής ανεπάρκειας μετά από εμβολιασμό HPV

HPV vaccine 2 American-College-of-Pediatricians

Το Αμερικανικό Κολλέγιο Παιδιάτρων (ACP) εξέδωσε μια δήλωση τον Ιανουάριο του 2016 προειδοποιώντας για μια πιθανή σχέση μεταξύ πρωτογενούς ωοθηκικής ανεπάρκειας και HPV εμβολιασμό.

“Έχει έρθει πρόσφατα στην προσοχή του Κολλεγίου ότι ένα από τα συνιστώμενα εμβόλια θα μπορούσε ενδεχομένως να συνδέεται με την πολύ σπάνια αλλά σοβαρή πάθηση της πρόωρης ωοθηκικής ανεπάρκειας (POF), επίσης γνωστή ως πρόωρη εμμηνόπαυση“, αναφέρουν.

Δηλώνουν επίσης ότι, αν και οι περισσότεροι γιατροί πιθανόν αγνοούν μια ενδεχόμενη σύνδεση μεταξύ του εμβολίου HPV και την POF, και ενδεχομένως να μην αναφέρουν στην υπεύθυνη αρχή (Vaccine Adverse Event Reporting System, VAERS) τις περιπτώσεις παρατεταμένης αμηνόρροιας, έχουν ήδη αναφερθεί 213 τέτοιες περιπτώσεις. Όταν τα περιστατικά επιλέγονται πιο προσεκτικά: “Οι 86/89 περιπτώσεις σχετίζονται με το Gardasil, οι 3/89 με το Cervarix, και 0/89 με άλλα εμβόλια. Με τα ίδια κριτήρια, υπάρχουν μόνο 7 αναφορές για αμηνόρροια σε σχέση με εμβόλια από το 1990 έως το 2005”.

“Ενώ δεν υπάρχει καμία ισχυρή απόδειξη αιτιώδους σχέσης μεταξύ HPV4 και δυσλειτουργίας των ωοθηκών, η πληροφορία αυτή πρέπει να είναι δημοσίως γνωστή στους γιατρούς και στους ασθενείς”, καταλήγουν.

Μια πιθανή σχέση μεταξύ προβλημάτων των ωοθηκών και του εμβολίου κατά του HPV είχε ήδη αναφέρει η Δρ Deirdre Little, μια γυναικολόγος από την Αυστραλία:

Πρέπει να σημειωθεί όμως πως η δήλωση της ACP, καθώς και η έρευνα της Δρ Little έχουν επικριθεί εντόνως από ορισμένους επιστήμονες.


HPV vaccine 2 Should I get HPV Vaccine

Ήλπιζα πως, αφού θα είχαμε περισσότερα δεδομένα σχετικά με την ασφάλεια του εμβολίου HPV, θα μπορούσα να καταλήξω σε ένα συμπέρασμα για το πώς να συμβουλεύω, ως γιατρός, τις νέες γυναίκες και τις μητέρες που με ρωτάνε αν θα πρέπει να κάνουν ή όχι το εμβόλιο κατά του HPV. Προσωπικά περίμενα να έχουμε μια διεξοδική επανεξέταση του θέματος, οι οποία θα δήλωνε ξεκάθαρα τα αναμενόμενα οφέλη του εμβολίου και τους τεκμηριωμένους κινδύνους. Δυστυχώς, το τοπίο ακόμη παραμένει θολό…

Είναι πολύ δύσκολο να βγάλει κανείς ένα συμπέρασμα λαμβάνοντας υπόψη τις επιστημονικές ενδείξεις (οι οποίες βασίζονται σε μελέτες που δυστυχώς δεν είναι πάντα καλά σχεδιασμένες), τις απόψεις των ειδικών, και την έντονη καχυποψία λόγω πιθανών παρενεργειών που φαίνεται να συσχετίζονται με αυτό το εμβόλιο.

Ενώ οι περισσότερες επιστημονικές εταιρίες μας προτρέπουν να προωθήσουμε τον εμβολιασμό, δεν μπορεί να αγνοήσει κανείς τις συνεχείς αναφορές για σοβαρές παρενέργειες που προέρχονται από όλα τα μήκη και τα πλάτη της Γης. Είναι ένα πολύ ατυχές γεγονός μια γυναίκα να πεθάνει από έναν καρκίνο που θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί με ένα εμβόλιο, αλλά είναι εξίσου σπαρακτικό να δούμε ένα υγιέστατο κορίτσι, γεμάτο ζωή που ξαφνικά, εξαιτίας ενός εμβολίου, καθηλώνεται σε μια αναπηρική καρέκλα…

Δεν έχω καμία αμφιβολία πως τα εμβόλια είναι ένα ανεκτίμητο εργαλείο για τη δημόσια υγεία, τα οποία σαφώς μας προστατεύουν από θανατηφόρες ασθένειες, και είναι πολύ σημαντικό να συνεχίζουμε όλοι μας να πιστεύουμε στα εμβόλια. Ωστόσο, η γνώμη μου είναι πως το συγκεκριμένο εμβόλιο χρήζει περαιτέρω εξέτασης.

Τα αναπάντητα ερωτήματα είναι πολλά, όχι μόνο για τους ενδεχόμενους κινδύνους, αλλά και για τα πιθανά οφέλη. Ως εκ τούτου, πιστεύω πως  περαιτέρω ανεξάρτητη έρευνα είναι επιτακτικής ανάγκης – και όχι μόνο στη Δανία, αλλά παγκοσμίως. Με περισσότερες από 175 εκατομμύρια δόσεις εμβολίου που διανεμήθηκαν σε 63 χώρες, είναι βέβαιο ότι μια συντονισμένη, παγκόσμια προσπάθεια θα έριχνε φως σε πολλές πτυχές αυτού του αμφιλεγόμενου εμβολίου.


Είμαι πραγματικά ευγνώμων στην κα Caron Ryalls, η οποία είχε την ευγένεια να επικοινωνήσει μαζί μου και να μου παραχωρήσει μερικά από τα στοιχεία που παρουσιάζονται σε αυτό το άρθρο.


HPV Vaccine 2 adThis year is the HPV vaccine’s 10th anniversary, as the first cervical cancer vaccine was licensed by the US Food and Drug Administration (FDA) in June 2006. Should we celebrate or not? Arguably the HPV vaccine is one of the most controversial vaccines ever released…

In October 2015 I published the article: “The HPV vaccine controversy: science, media… and marketing”, where I included the information available on the vaccine, focusing on its safety and efficacy. A lot has happened since then, many articles have been published which, instead of clarifying the situation, have rather divided even more both the general public and the scientific community. The result: doctors hesitate to recommend the vaccine, parents and young women are even more confused when they have to decide whether to get vaccinated or not…

In this article I outline the recent events related to the HPV vaccine, focusing on new indications, safety statements and current controversies.


HPV-Associated Cancers are on rise

Malignancies related to HPV include cervical, vulvar, vaginal, penile, oropharyngeal, anal, and rectal cancers.

According to a new report from the USA Centers for Disease Control and Prevention (CDC), HPV-associated cancer incidence have increased from 10.8 per 100,000 persons during 2004–2008 to 11.7 per 100,000 persons during 2008–2012. The most common cancers are cervical and oropharyngeal (although not all oropharyngeal cancers are HPV-related).

The report stresses that a large number of these cancers are associated with the HPV types included in the vaccine, thus vaccination may potentially reduce the incidence of cancer in the future.

The same trend is observed in other countries such as the UK: while the incidence rates of cervical cancer for women aged 25-34 initially decreased by 35% between 1985-1987 and 2000-2002, rates have since increased by 50% in this age group.


More medical societies urge to increase HPV vaccination rates

HPV vaccine 2 ASCODespite many professional organisations recommending HPV vaccination, vaccine uptake in the United States remains low: about 39% of girls and 21% of boys have received the full schedule of HPV vaccines.

Taking into consideration these data, the American Society of Clinical Oncology (ASCO) has recently issued a statement urging to increase vaccination rates. In this article “ASCO stresses (…) the need to increase the proportion of adolescent boys and girls receiving the HPV vaccine (…) which could lead to complete eradication of HPV-related cancers in men and women”. They further emphasize its safety by stating that “Both Gardasil and Cervarix vaccines reported excellent short- and long-term safety results in clinical trials”.

But some issues in the ASCO statement have been questioned, namely the “complete eradication of HPV-related cancers” (as none of the available vaccines is 100% effective), and the “excellent safety results”, as worldwide reports of adolescents with chronic side effects after HPV vaccination continue to be published (see below). In addition, the report does not mention anything about screening tests (Pap smears), which are an indispensable tool for preventing cancer by early detection of precancerous lesions.


Changes in the HPV vaccination schedule

The CDC recently published the new 2016 recommended immunization schedule for children and adolescents. The schedule for HPV vaccination introduces the ninevalent (9vHPV) vaccine for males and females. While females may receive any of the three available vaccine types: 9vHPV (Gardasil 9), 4-valent (Gardasil) or 2-valent (Cervarix), only Gardasil 9 or Gardasil may be used for males.

The CDC also states that HPV vaccine should be administered beginning at age 9 years to children and youth with any history of sexual abuse or assault who have not initiated or completed the 3-dose series.


More studies confirming reduction in the prevalence of HPV, cervical abnormalities and genital warts 

Reduction of HPV prevalence

An American study confirms previous observations of HPV vaccine impact: within 6 years of vaccine introduction, there was a 64% decrease in the four HPV types included in the vaccine among females aged 14 to 19 years and a 34% decrease among those aged 20 to 24 years.

Decrease in condylomas in women and men

In Denmark, girls and young women have been vaccinated since 2008. A recent study shows a significant reduction in the incidence of genital warts, not only in women, but also in men, This means that the vaccine has caused what is called herd immunity. The study concludes: “The reduction is seen in both women up to 35 years of age and men aged 12 to 29 years, suggesting that HPV vaccination is highly efficient and that herd protection has developed.”

Reduction of abnormal Pap tests in high-risk patients

A new study demonstrated the HPV vaccine is effective in a real-world setting of high-risk patients (low-income females, engaging in high-risk sexual behaviors) many of whom had not completed the HPV vaccine schedule.

After following 4127 girls and young women from 11 through 20 years of age who underwent Pap smears, they found that abnormal cytology was less common in vaccinated vs unvaccinated females (8 vs 13 % respectively). The risk was lower if  the 3-dose vaccine series was completed or if the vaccine was administered from 11 through 14 years of age.


The European Medicines Agency concludes HPV vaccine is safe

In my previous article, I mentioned that the European Medicines Agency (EMA) would conduct a safety review of HPV vaccines, mainly due to the numerous reports on severe side effects, not only in lay media, but also in medical journals. The main concern was the occurrence of two particular syndromes, namely complex regional pain syndrome (CRPS) and postural orthostatic tachycardia syndrome (POTS) (see here for more details), suspected to be related with HPV vaccination.

The long awaited EMA review was published in November 2015, and concluded that “the evidence does not support that HPV vaccines (Cervarix, Gardasil, Gardasil 9, Silgard) cause CRPS or POTS. The benefits of HPV vaccines continue to outweigh their risks”. Read their press release here.

After this review, a World Health Organization – Global Advisory Committee on Vaccine safety (GAVCS) Statement on Safety of HPV vaccines followed in December 2015, which declares ” The GACVS has systematically investigated safety concerns raised about HPV vaccines and has issued several reports in this regard. To date, it has not found any safety issue that would alter its recommendations for the use of the vaccine”. The statement refers specifically to CRPS and POTS, but also to the increased incidence of Guillain-Barre syndrome found in a French study (see my previous article).


Danish scientists skeptical about EMA’s conclusions, start independent research

It was Denmark that had requested the safety review of HPV vaccines from the EMA, as this country, with a high vaccine uptake, reported that more than 1300 girls and young women with chronic symptoms (POTS, CRPS) have been referred to specialized centers.

Not convinced with EMA’s conclusion, Denmark is conducting its own investigation into the issue. The Ministry of Heath has given 7 million DKK (US$1.01 million) for research leaded by specialists who are seeing girls with symptoms after HPV vaccination and who are independent of the pharmaceutical industry.


Nordic Cochrane Centre accuses EMA of maladministration and scientific misconduct

HPV vaccine 2 Cochrane NordicRecently, the reputed Nordic Cochrane Centre filed a complaint to the EMA expressing their concern about EMA’s handling of the HPV vaccine safety issue.

The Nordic group says that the EMA report is flawed, and points out several issues. Briefly:

  • The EMA has concluded that there is no causal link between CRPS / POTS and the HPV vaccine, but the Nordic Cochrane group says “The EMA’s official report gives the impression of a unanimous rejection of the suspected harms. However, the EMA’s internal report (…) tells a very different story. This “internal report is confidential but has been leaked,” the group notes, and it “reveals that several experts had the opinion that the vaccine might not be safe and called for further research, but there was nothing about this in the official report.”
  • “The EMA asked the pharmaceutical companies to search for side effects of the vaccine in their own databases and did not check the companies’ work for accuracy,” they say. They also allege that their criteria to consider cases as POTS were extremely restrictive: “In the search for cases coded as POTS (…)  almost half (40 cases) are dismissed for not meeting the case definition for POTS”.  “This is extraordinary, as the companies have a huge vested interest in not finding these possible harms in their databases,” the Nordic group comments.
  • Another issue is the placebo that was used in the clinical trials of HPV vaccines. “In all the vaccine trials apart from a small one, the control group was given a placebo that contained an aluminium adjuvant, which is suspected of being neurotoxic,” they note. The group quotes information contained in the leaked internal documents: “Initially, the vaccine was compared with a placebo group being vaccinated with physiological serum, whereby the number of adverse reactions was much higher and much more serious than in the control group. After comparing 320 patients in the saline placebo group, a quick move was made to an aluminium-containing placebo, in order to be able to only evaluate the effects of the active substance. However, this distorted the comparison (…)”. “We believe this constitutes scientific misconduct,” the Nordic group says.
  • The group highlights the “extreme levels of secrecy” that surround the EMA review process, in which experts who are involved in the process are not named and are bound by lifelong secrecy about what was discussed. Nordic Cochrane argues that instead, all documents involving HPV vaccination safety should be made publicly available.
  • They also question whether EMA has behaved fairly, in particular towards Dr. Louise Brinth, the Danish whistle-blower who first described cases of POTS in the medical literature, as EMA accuses her to report on “a sample of patients, apparently chosen to fit a pre-specified hypothesis of vaccine-induced injury”. The Nordic group concludes “We find that the EMA’s comments are unprofessional, misleading, inappropriate and pejorative, and that the EMA’s approach (…) is unscientific”.

Dr Brinth, who cosigns the Nordic Cochrane complaint, has published her own 63-page response to the EMA review (it’s really worth a read).

The situation in Japan

Japan puts in place a scheme to manage symptoms after HPV vaccination

HPV vaccine 2 japanese girls

Japan has put in place a scheme to manage symptoms, especially generalized chronic pain, that have arisen after HPV vaccination. Guidelines for the evaluation and management of symptoms that begin after HPV vaccine injection were issued to healthcare professionals and approved by the Japan Medical Association and the Japanese Association of Medical Sciences.

Class action lawsuit filed against Japanese government and vaccine manufacturers

Sixty-three women and girls who reported side effects from cervical cancer vaccines sued the Japanese government and drugmakers. “More plaintiffs are expected to join the suit “, The Japan Times recently reported.  According to the Japanese Ministry of Health, Labor and Welfare, 2,945 of the 3.39 million women who had received the vaccines, or 0.09 percent, have reported side effects.

Scientist accuses WHO, GAVCS, CDC of misconduct

In an open letter of complaint to the World Health Organization (WHO), Japanese Dr. Sin Hang Lee expresses concerns regarding the conduct of certain members of GACVS, WHO, CDC and other scientific/health professionals. “I have come into possession of documentation which leads me to believe multiple individuals and organizations deliberately set out to mislead Japanese authorities regarding the safety of the human papillomavirus (HPV) vaccines, Gardasil and Cervarix”, he writes.  In his letter he explains that there is at least one known mechanism of action explaining why serious adverse reactions occur more often in people injected with HPV vaccines than other vaccines, and why certain predisposed individuals may suffer a sudden unexplained death as a result, but he alleges that this information was deliberately “ignored” by the experts.


Potential risk of Primary Ovarian Failure associated with HPV vaccination

HPV vaccine 2 American-College-of-PediatriciansThe American College of Pediatricians (ACP) issued a statement in January 2016 warning of a potential relationship between Primary Ovarian Failure and HPV vaccination.

“It has recently come to the attention of the College that one of the recommended vaccines could possibly be associated with the very rare but serious condition of premature ovarian failure (POF), also known as premature menopause“, they report.

They further state that, although most physicians are probably unaware of a possible association between the HPV vaccine  and POF, and may not consider reporting cases or prolonged amenorrhea (missing menstrual periods) to the Vaccine Adverse Event Reporting System (VAERS), 213 cases were reported. When the cases are more carefully chosen:  “86/89 cases are associated with Gardasil, 3/89 with Cervarix, and 0/89 with other vaccines administered independently of an HPV vaccine. Using the same criteria, there are only 7 reports of amenorrhea from 1990 through 2005″.

“While there is no strong evidence of a causal relationship between HPV4 and ovarian dysfunction, this information should be public knowledge for physicians and patients considering these vaccines”, they conclude.

A possible association between ovarian problems and the HPV vaccine had been already reported by Dr Deirdre Little, an Australian gynecologist:

It should be mentioned that the ACP statement, as well as Dr. Little’s research have been heavily criticized by other physicians.



HPV vaccine 2 Should I get HPV Vaccine

I was hoping that, with the new available information on the HPV vaccine safety, I could reach a conclusion on how to counsel, as a physician, young women and mothers asking me whether to get the HPV vaccine or not. I was expecting to have a thorough review stating loud and clear the HPV vaccine expected benefits vs. the documented risks.  Unfortunately, no conclusion can be easily drawn so far. It is extremely difficult to find a balance between the scientific evidence -with studies not always well-designed-, the experts’ opinions and the increasing criticism surrounding this vaccine.

While most professional societies urge us to promote vaccination, the constant reports on serious side effects coming from all around the globe cannot be ignored. It’s unfortunate to see a woman dying of a cancer that could have been prevented, but it is equally heart-breaking to see a healthy teenager, full of life, suddenly prostrated in a wheelchair…

I have no doubt that vaccines are an invaluable public health tool against fatal diseases, and it’s imperative that we all continue to believe in vaccines. However, it’s my opinion that the HPV vaccine in particular deserves further study.

The unanswered questions are too many, not only about potential risks, but also about potential benefits. Therefore, I believe that further independent research is urgently warranted – not just in Denmark, but worldwide. With  more than 175 millions vaccine doses distributed in 63 countries, it is certain that a coordinated, global effort would shed light on some aspects of this controversial vaccine.


I am genuinely grateful to Ms Caron Ryalls, who kindly contacted me and provided me with some of the information presented here.