ΦΘΑΛΙΚOΙ ΕΣΤΕΡΕΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΓΙΑ ΑΠΟΒΟΛΕΣ – ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ

Posted in ΥΓΕΙΑ by woman2womenblog

Μια πρόσφατη μελέτη ενοχοποιεί -για ακόμα μια φορά- ορισμένες περιβαλλοντικές τοξίνες, τις φθαλικές ενώσεις, ως υπεύθυνες για απώλεια κυήσεων. Συγκεκριμένα, σε γυναίκες που υποβάλλονταν σε τεχνικές υποβοηθούμενης αναπαραγωγής (εξωσωματική γονιμοποίηση ή σπερματέγχυση) μετρήθηκαν τα επίπεδα φθαλικών ενώσεων, και απεδείχθη πως οι γυναίκες με τις μεγαλύτερες ποσότητες φθαλικών ενώσεων στα ούρα τους είχαν μέχρι και τρεις φορές αυξημένο κίνδυνο αποβολών. Η μελέτη παρουσιάστηκε πρόσφατα στο Ετήσιο Συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Αναπαραγωγικής Ιατρικής (ASRM).

Για αρκετά χρόνια τώρα ακούμε για τις τοξικές παρενέργειες των φθαλικών ενώσεων, αλλά τι είναι ακριβώς; Πού τις βρίσκουμε; Είναι πραγματικά επιβλαβείς; Διαβάστε αυτό το άρθρο για να μάθετε περισσότερα σχετικά με αυτές τις αινιγματικές τοξίνες…

Τι είναι οι φθαλικές ενώσεις;

Οι φθαλικές ενώσεις (ή φθαλικοί εστέρες) είναι χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται για να μαλακώσουν τα πλαστικά και να τα καταστούν πιο εύκαμπτα (είναι επίσης γνωστές ως πλαστικοποιητές). Οι ουσίες αυτές δεν δεσμεύονται στα πλαστικά, ως εκ τούτου, απελευθερώνονται συνεχώς στον αέρα, στα τρόφιμα ή στα υγρά. Ορισμένες φθαλικές ενώσεις χρησιμοποιούνται και ως διαλυτές άλλων υλικών.

Πού τις βρίσκουμε;

Οι φθαλικές ενώσεις χρησιμοποιούνται σε μια εκπληκτική γκάμα προϊόντων. Συνήθως τις συναντάμε σε:

Πλαστικά μπουκάλια.
Πλαστικά δοχεία και πλαστικό περιτύλιγμα.
Καλλυντικά: σε κρέμες και λοσιόν (για καλύτερη απορρόφηση και για να απαλύνουν το δέρμα), σε αρώματα (για να διαρκέσουν περισσότερο), σε λακ (για μείωση της δυσκαμψίας), σε βερνίκια νυχιών (για να μην ξεφλουδίσουν), σε αποσμητικά, σαπούνια, σαμπουάν και σχεδόν σε κάθε καλλυντικό με άρωμα, ακόμα και σε αυτά για μωρά.
Οικιακά προϊόντα: αποσμητικά χώρου, βαφές, πλαστικά δάπεδα.
Πλαστικά παιχνίδια και βρεφικά προϊόντα (πχ κρίκοι οδοντοφυΐας).
Ορισμένες ιατρικές συσκευές, όπως σακούλες συλλογής αίματος, σωλήνες διασωλήνωσης, ενδοφλέβιοι καθετήρες.
Αντικείμενα από βινύλιο ή PVC.
Οι φθαλικοί εστέρες υπάρχουν ακόμη και σε φαινομενικά απρόσμενες πηγές. Ένα παράδειγμα είναι το γάλα: ακόμη και σε γυάλινα μπουκάλια, έχουν βρεθεί υψηλά επίπεδα φθαλικών ενώσεων, πιθανώς προερχόμενες από την πλαστική σωλήνωση που χρησιμοποιείται στις μηχανές αρμέγματος.

Εκθετόμαστε σε φθαλικούς εστέρες διαμέσου:

Κατάποσης: όταν τρώμε φαγητά από πλαστικές συσκευασίες, με την κατανάλωση υγρών από πλαστικά μπουκάλια, με πιπίλισμα πλαστικών αντικειμένων (π.χ., βρεφικά παιχνίδια, κρίκοι οδοντοφυΐας).
Απορροφήσεως: με την χρήση καλλυντικών προϊόντων. Σύμφωνα με το CDC, γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας έχουν τα υψηλότερα επίπεδα φθαλικών ενώσεων, πιθανώς λόγω της χρήσης καλλυντικών.
Εισπνοής: όταν αναπνέουμε σκόνη ή αναθυμιάσεις από προϊόντα που περιέχουν βινύλιο (πλαστικά πατώματα, το εσωτερικό των αυτοκινήτων, κουρτίνες μπάνιου, κλπ).

Ποιες είναι οι φθαλικές ενώσεις που χρησιμοποιούνται πιο συχνά;

Αυτές οι χημικές ουσίες έχουν πολύ δύσκολα ονόματα, αλλά υπάρχουν μερικές που καλό θα ήταν να έχετε κατά νου (δείτε τις παρακάτω μελέτες):

–Σε καλλυντικά: κυρίως διβουτυλφθαλικό (DBP) που χρησιμοποιείται σε βερνίκια νυχιών, διμεθυλοφθαλικό (DMP) σε λακ για τα μαλλιά, και φθαλικό διαιθύλιο (DEP) στα αρώματα. Σύμφωνα με τον έλεγχο της Υπηρεσίας Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) στα καλλυντικά, το DBP και το DMP ανιχνεύθηκαν σε ελάχιστες περιπτώσεις, ενώ το DEP ακόμα χρησιμοποιείται τακτικά. Η χρήση των DBP και DEHP έχει απαγορευτεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, παρόλα αυτά ακόμα εξακολουθούν να βρίσκονται σε καλλυντικά προϊόντα.

-Σε συσκευασίες τροφίμων: κυρίως δι- (2-εθυλεξυλ) φθαλικό εστέρα (DEHP). Το Bisphenol-Α (ΒΡΑ) δεν είναι φθαλική ένωση, αλλά χρησιμοποιείται επίσης ως πλαστικοποιητής σε συσκευασίες τροφίμων και πλαστικά μπουκάλια.

-Σε χρώματα, αντικείμενα πλαστικά ή από PVC, διαλύτες και κόλλες: DEHP, διισοβουτύλιο φθαλικό εστέρα (DIBP) και DBP (ονομάζεται επίσης DnBP).

-Σε παιδικά παιχνίδια και προϊόντα παιδικής φροντίδας: Στις ΗΠΑ, οι φθαλικές ενώσεις που χρησιμοποιούνται σε αυτά τα προϊόντα έχουν χωριστεί σε τρεις κατηγορίες:

μόνιμη απαγόρευση (απαγορεύει την πώληση παιχνιδιών ή προϊόντων παιδικής φροντίδας που περιέχουν συγκεντρώσεις άνω του 0,1% των: DBP, BBP και DEHP,
προσωρινή απαγόρευση (απαγορεύει σε προσωρινή βάση την πώληση οποιουδήποτε παιδικού παιχνιδιού που μπορεί να μπει στο στόμα του παιδιού, ή οποιουδήποτε αντικειμένου παιδικής φροντίδας που περιέχει συγκεντρώσεις άνω του 0,1% των DNOP, DINP, DIDP, και
ελεύθερης χρήσης, σύμφωνα με το άρθρο 108 του νόμου περί τη Βελτίωση της ασφάλειας των καταναλωτικών προϊόντων του 2008: DMP, DEP, DIBP, DCHP, DIHEPP, DIOP, DPHP.

Παρόμοιες συστάσεις ισχύουν στην Ευρώπη, όπου απαγορεύονται και οι ίδιες 6 ουσίες.

Ποια είναι τα στοιχεία που συνδέουν τις φθαλικές ενώσεις με αποβολές;

Εκτός από την πρόσφατη αμερικανική μελέτη (όπου μετρήθηκαν οι μεταβολίτες του DEHP), δύο προηγούμενες μελέτες είχαν βρει μια σχέση μεταξύ φθαλικών ενώσεων και αποβολών:

Το 2012, μια μελέτη από την Δανία διαπίστωσε αυξημένο κίνδυνο πρόωρης απώλειας κύησης σε γυναίκες με υψηλά επίπεδα προϊόντων διάσπασης του DEHP στα ούρα τους. Πιο πρόσφατα, σε μια κινέζικη μελέτη, συγκρίνοντας τα δείγματα ούρων γυναικών που είχαν αποβολές με αυτά υγιειών γυναικών, διαπιστώθηκε ότι οι αποβολές προκύψανε σε γυναίκες με υψηλότερα επίπεδα τριών φθαλικών ενώσεων: DEP, DBP και δι-ισοβουτυλ φθαλικό εστέρα (DIBP).

Επιπλέον, αυξημένο κίνδυνο αποβολών σε γυναίκες με υψηλά επίπεδα BPA βρήκε μια αμερικάνικη μελέτη.

Η πλήρης εξάλειψη φθαλικών ενώσεων και BPA από τη ζωή μας είναι σχεδόν αδύνατη, αλλά μπορείτε να πάρετε κάποια απλά μέτρα να μειώσετε την έκθεση σε αυτές τις ουσίες, ειδικά αν προσπαθείτε να συλλάβετε, είστε έγκυος ή έχετε μικρά παιδιά “

Υπάρχουν και άλλοι κίνδυνοι για την υγεία;

Οι φθαλικοί εστέρες είναι ευρέως γνωστοί ως ενδοκρινείς διαταράκτες: μιμούνται τις ορμόνες, παρεμβαίνοντας με τη λειτουργία τους. Ορισμένες πιθανές συνέπειες αυτού είναι:

Επίδραση στη γονιμότητα των ανδρών: η έκθεσης των ανδρών στις φθαλικές ενώσεις σχετίζεται με μειωμένη γονιμότητα.

Γενετικές ανωμαλίες στα αρσενικά μωρά: αρκετές μελέτες έχουν διαπιστώσει ανωμαλίες στα γεννητικά όργανα των αγοριών, όταν οι έγκυες γυναίκες εκτέθηκαν σε υψηλά επίπεδα ορισμένων φθαλικών ενώσεων. Μια άλλη μελέτη διαπίστωσε αυξημένο κίνδυνο υποσπαδία (το άνοιγμα της ουρήθρας βρίσκεται στην κάτω πλευρά του πέους) σε επαγγελματική έκθεση των εγκύων γυναικών.

Νευρολογικά προβλήματα σε νεογνά, βρέφη και παιδιά: όπως διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΗ), μείωση του δείκτη νοημοσύνης, προβλήματα συμπεριφοράς.

Παχυσαρκία: τόσο σε παιδιά όσο και σε ενήλικες.

Άσθμα: στα παιδιά, όταν οι έγκυες γυναίκες εκτέθηκαν σε υψηλά επίπεδα φθαλικών ενώσεων.

Παρέμβαση με την εφηβεία στα κορίτσια: τα στοιχεία δεν είναι ξεκάθαρα σε αυτό το θέμα, ενώ ορισμένες μελέτες διαπίστωσαν ότι οι φθαλικές ενώσεις σχετίζονται με πρώιμη εφηβεία, άλλες ανέφεραν καθυστερημένη εφηβεία.

Καρκίνος του μαστού: μια μικρή μελέτη έδειξε αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του μαστού, αλλά τα στοιχεία δεν είναι πειστικά. Υπάρχει μια μεγάλη μελέτη που διεξάγεται στις ΗΠΑ, η οποία θα παρέχει πιο σαφείς απαντήσεις σε αυτό το θέμα.

Τι μπορώ να κάνω για να μειώσω την έκθεση σε φθαλικές ενώσεις;

Η εξάλειψη των φθαλικών ενώσεων και BPA από τη ζωή μας είναι σχεδόν αδύνατη -αυτές οι ουσίες είναι εξαιρετικά διαδεδομένες-, αλλά μπορείτε να πάρετε κάποια απλά μέτρα να μειώσετε την έκθεση σε αυτές τις τοξίνες, ειδικά αν προσπαθείτε να συλλάβετε, είστε έγκυος ή έχετε μικρά παιδιά:

Διαβάστε τις ετικέτες στα προϊόντα προσωπικής φροντίδας. Δυστυχώς, οι εταιρίες δεν είναι υποχρεωμένες να αναφέρουν τις φθαλικές ενώσεις στα καλλυντικά τους, και μπορούν να τα προσθέτουν σαν «άρωμα». Πολλές εταιρείες έχουν απομακρύνει οικειοθελώς τις φθαλικές ενώσεις από τα προϊόντα τους, έτσι μπορείτε να ψάξετε για προϊόντα που φέρουν την ένδειξη “phthalate- free” (χωρίς φθαλικές ενώσεις).
Περιορίστε τη χρήση καλλυντικών σε μωρά και μικρά παιδιά.
Μην χρησιμοποιήστε πλαστικά δοχεία για να ζεσταίνεται τρόφιμα ή υγρά στο φούρνο μικροκυμάτων, ή να χρησιμοποιήσετε μόνο δοχεία “phthalate- free”. Οι φθαλικές ενώσεις μπορούν να περάσουν από τα δοχεία (ή το πλαστικό περιτύλιγμα) στα τρόφιμα όταν θερμαίνονται, ιδιαίτερα στα λιπαρά φαγητά. Μην τοποθετείτε πλαστικά δοχεία στο πλυντήριο πιάτων (η θερμότητα αυξάνει την απελευθέρωση φθαλικών ενώσεων).
Αντικαταστήστε πλαστικά μπουκάλια, ποτήρια, πιάτα και δοχεία τροφίμων με εκείνα από γυαλί, πορσελάνη ή ανοξείδωτο ατσάλι, ειδικά για ζεστά τρόφιμα και ποτά.
Ελέγξτε τις ετικέτες σε πλαστικά μπουκάλια και δοχεία: να επιλέξετε μόνο εκείνα με κωδικούς ανακύκλωσης 1, 2, 4, ή 5. Πλαστικά από τερεφθαλικό πολυαιθυλένιο (ΡΕΤ) ή πολυαιθυλένιο υψηλής πυκνότητας (HDPE) είναι ασφαλέστερα από αυτά είναι κατασκευασμένα από PVC (γράφει “PET” ή “HDPE” στην ετικέτα ή το κάτω μέρος του μπουκαλιού).
Χρησιμοποιήστε μόνο παιχνίδια και οδοντόβουρτσες με την ένδειξη “phthalate-free”. Υπάρχουν αυστηροί κανονισμοί που απαγορεύουν τις πιο επικίνδυνες φθαλικές ενώσεις στα παιχνίδια και στα προϊόντα μωρών, τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη.
Μειώστε τη κατανάλωση τροφίμων σε κονσέρβες, επειδή συχνά η επένδυση των κονσερβών περιέχει BPA. Προτιμήστε τα φρέσκα προϊόντα ή εκείνα σε γυάλινα δοχεία. Αποφύγετε και τα γάλατα σε μεταλλικό κουτί (συμπεριλαμβανομένων τα γάλατα για παιδιά).
Επιλέξτε μόνο μπιμπερό και παιδικά ποτήρια χωρίς BPA. Μάλιστα, το BPA απαγορεύτηκε σε όλα τα προϊόντα για μωρά το 2011 στην Ευρώπη, και το 2012 στις ΗΠΑ.
Όταν χρησιμοποιείτε βαφές ή διαλύτες, αερίστε καλά τον χώρο. Προτιμήστε φυσικά χρώματα, χωρίς φθαλικές ενώσεις (συνήθως περιέχουν DBP).
Αποφύγετε προϊόντα από βινύλιο, όπως κουρτίνες για το μπάνιο, αδιάβροχα ή έπιπλα, επειδή οι αναθυμιάσεις από τα προϊόντα αυτά περιέχον φθαλικές ενώσεις.
Κρατήστε το σπίτι σας καθαρό, διότι οι φθαλικές ενώσεις παραμένουν στη σκόνη.
Αποφύγετε τα αποσμητικά χώρου, προτιμήστε τα αιθέρια έλαια.

Έχει γίνει κάτι πάνω σε αυτό το θέμα;

Καθώς ο κόσμος γίνεται όλο και πιο ενημερωμένος για τις βλαβερές συνέπειες των φθαλικών ενώσεων, περισσότερες πληροφορίες είναι διαθέσιμες στους καταναλωτές. Ιστοσελίδες όπως η Campaign for Safe Cosmetics (Εκστρατεία για Ασφαλή Καλλυντικά) έχουν υποστηρίξει ενεργά την εξάλειψη των επικίνδυνων χημικών ουσιών από τα καλλυντικά και τα προϊόντα προσωπικής φροντίδας. Ως αποτέλεσμα, ορισμένες εταιρείες και καταστήματα στο εξωτερικό έχουν λάβει μέτρα για τη μείωση τοξικών ουσιών στα προϊόντα τους.

Αλλά και σε κυβερνητικό επίπεδο λαμβάνονται πρωτοβουλίες. Οι ευρωπαϊκές αρχές έχουν περιορίσει τη χρήση φθαλικών ενώσεων σε ορισμένα προϊόντα για μωρά, καλλυντικά και πλαστικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα, και περισσότερες φθαλικές ενώσεις θα απαγορευθούν σύντομα σε ιατρικές, ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές. Πρόσφατα, μια πολύ εκτεταμένη έκθεση για τον καταναλωτή από την Επιτροπή για την Ασφάλεια των Προϊόντων των ΗΠΑ ανέλυσε τα διαθέσιμα στοιχεία σχετικά με κάθε φθαλικό εστέρα και εναλλακτικές ουσίες και διατύπωσε συστάσεις, οι οποίες ελπίζουμε ότι θα οδηγήσουν σε απαγόρευση ορισμένων φθαλικών ενώσεων που αποδείχθηκε ότι είναι τοξικές.

Photo credits

Getty Images; Reciclado creativo, Flickr.com; Etienne, Flickr.com; Pixabay.com; Target.com; Alicia Voorhies, Flickr.com; jillsamter.com

9Nov2015

PHTHALATES LINKED TO PREGNANCY LOSS -AND OTHER HEALTH PROBLEMS

Posted in Health by woman2womenblog

Embed from Getty Images

A recent study came -again- to incriminate certain environmental toxins known as phthalates as being responsible for pregnancy losses. Women undergoing assisted reproduction techniques (in-vitro fertilization or intra-uterine insemination) had urine exams to assess the presence of certain phthalates; it became evident that women with high levels of phthalates had up to three times increased risk of pregnancy loss. The study was recently presented at the Annual Meeting of American Society for Reproductive Medicine (ASRM).

For several years now we have been hearing about the toxic effects of phthalates, but what are they exactly? Where do we find them? Are they really harmful? Check out this article to learn more about these enigmatic toxins…

What are Phthalates?

Phthalates are chemicals used to soften plastics and make them more flexible (they are also known as plasticizers). These substances do not bound to plastics, therefore they are continuously released into the air, foods or liquids. Certain phthalates are used as dissolving agents for other materials.

Where do we find them?

Phthalates are used in an astounding array of products. They are most commonly found in:

Plastic bottles.
Plastic containers and plastic wraps.
Cosmetics: in creams and lotions (to help them penetrate and soften the skin), in perfumes (to help them last longer), in hair sprays (to reduce stiffness), in nail polish (to prevent chipping), in deodorants, soaps, shampoos and almost every cosmetic with fragrance, including baby products.
Household products: air fresheners, paints, plastic flooring.
Plastic toys and other baby products such as teethers.
Certain medical devices, e.g., blood bags, intubation tubes, intravenous catheters.
Objects made of vinyl or PVC.
Phthalates are present even in seemingly unexpected sources. One example is milk: even in glass bottles, high levels of phthalates have been found, presumedly due to the plastic tubing used in milking machines.

We get exposed to phthalates by:

Ingestion: eating food contaminated from food packaging; drinking beverages from plastic bottles that leach the chemical; sucking plastic objects (e.g., baby toys, teethers).
Absortion: using cosmetics products. According to the CDC, women of childbearing age have the highest levels of phthalates, possibly due to the use of cosmetics.
Inhalation: breathing dust or fumes from products containing vinyl (vinyl floors, the interior of cars, shower curtains, etc).

Which are the most commonly used phthalates?

These chemicals have very difficult names, but there are a few you may want to keep in mind (see the studies below):

-In cosmetics: the primary phthalates used in cosmetic products have been dibutylphthalate (DBP), used in nail polishes; dimethylphthalate (DMP), used in hair sprays; and diethylphthalate (DEP), used as a solvent and fixative in fragrances. According to latest survey of cosmetics conducted by the Food and Drug Administration (FDA) in 2010, DBP and DMP are being used rarely, while DEP is the most commonly used phthalate. The use of DBP and DEHP is banned in the European Union but they are still found in cosmetic products.

-In food packaging: the most commonly used is Di-(2-ethylhexyl) phthalate (DEHP). Bisphenol-A (BPA) is not a phthalate, but is also being used as plasticizer in food packaging and plastic bottles.

-In paints, plastic and PVC objects, solvents and adhesives: DEHP, Diisobutyl phthalate (DIBP) and DBP (also called DnBP).

-In children toys and child care products: In the USA, phthalates used in these products have been divided in three categories:

permanent ban (permanently prohibits the sale of any “children’s toy or child care article” individually containing concentrations of more than 0.1% of DBP, BBP or DEHP);
interim ban (prohibits on an interim basis the sale of “any children’s toy that can be placed in a child’s mouth” or “child care article” containing concentrations of more than 0.1% of DNOP, DINP, or DIDP); and
currently unrestricted under Section 108 of the Consumer Product Safety Improvement Act of 2008 (DMP, DEP, DIBP, DCHP, DIHEPP, DIOP, DPHP).

Similar recommendations apply in Europe, where the six above-mentioned products are banned.

What is the evidence linking phthalates to pregnancy losses?

In addition to the recent American study (where they measured metabolites of DEHP), two previous studies had found a relationship between phthalates and miscarriages:

In 2012, a Danish study found an increased risk of early pregnancy loss in women with high urine levels of DEHP‘s breakdown products. More recently, a Chinese study, comparing urine samples of women who had miscarriages and healthy women found that pregnancy loss was associated with higher levels or three phthalates: DEP, DBP, and di-isobutyl phthalate (DiBP).

Another American study also found and increased risk of miscarriages in women with high levels of BPA.

Eliminating phthalates and BPA from our lives is virtually impossible, but you can take some measures to minimize exposure, especially if you are trying to conceive, are pregnant or have young children”

Are there any other health risks?

Phthalates are widely known as endocrine disruptors: they mimic hormones, interfering with their function. Some possible consequences of this are:

Effect on male fertility: phthalate exposure in men was associated with reduced fecundity.

Birth defects in baby boys: several studies have found abnormalities in baby boys’ genitals when pregnant women were exposed to high levels of certain phthalates; another study found increased risk of hypospadias (the opening of the urethra is on the underside of the penis) in occupational exposure of pregnant women.

Neurological problems in newborns, infants and children: such as attention deficit hyperactivity disorder (ADHD), reduced IQ, behaviour problems.

Obesity: both in children and adults.

Asthma: in children when pregnant women were exposed to high level of phthalates.

Interference with puberty in girls: the evidence is inconsistent on this subject; while some studies found that phthalates may be related with precocious puberty, others reported delayed puberty.

Breast cancer: a small study showed increased breast cancer risk, but the evidence is not conclusive; there is a large study being conducted in the USA, which will provide more clear answers on this matter.

What can I do to reduce exposure to phthalates?

Eliminating phthalates and BPA from our lives is virtually impossible -they seem to be everywhere- but you can take some measures to minimize exposure, especially if you are trying to conceive, are pregnant or have young children:

Read labels on personal care products. Unfortunately, manufacturers are not forced to list phthalates, and they can be added as a part of the “fragrance.” Many companies have voluntarily removed phthalates from their products, so you may search for products labelled as “phthalate-free”.
Limit the use of baby care products in babies and young children.
Don’t microwave food in plastic, or use only “microwave safe” and phthalate-free containers to microwave food or drinks. Phthalates can leach from containers (or plastic wrap) into foods on contact and when heated, particularly oily foods or with a high fat content. Don’t put plastic containers in the dishwasher (heat will increase phthalates leaching).
Replace plastic bottles, cups, dishes and food containers with those made of glass, porcelain or stainless steel, especially for hot food and beverages.
Check labels on plastic bottles and containers: choose only those with recycle codes 1, 2, 4, or 5. Plastics made of polyethylene terephthalate (PET) or high-density polyethylene (HDPE) are safer than those made of PVC (“PET” or “HDPE” may be printed on the label or the bottom of the bottle).
Use only toys and toothbrushes labeled “phthalate- free”. There are strict regulations banning the most dangerous phthalates in toys and baby products, both in the USA and in Europe.
Reduce your use of canned foods, as they are often lined with material that contains BPA. Prefer fresh products or those in glass containers. Avoid canned milk (including canned formula for babies).
Choose only bottles and cups that are BPA-free. In fact, BPA was banned in all baby products in 2011 in Europe, and since 2012 in the USA.
When using paints or solvents, keeps the area well ventilated. Prefer natural paints, phthalate-free (DBP is the phthalate usually used in these products).
Choose non-vinyl products, such as shower curtains, raincoats or furniture, as the chemical off-gassing from these products introduces phthalates to your environment.
Keep your house clean, as phthalates can remain in dust.
Avoid air fresheners; prefer essential oils instead.

Is anything being done?

As people are becoming more aware of the harmful effects of phthalates, increasing information is being available to consumers; websites such as the Campaign for Safe Cosmetics have actively advocated the elimination of dangerous chemicals from cosmetics and personal care products. As a result, certain companies and retailers have been taking measures to reduce toxic substances in their products.

Initiatives are also being taken at governmental level. European authorities have restricted the use of phthalates in some baby products, cosmetics, and plastics designed to come into contact with food; more phthalates will be soon banned from medical equipment, electrical and electronic devices. Recently, a very extensive Report to the U.S. Consumer Product Safety Commission by the Chronic Hazard Advisory Panel on Phthalates and Phthalates alternatives (CHAP) analyzed the available data on each phthalate and phthalates alternative and provided recommendations, which will hopefully lead to banning certain phthalates that proved to be toxic.

Photo credits

Getty Images; Reciclado creativo, Flickr.com; Etienne, Flickr.com; Pixabay.com; Target.com; Alicia Voorhies, Flickr.com; jillsamter.com

3Nov2015

ΤΟ ΤΑΝΓΚΟ ΣΤΟ ΣΙΝΕΜΑ: ΟΙ 10 ΚΑΛΥΤΕΡΕΣ ΣΚΗΝΕΣ ΤΑΝΓΚΟ

Posted in ΤΑΞΙΔΙΑ & ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ by woman2womenblog

Το τάνγο είναι κομψό, αισθησιακό, παθιασμένο, ρομαντικό, μελαγχολικό… Σε πολλές ταινίες έχουμε δει σκηνές τάνγκο που εκφράζουν κάποια από αυτά τα συναισθήματα…

Αυτή είναι η λίστα μου με τις 10 καλύτερες σκηνές με τάνγκο στο κινηματογράφο:

1. TANGO (1998)

Αν αγαπάτε το τάνγκο σίγουρα θα απολαύσετε αυτό το φιλμ που μιλάει για την αγάπη, την εξουσία, το πέρασμα του χρόνου… και φυσικά το τάνγκο. Αυτή η Αργεντίνικη ταινία, με σκηνοθεσία του Ισπανού Carlos Saura, έχει πολλές όμορφες σκηνές με τάνγκο. Επέλεξα μία όπου ο διεθνούς φήμης χορευτής τάνγκο Juan Carlos Copes χορεύει με την Cecilia Narova το διασημότερο τάνγκο όλων των εποχών, “La Cumparsita”.

IMDB link

2. MOULIN ROUGE! (2001)

Οι λάτρεις του παραδοσιακού τάνγκο μπορεί να μην συμφωνήσουν με αυτή την επιλογή, αλλά για μένα “El tango de Roxanne” με την καταπληκτική χορογραφία και την μοναδική φωνή του “Αργεντινού” Jacek Koman -μαζί με τους Ewan McGregor και José Feliciano– είναι απλά συγκλονιστικό. El tango de Roxanne είναι ένα mix του “Roxanne” (των Police) με το κλασικό τάνγκο του Mariano Mores “Tanguera“.

IMDB link

3. ΝΙΩΣΕ ΤΟ ΡΥΘΜΟ (TAKE THE LEAD, 2006)

Σε αυτή την ταινία (βασισμένη σε μία αληθινή ιστορία) στην οποία ένας δάσκαλος χορού πιστεύει στο ταλέντο μιας ομάδας προβληματικών παιδιών, ο Antonio Banderas και η Katya Virshilas καταφέρνουν να αφήσουν με ανοιχτό το στόμα τους αρχικά απαθείς φοιτητές χορεύοντας το σούπερ sexy “Así se baila el tango” (Έτσι χορεύεται το τάνγκο) του Bailongo!, με την αισθησιακή φωνή της Verónica Verdier.

IMDB link

4. ΑΡΩΜΑ ΓΥΝΑΙΚΑΣ (SCENT OF A WOMAN, 1992)

Η υπέροχη σκηνή όπου ο τυφλός Φρανκ (Al Pacino) χορεύει με την Donna (Gabrielle Anwar) το τάνγκο “Por una Cabeza” έχει παραμείνει στην ιστορία του κινηματογράφου ως ένα all-time classic. Το συγκεκριμένο τάνγκο έχει ακουστεί και σε άλλα φιλμ, ίσως το πιο γνωστό είναι το True Lies (Αληθινά Ψέματα), όπου ο Arnold Schwarzenegger το χορεύει με την Tia Carrere, αλλά η σκηνή του Άρωμα γυναίκας είναι η αγαπημένη μου… “Por una Cabeza” σημαίνει “για ένα κεφάλι” (αναφέρεται σε ένα άλογο που κερδίζει μια κούρσα με διαφορά ενός κεφαλιού) και οι στίχοι περιγράφουν τον εθισμό ενός άνδρα στον ιππόδρομο και στις γυναίκες. Είναι ένα κλασικό αργεντίνικο tango γραμμένο από την πιο εξέχουσα φυσιογνωμία στην ιστορία του τάνγκο, ο Carlos Gardel. Στην ταινία αυτή το ερμηνεύει το The Tango Project.

IMDB link

5. ΧΟΡΕΥΕΤΕ; (SHALL WE DANCE, 2004)

Σε αυτή την ρομαντική κωμωδία -η οποία είναι remake της ιαπωνικής ταινίας Shall we dansu?– η Paulina (Jennifer Lopez) διδάσκει στον John (Richard Gere) να ακολουθήσει το ένστικτό του ενώ χορεύουν το “Santa María (del Buen Ayre)” από το εξαιρετικό συγκρότημα ηλεκτρονικού τάνγκο Gotan Project.

IMDB link

6. ΜΑΘΗΜΑ ΤΑNΓΚΟ (THE TANGO LESSON, 1997)

Αυτή η ημι-βιογραφική ιστορία της σκηνοθέτιδας Sally Potter και του χορευτή Pablo Verón είναι μια όμορφη, καλλιτεχνική αλληγορία της ζωής και των σχέσεων, σε σύγκριση με το τάνγκο. Επέλεξα τη σκηνή όπου η Sally χορεύει -μαζί με τρεις καβαλιέρους- το ξεχωριστό “Libertango“, από το δημιουργό του Nuevo Tango (νέο τάγκο), ο “Μέγας” Astor Piazzolla.

IMDB link

7. ΕΡΑΣΙΤΕΧΝΗΣ ΖΙΓΚΟΛΟ (FADING GIGOLO, 2013)

Απολαυστική σκηνή όπου ο ζιγκολό Fioravante (John Turturro) χορεύει με την πελάτισσά του Selima (Sofía Vergara) το όμορφο New tango chill “Reflejo de Luna” (Αντανάκλαση του φεγγαριού) που ερμηνεύει το ισπανικό συγκρότημα Alacrán.

IMDB link

8. ΕΝΑΣ ΟΝΕΙΡΕΜΕΝΟΣ ΓΑΜΟΣ (EASY VIRTUE, 2008)

Μία πολύ κομψή σκηνή τάνγκο όπου η υπέροχη Jessica Biel και ο -πάντα εκπληκτικός- Colin Firth χορεύουν το “Easy Virtue Tango” με ερμηνεία των Sophie Solomon, Perry Montague Mason, Ian Watson, μαζί με την The Easy Virtue Orchestra.

IMDB link

9. ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΕ ΔΥΟ ΚΟΣΜΟΥΣ (UPSIDE DOWN, 2012)

Σουρεαλιστικό σκηνικό για την Kirsten Dunst και τον Pablo Verón που χορεύουν το κλασικό τάνγκο “El último café” (Ο τελευταίος καφές) του Héctor Stamponi. Το ερμηνεύει ο θρυλικός Roberto Goyeneche.

IMDB link

10. ASSASSINATION TANGO (2002)

Ο Robert Duvall και η Luciana Pedraza – η πρώην του στην πραγματική ζωή- χορεύουν το μελαγχολικό “Last tango with Manuela“ (Τελευταίο τάνγκο με την Manuela) σε αυτή την ταινία, όπου ένας ηλικιωμένος εκτελεστής πηγαίνει για μια δουλειά στην Αργεντινή και εκεί παθιάζεται με το τάνγκο.

IMDB link

Θέλετε να μάθετε περισσότερα για το τάνγκο? Διαβάστε εδώ

27Oct2015

TANGO IN THE MOVIES: TOP 10 TANGO SCENES

Posted in Travel & Leisure by woman2womenblog

Tango is elegant, sensual, passionate, romantic, melancholic… Many films have included tango scenes to express some of these feelings… Check out my list of the 10 best tango scenes in movies:

1. TANGO (1998)

If you love tango you will certainly enjoy this movie about love, ageing, power… and lots of tango. This Argentinean film directed by Spanish Carlos Saura, includes many beautiful tango scenes. I chose the one where internationally-acclaimed tango dancer Juan Carlos Copes dances with Cecilia Narova Argentina’s quintessential tango, La Cumparsita.

IMDB link

2. MOULIN ROUGE! (2001)

Lovers of traditional tango may not like this one, but for me El tango de Roxanne is a beautiful ode to love, jealousy and despair. The amazing choreography and the unique, harsh voice of the “Unconscious Argentinean” Jacek Koman -together with Ewan McGregor and José Feliciano- make it a truly unforgettable gem. El tango de Roxanne is a actually a mix of The Police’s “Roxanne” with Mariano Mores’ classic tango “Tanguera”.

IMDB link

3. TAKE THE LEAD (2006)

In this based-on-a-true-story movie of a dance teacher who believed in the talent of a group of problematic kids, Antonio Banderas and Katya Virshilas manage to leave open-mouthed the initially apathetic students while they dance the super sensual “Así se baila el tango” (This is how tango is danced) performed by Bailongo!, with the sultry voice of Verónica Verdier.

IMDB link

4. SCENT OF A WOMAN (1992)

This lovely scene where blind Frank (Al Pacino) dances with Donna (Gabrielle Anwar) “Por una cabeza” has remained as an all-time classic in the history of cinematography. This tango has been featured in several other movies, maybe the best known is True Lies, where Arnold Schwarzenegger dances it with Tia Carrere, but Scent of a Woman’s scene is still my preferred one… “Por una cabeza” means “by a head” (refers to a horse winning a race by one head) and the lyrics describe a man’s addiction to horse-track gambling and to women. It is a classic Argentinean tango written by Argentina’s most prominent tango figure, Carlos Gardel. In this film is performed by The Tango Project.

IMDB link

5. SHALL WE DANCE (2004)

In this romantic comedy -actually a remake of Japanese Shall we dansu?– Paulina (Jennifer Lopez) teaches John (Richard Gere) to follow the lead while they dance “Santa María (del Buen Ayre)” performed by the great electronic tango band Gotan Project.

IMDB link

6. THE TANGO LESSON (1997)

This semi-biographic story of Sally Potter and tango dancer Pablo Verón is a beautiful, artistic metaphor of life and relationships paralleled to tango dance. I chose the scene where Sally dances -together with three partners- “Libertango”, an emblematic tango by the master of New Tango, Astor Piazzolla.

IMDB link

7. FADING GIGOLO (2013)

I loved this “Let’s see what you can do” scene where gigolo Fioravante (John Turturro) dances with his client Selima (Sofía Vergara) the beautiful New tango chill “Reflejo de Luna” (Reflection of the moon) performed by the Spanish band Alacrán.

IMDB link

8. EASY VIRTUE (2008)

A very elegant tango scene with stunning Jessica Biel and always amazing Colin Firth dancing the Easy Virtue Tango performed by Sophie Solomon, Perry Montague Mason and Ian Watson with The Easy Virtue Orchestra.

IMDB link

9. UPSIDE DOWN (2012)

A stylish, surreal setting for Kirsten Dunst and Pablo Verón who dance traditional Stamponi’s tango El último café (The last coffee) performed by the legendary Roberto Goyeneche.

IMDB link

10. ASSASSINATION TANGO (2002)

Robert Duvall and -ex real-life girlfriend- Luciana Pedraza dance the melancholic Last tango with Manuela in this movie where an aged hitman assigned for a job in Argentina gets passionated with tango.

IMDB link

So now, let’s get up and dance some tango!

25Oct2015

ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ: ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΜΦΙΛΕΓΟΜΕΝΟ

Posted in ΥΓΕΙΑ by woman2womenblog

Το εμβόλιο κατά του ιού του ανθρωπίνου θηλώματος (HPV) κυκλοφορεί εδώ και σχεδόν 10 χρόνια και πάνω από 175 εκατομμύρια δόσεις έχουν χορηγηθεί σε 63 διαφορετικές χώρες. Παρόλα αυτά, το εμβόλιο παραμένει αμφιλεγόμενο. Ενώ συνιστάται από τις περισσότερες επιστημονικές εταιρείες παγκοσμίως, ορισμένες πρόσφατες μελέτες που αμφισβητούν την ασφάλεια του, τροφοδότησαν ακόμη περισσότερο τη διαμάχη, και έχουν διχάζει τόσο το ευρύτερο κοινό όσο και την ιατρική κοινότητα.

Embed from Getty Images

Σε αυτό το άρθρο θα αναλύσουμε τα δεδομένα σχετικά με το εμβόλιο κατά του HPV, με ιδιαίτερη έμφαση στην αποτελεσματικότητα και την ασφάλειά του. Για να οργανώσουμε τις διαθέσιμες πληροφορίες, το άρθρο θα χωρίζεται στις ακόλουθες ενότητες:

Γνωριμία με τον HPV
Γιατί ένα εμβόλιο; Το μέγεθος των προβλημάτων που προκαλεί ο HPV
Τα τρία διαθέσιμα εμβόλια κατά του HPV
Χρονοδιάγραμμα εμβολιασμού
Αποτελεσματικότητα του εμβολίου HPV
Ασφάλεια του εμβολίου κατά του HPV
Αμφισβήτηση της ασφάλειας του εμβολίου: σημαντικότερα γεγονότα
Άλλα αμφιλεγόμενα θέματα
Αναπάντητα ερωτήματα …
Συμπέρασμα

1. Γνωριμία με τον HPV

Ο HPV (ιός των ανθρωπίνου θηλώματος) είναι ένας ιός και μεταδίδεται από άτομο σε άτομο μέσω στενής επαφής δέρμα-με-δέρμα.

• Η HPV λοίμωξη είναι εξαιρετικά συνηθισμένη, και τις περισσότερες φορές το ανοσοποιητικό σύστημα θα καταφέρει να απαλλαχθεί από τον ιό.

• Από τους πάνω από 120 τύπους του ιού HPV, περίπου 12 υπότυποι (κυρίως οι 6 και 11) μπορεί να προκαλέσουν κονδυλώματα των γεννητικών οργάνων. Αυτοί οι λεγόμενοι τύποι “χαμηλού κινδύνου” μπορεί επίσης να προκαλέσουν μια σπάνια πάθηση που ονομάζεται υποτροπιάζουσα θηλωμάτωση του αναπνευστικού, στην οποία αναπτύσσονται κονδυλώματα στο λαιμό.

• Περίπου 15 τύποι του HPV (κυρίως οι τύποι 16 και 18) συνδέονται με τον καρκίνο. Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι η πιο συχνή μορφή καρκίνου που σχετίζεται με τον HPV, αλλά ο ιός μπορεί να προκαλέσει και άλλους καρκίνους: του αιδοίου, του κόλπου, του πρωκτού και του στοματοφάρυγγα (στόμα και το λαιμό), καθώς και καρκίνο του πέους στους άνδρες.

Μπορείτε να μάθετε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον HPV εδώ.

2. Γιατί ένα εμβόλιο; Το μέγεθος των προβλημάτων που προκαλεί ο HPV

Τα κάτωθι στοιχεία θα σας δώσουν μία ιδέα της διάστασης των προβλημάτων που σχετίζονται με τον HPV:

-Παγκοσμίως, πάνω από 500.000 νέες περιπτώσεις καρκίνου του τραχήλου διαγιγνώσκονται ετησίως. Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι ο 4ος συχνότερος γυναικείος καρκίνος, και είναι η 2η πιο συνηθισμένη μορφή καρκίνου στις γυναίκες ηλικίας 15 έως 44 ετών (1).

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, εκτιμάται ότι κάθε χρόνο υπάρχουν περίπου 26.000 νέα κρούσματα καρκίνων που οφείλονται σε HPV, από τα οποία 17.000 είναι γυναίκες και 9.000 άνδρες (2).

Στην Ευρώπη, περίπου 58.000 νέες περιπτώσεις καρκίνων που σχετίζονται με HPV εκτιμάται ότι θα εμφανιστούν κάθε έτος (3).

-Όσο αφορά της προκαρκινικές αλλοιώσεις, η εκτιμώμενη ετήσια επιβάρυνση κυμαίνεται μεταξύ 280.000 και 550.000 νέες περιπτώσεις ετησίως στην Ευρώπη (4).

-Εκτός από καρκίνους και προκαρκινικές αλλοιώσεις, το πρόβλημα των κονδυλωμάτων πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη. Τα κονδυλώματα είναι πολύ συνηθισμένα: 1 στα 10 άτομα θα έχουν κονδυλώματα κάποια στιγμή στη ζωή τους (5). Περίπου 800.000 νέες περιπτώσεις κονδυλωμάτων εκτιμάται ότι θα διαγνωστούν σε γυναίκες και άνδρες στην Ευρώπη (4). Αν και δεν είναι απειλητικά για τη ζωή, το κόστος που προκύπτει από την θεραπεία τους και η ψυχολογική επιβάρυνση που προκαλούν δεν πρέπει να παραμεληθόυν.

3.Τα τρία διαθέσιμα εμβόλια κατά του HPV

Από το 2006, 2 εμβόλια έχουν κυκλοφόρησει: Ένα διδύναμο (Cervarix), έναντι των τύπων HPV 16 και 18, που ευθύνονται για περίπου 70% των καρκίνων του τραχήλου και άλλων καρκίνων, και το άλλο τετραδύναμο (Gardasil® , ή Silgard® σε διάφορες χώρες) που περιέχει 4 τύπους του HPV: 16 και 18, σε συνδυασμό με HPV 6 και 11, που είναι υπεύθυνοι για περισσότερο από το 90% των κονδυλωμάτων.

Τον Δεκέμβριο του 2014, η αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) ενέκρινε ένα εμβόλιο εννέα-δύναμο, το Gardasil 9® (6), το οποίο, εκτός από τα 4 στελέχη που περιέχονται στο Gardasil (δηλαδή 6,11,16,18), συμπεριλαμβάνει τους τύπους 31, 33, 45, 52, και 58, υπεύθυνοι για ένα επιπλέον 20% καρκίνων που σχετίζονται με τον HPV (4). Το Gardasil 9 έχει πρόσφατα εγκριθεί και στην Ευρώπη (7).

4. Χρονοδιάγραμμα εμβολιασμού

Κάτωθι θα βρείτε ένα απόσπασμα από το “Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών & Εφήβων 2015” από την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών σχετικά με το εμβόλιο κατά του HPV:

Στη χώρα μας διατίθενται το διδύναμο (HPV2) και το τετραδύναμο (HPV4) εμβόλιο HPV.
Μικρότερη ηλικία χορήγησης: 9 έτη.
Τα εμβόλια HPV2 και HPV4 χορηγούνται σε 2 δόσεις με μεσοδιάστημα 6 μηνών (σχήμα 0, 6) σε κορίτσια ηλικίας 11 έως 15 ετών.
Εφόσον η έναρξη του εμβολιασμού γίνει μετά τη συμπλήρωση του 15ου έτους, χορηγούνται 3 δόσεις εμβολίου (σχήμα 0, 1-2, 6 μήνες).
Σε περίπτωση που οι 2 δόσεις γίνουν σε μεσοδιάστημα μικρότερο των 6 μηνών απαιτείται και 3η δόση μετά τους 6 μήνες.
Η μέγιστη προστασία επιτυγχάνεται εφόσον ο εμβολιασμός ολοκληρωθεί πριν την έναρξη της σεξουαλικής δραστηριότητας.

Στο σχετικό “Πρόγραμμα Εμβολιασμών Ενηλίκων 2015” αναφέρεται:

Το εμβόλιο HPV συνιστάται στις γυναίκες 18-26 ετών (τρείς δόσεις) και θα χορηγείται δωρεάν μέχρι 31/12/2016.
Τα HPV εμβόλια δεν συνιστώνται σε έγκυες γυναίκες. Ωστόσο, δεν είναι απαραίτητο να γίνεται τεστ εγκυμοσύνης πριν από την έναρξη του εμβολιασμού. Εάν διαπιστωθεί ότι μια γυναίκα είναι έγκυος μετά την έναρξη του εμβολιασμού, δεν συνιστάται διακοπή της κύησης και οι υπόλοιπες δόσεις συμπληρώνονται μετά την ολοκλήρωση της κύησης.
Tο εμβόλιο χορηγείται δωρεάν και στους ομοφυλόφιλους άνδρες κάτω των 26 ετών (βλέπε παρακάτω “Εμβολιασμός στα αγόρια”).

Άλλες επισημάνσεις:

Σε άλλες χώρες, όπως ΗΠΑ και Αυστραλία, τα αγόρια έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα εμβολιασμού με το ίδιο χρονοδιάγραμμα που ισχύει για τα κορίτσια (8, 9, 10).
Εκτός του ότι τα εμβόλια είναι πιο αποτελεσματικά πριν από την έναρξη της σεξουαλικής δραστηριότητας, ο εμβολιασμός σε νεαρή ηλικία (πριν τα 14 έτη) έχει ως αποτέλεσμα υψηλότερη ανοσολογική απόκριση (8).
Παρόλα αυτά, ο εμβολιασμός συνιστάται ανεξάρτητα από τη σεξουαλική δραστηριότητα ή από γνωστή λοίμωξη από τον HPV. Σε σεξουαλικά ενεργά άτομα, κάποιο όφελος αναμένεται να επιτευχθεί, επειδή είναι πολύ απίθανη η μόλυνση με όλους τους τύπους του HPV που περιλαμβάνονται στο εμβόλιο. Δεν συνιστάται να γίνει εξέταση για τον HPV πριν από τον εμβολιασμό.
Τα εμβόλια είναι προληπτικά, δηλαδή, δεν εμποδίζουν την πρόοδο μιας προϋπάρχουσας μόλυνσης από τον ιό, και δεν θα θεραπεύσουν κάποια πάθηση που σχετίζεται με τον ιό (2).
Φαίνεται να υπάρχει πρόσθετη προστασία από το εμβόλιο σε γυναίκες μέχρι την ηλικία των 45 ετών, όπως έδειξαν ορισμένες μελέτες (11). Ωστόσο, δεν υπάρχει σύσταση για εμβολιασμό σε άτομα ηλικίας 26 σε 45.
Για το Gardasil 9 ισχύει το ίδιο σχήμα του Gardasil (0, 2 και 6 μήνες). Επαναληπτικός εμβολιασμός με το εμβόλιο εννέα-δύναμο δεν συνιστάται σε άτομα που προηγουμένως ολοκλήρωσαν τη σειρά τριών δόσεων με το εμβόλιο διδύναμο ή τετραδύναμο (8).

5. Αποτελεσματικότητα του εμβολίου HPV

Ο απώτερος σκοπός του εμβολιασμού κατά του HPV είναι η μείωση εμφάνισης των καρκίνων που σχετίζονται με τον ιό. Για προφανείς λόγους ηθικής, οι μελέτες που έγιναν για να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα του εμβολίου όρισαν σταν τελικό σημείο (endpoint) τις προκαρκινικές βλάβες, δηλαδή CIN 2 και 3 (αλλοιώσεις του τραχήλου της μήτρας με δυνατότητα να εξελιχθούν σε καρκίνο). Άλλα τελικά σημεία αποτελεσματικότητας που αξιολογήθηκαν ήταν η επίπτωση της λοίμωξης από HPV και η επίπτωση των κονδυλωμάτων.

Μελέτες που διεξήχθησαν πριν την κυκλοφορία των εμβολίων έδειξαν ότι και τα δύο εμβόλια είχαν ένα υψηλό επίπεδο προστασίας για τους τύπους του HPV που περιέχονται στα εμβόλια: 98 έως 100% προστασία σε γυναίκες που δεν είχαν μολυνθεί με τους ιούς 16 ή 18 πριν τον εμβολιασμό, αν και η προστασία έναντι των προκαρκινικών βλαβών ήταν 30-40% στο σύνολο του εμβολιασμένου πληθυσμού (στον οποίο περιλαμβάνονταν γυναίκες που δεν είχαν ολοκληρώσει το σχήμα εμβολιασμού, ή που είχαν ήδη μολυνθεί με τον HPV πριν από τον εμβολιασμό) ( 12, 13, 14, 15). Διαπιστώθηκε επίσης διασταυρούμενη προστασία για άλλους τύπους του HPV (όπως τους 45 και 31), η οποία ήταν πιο ισχυρή με το Cervarix (16).

Η επίδραση του εμβολιασμού στο γενικό πληθυσμό έχει επίσης αναλυθεί σε μερικές μελέτες. Η Αυστραλία ήταν η πρώτη χώρα να εισάγει ένα οργανωμένο πρόγραμμα εμβολιασμού κατά του HPV, και έχει πετύχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά συμμόρφωσης στον εμβολιασμό παγκοσμίως. Από το 2007 που ξεκίνησε το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμού με το τετραδύναμο εμβόλιο, οι λοιμώξεις από τους τύπους του HPV που περιλαμβάνονται στο εμβόλιο μειώθηκαν από 29% σε 7% (17). Παρατηρήθηκε επίσης μείωση 93% στη διάγνωση γεννητικών κονδυλωμάτων (18). Επιπλέον, άλλες μελέτες έδειξαν μείωση σχεδόν 50% των προκαρκινικών βλαβών τραχήλου σε γυναίκες που είχαν λάβει όλες τις απαιτούμενες δόσεις του εμβολίου (19).

Η Δανία έχει επίσης ένα οργανωμένο πρόγραμμα εμβολιασμού. Έξι χρόνια μετά την έναρξη του προγράμματος με το τετραδύναμο εμβόλιο, παρατηρήθηκε μείωση των προκαρκινικών βλαβών του τραχήλου της μήτρας, η οποία έφτασε στα 80% στις νεότερες ηλικίες (20).

Πρόσφατα, πραγματοποιήθηκε μια μελέτη με σκοπό να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα του εννεα-δύναμου εμβολίου. Το Gardasil 9 μείωσε κατά 97% τις προκαρκινικές αλλοιώσεις του τραχήλου της μήτρας, του αιδοίου και του κόλπου που προκαλούνται από τις πέντε νέους τύπους HPV (HPV31/33/45/52/58) (21). Το εμβόλιο εννέα-δύναμο προκάλεσε επίσης ανοσολογική απάντηση κατά τους τύπους HPV 6 /11/16/18, η οποία ήταν εξίσου καλή ή καλύτερη από το τετραδύναμο εμβόλιο. (4, 22)

6. Ασφάλεια του εμβολίου κατά του HPV

Πολλές μελέτες έχουν αξιολογήσει την ασφάλεια των εμβολίων έναντι του HPV, τόσο πριν την κυκλοφορία τους όσο και μετά, οι οποίες δεν έδειξαν διαφορές στις παρενέργειες σε σύγκριση με ομάδες ελέγχου, ανεξάρτητα από ηλικία ή εθνικότητα (23).

Σύμφωνα με το CDC, οι πιο συχνές αναφερόμενες ανεπιθύμητες ενέργειες των εμβολίων είναι:

Πόνος, ερυθρότητα ή πρήξιμο στο χέρι όπου έγινε το εμβόλιο
Πυρετός
Πονοκέφαλος ή αίσθημα κόπωσης
Ναυτία
Μυϊκοί πόνοι ή αρθραλγίες

Η λιποθυμία (επίσης γνωστή ως συγκοπή) και άλλα συνοδευόμενα συμπτώματα (όπως σπασμωδικές κινήσεις) δεν είναι ασυνήθιστη (24), ιδιαίτερα σε εφήβους.

Για το λόγο αυτό, συνιστάται όσοι λαμβάνουν το εμβόλιο να καθίσουν ή να ξαπλώσουν κατά τη διάρκεια του εμβολιασμού, και να μένουν καθιστοί για 15 λεπτά αφού έγινε (23).

Λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία στην οποία πραγματώνεται ο εμβολιασμός (η οποία περιλαμβάνει και γυναίκες σε αναπαραγωγική ηλικία), ιδιαίτερη προσοχή έχει δοθεί στην έκβαση της εγκυμοσύνης. Καμία αύξηση σε ποσοστά αποβολών δεν έχει αναφερθεί για κανένα από τα εμβόλια (25). Επιπλέον, οι έγκυες γυναίκες που έχουν καταγραφεί δεν έχουν αυξημένο ποσοστό συγγενών ανωμαλιών (26, 27, 24).

Άλλες μελέτες έχουν επιβεβαιώσει την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια των εμβολίων στους άνδρες, τόσο στους ετεροφυλόφιλους όσο και στους άνδρες που κάνουν σεξ με άνδρες (28).

Οι σοβαρές παρενέργειες είναι πολύ σπάνιες (λιγότερο από 0,5%) (29), από τις οποίες οι πιο συχνές είναι επίμονη κεφαλαλγία, υπέρταση, γαστρεντερίτιδα, βρογχόσπασμος και αναφυλαξία. Η αναφερόμενη συχνότητά τους είναι παρόμοια με εκείνη των άλλων υποχρεωτικών εμβολίων (30).

Ορισμένες παρενέργειες έχουν προκαλέσει ανησυχία από τότε που εισήχθη το εμβόλιο, κυρίως τα αυτοάνοσα νοσήματα (ΑΝ) (όπως υποθυρεοειδισμός, ρευματοειδής αρθρίτιδα, σύνδρομο του Behcet, νόσος του Raynaud, διαβήτη τύπου 1 και λεύκη), οι νευρολογικές διαταραχές (π.χ. επιληψία, παράλυση, σύνδρομο Guillain-Barre, κεντρική απομυελίνωση και σκλήρυνση κατά πλάκας) και η φλεβική θρομβοεμβολή (ένας θρόμβος αίματος που φράζει μία φλέβα). Θα πρέπει να αναφερθεί ότι τα ΑΝ δεν είναι σπάνια σε εφήβους και νέους, ιδιαίτερα στις γυναίκες. Ως εκ τούτου, δεν είναι πάντα εύκολο να διαχωρίσουμε αιτιώδη από χρονική συσχέτιση. Μια πρόσφατη μελέτη συγκέντρωσε τα αποτελέσματα 9 μεγάλων μελετών (εκ των οποίων η μία ήταν μια ανασκόπηση 42 μελετών μαζί) προκειμένου να διερευνηθούν οι σοβαρές ανεπιθύμητες αντιδράσεις του εμβολίου κατά του HPV. Σε καμία από όλες αυτές τις μελέτες δεν βρέθηκαν ενδείξεις για αυξημένο κίνδυνο αυτοάνοσης ασθένειας, νευρολογικής διαταραχής, ή φλεβικής θρομβοεμβολής (31).

Η Παγκόσμια Συμβουλευτική Επιτροπή για την ασφάλεια των εμβολίων (GACVS), που ιδρύθηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO) παρέχει ανεξάρτητες, αυστηρά επιστημονικές συμβουλές για θέματα ασφαλείας των εμβολίων. Τον Δεκέμβριο του 2013 προέβηκε σε λεπτομερή ανασκόπηση όλων των διαθέσιμων στοιχείων σχετικά με την ασφάλεια των εμβολίων κατά του HPV, και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι και τα δύο εμπορικά διαθέσιμα εμβόλια είναι ασφαλή (32). Παρομοίως, η Διεθνής Ομοσπονδία Μαιευτικής και Γυναικολογίας (FIGO), η Επιτροπή Γυναικολογικής Ογκολογίας και η Υποεπιτροπή για την πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας υποστηρίζουν τη συνέχιση της χορήγησης των εμβολίων κατά του HPV στους κατάλληλους πληθυσμούς (33).

7. Αμφισβήτηση της ασφάλειας του εμβολίου: σημαντικότερα γεγονότα

Παρότι ορισμένες μεμονωμένες περιπτώσεις παρενεργειών είχαν περιγραφεί στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Αυστραλία (34), η Ιαπωνία ήταν η πρώτη χώρα στην οποία παρατηρήθηκε ότι, μετά τον εμβολιασμό, μερικά κορίτσια υπέφεραν από εντονότατους πόνους και αναπηρία. Τα εν λόγω περιστατικά είχαν μεγάλη δημοσιότητα σε εφημερίδες, τηλεοπτικές εκπομπές και social media, αλλά ανησύχησαν και την ιατρική κοινότητα. Ιάπωνες γιατροί δημοσίευσαν αργότερα μια σειρά από 44 κορίτσια που είχαν διαγνωστεί με το λεγόμενο Πολύπλοκο Περιοχικό Σύνδρομο Πόνου (complex regional pain syndrome ,CRPS) (35).

Λόγω αυτών των ανησυχιών, τον Ιούνιο του 2013, το Ιαπωνικό Υπουργείο Υγείας, Εργασίας και Πρόνοιας (MHLW) αποφάσισε να αναστείλει την ενεργή σύσταση για εμβολιασμό κατά του HPV. Η απόφαση αυτή δημιούργησε έντονη διαμάχη μεταξύ επιστημόνων και στην κοινή γνώμη, η οποία συνεχίζεται μέχρι και σήμερα (34).

Τον Μάρτιο του 2015, το τηλεοπτικό κανάλι της Δανίας TV2 προέβαλε ένα ντοκιμαντέρ με τίτλο: Τα εμβολιασμένα κορίτσια – άρρωστα και προδομένα. Οι δημοσιογράφοι συγκέντρωσαν περίπου 60 κορίτσια από όλη την Δανία που αρρώστησαν λίγο μετά τον εμβολιασμό κατά του HPV. Μεταξύ των γιατρών που εμφανίζονται στο ντοκιμαντέρ είναι η Louise Brinth, η οποία εξέτασε προσωπικά περίπου 80 κορίτσια με παρόμοια συμπτώματα. Η Δρ Brinth ανέφερε ότι τα κορίτσια παρουσιάζουν ζάλη, λιποθυμία, και έντονους πονοκεφάλους. Συγκεκριμένα είπε, “Έχουν κοιλιακό άλγος και ναυτία. Έχουν παράξενες μυϊκές κινήσεις που δεν μπορούν να ελέγξουν. Και νιώθουν εξαντλημένα… Βλέπουμε ένα μοτίβο που κραυγάζει στον ουρανό, και θα πρέπει να εξεταστεί από σοβαρή έρευνα”.

Τον Απρίλιο του 2015, η Δρ Brinth δημοσίευσε σε επιστημονικό περιοδικό για 53 ασθενείς που διαμαρτύρονταν για ορθοστατική δυσανεξία, σοβαρή κεφαλαλγία, υπερβολική κόπωση, γνωστική δυσλειτουργία, γαστρεντερικές ενοχλήσεις και διάχυτο πόνο. Οι περισσότερες από αυτές είχαν διαγνωστεί με μια σπάνια νόσο γνωστή ως Σύνδρομο ορθοστατικής ταχυκαρδίας (postural orthostatic tachycardia syndrome, POTS), και ήταν σε στενή χρονική συσχέτιση με το εμβόλιο κατά του HPV (36a, 36b).

To ντοκιμαντέρ της Δανίας είχε τεράστιο αντίκτυπο σε όλο τον κόσμο, τόσο στο ευρύ κοινό όσο και στην ιατρική κοινότητα. Μία κλειστή σελίδα στο Facebook που έχει συσταθεί για τα πιθανά θύματα των παρενεργειών του Gardasil στη Δανία τριπλασίασε τα -προσεκτικά ελεγχόμενα- μέλη της. Παρόμοιες ομάδες έχουν δημιουργηθεί στο Facebook και από άλλες χώρες.

Κατόπιν αιτήματος της Δανίας, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) διεξάγει μια επανεξέταση της ασφάλειας των εμβολίων HPV. Ωστόσο, ο οργανισμός υπογραμμίζει ότι η αναθεώρηση αυτή “δεν αμφισβητεί ότι τα οφέλη των εμβολίων κατά του HPV υπερτερούν των κινδύνων τους”. Ο Οργανισμός επισημαίνει επίσης ότι, ενώ διεξάγεται η επανεξέταση, δεν συνιστάται καμία αλλαγή όσον αφορά τη χρήση των προϊόντων αυτών.

Τον Μάιο του 2015, η βρετανική εφημερίδα The Independent δημοσίευσε ένα άρθρο με τίτλο: Χιλιάδες έφηβες αρρώστησαν σοβαρά μετά το σχολικό εμβολιασμό ρουτίνας κατά του καρκίνου. Το άρθρο επικεντρώνεται στην ιστορία της Emily Ryalls, 17 ετών, η οποία άρχισε να αισθάνεται έντονους πόνους και δυσκολία στην αναπνοή αμέσως μετά το εμβόλιο κατά του HPV.

Η κα. Ryalls ανέφερε τα συμπτώματα της Emily στην Ρυθμιστική Αρχή Φαρμάκων και Προϊόντων Υγείας (MHRA), και δεν ήταν η μοναδική: οι ανεπιθύμητες ενέργειες μετά τον εμβολιασμό κατά του HPV αριθμούσαν 8.228, εκ των οποίων 2.587 είχαν χαρακτηριστεί ως “σοβαρές”, αρκετά περισσότερες από αυτές που αναφέρθηκαν μετά από άλλα υποχρεωτικά εμβόλια (βλέπε γράφημα). Η MHRA, όμως, αναφέρει ότι δεν υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με τον αριθμό των ανεπιθύμητων ενεργειών που σχετίζονται με το εμβόλιο κατά του HPV και ότι τα «αναμενόμενα οφέλη στην πρόληψη ασθένειας και θανάτων από λοίμωξη HPV υπερτερούν των γνωστών κινδύνων”.

Η μητέρα της Emily, μαζί με άλλες 80 οικογένειες σε παρόμοια κατάσταση σε όλη τη Βρετανία ίδρυσαν τον Σύλλογο Κορών Θυμάτων του HPV Εμβολίου (Association for HPV Vaccine Injured Daughters (AHVID).

Όπως αναφέρθηκε από την εφημερίδα “Το σσυγκεκριμένο άρθρο προκάλεσε έντονη συζήτηση μεταξύ ιατρών, δημοσιογράφων και μελών του κοινού…».

Στη Γαλλία, η Εθνική Υπηρεσία Ασφάλειας των Φαρμάκων και Προϊόντων Υγείας (ANSM) δημοσίευσε πρόσφατα (το Σεπτέμβριο του 2015) τα αποτελέσματα της παρακολούθησης περισσότερων από 2 εκατομμύρια κορίτσια ηλικίας 13-16 ετών, εμβολιασμένα μεταξύ του 2008 και του 2013 για να αξιολογήσει την εμφάνιση παρενεργειών, κυρίως αυτοάνοσων νοσημάτων. Όταν ανέλυσε όλες τα νοσήματα μαζί, τα αποτελέσματά έδειξαν ότι δεν υπάρχει αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης σοβαρών ανεπιθύμητων ενεργειών. Ωστόσο, όταν κάθε ασθένεια αναλύθηκε ξεχωριστά, παρατηρήθηκε μια τετραπλάσια αύξηση στην εμφάνιση του συνδρόμου Guillain Barré. Η μελέτη διαπίστωσε επίσης αυξημένο κίνδυνο φλεγμονώδους νόσου του εντέρου, αλλά η συσχέτιση ήταν αδύναμη.

Οι συγγραφείς καταλήγουν στο συμπέρασμα: “… τα αποτελέσματα της μελέτης αποδεικνύουν … καθησυχαστικά σχετικά με τον κίνδυνο αυτοάνοσης ασθένειας που σχετίζεται με τα εμβόλια HPV. Τα αναμενόμενα οφέλη από τον εμβόλιο αυτό, από την άποψη δημόσιας υγείας είναι πολύ μεγαλύτερα από τους ενδεχόμενους κινδύνους στους οποίους μπορεί να εκτίθενται τα κορίτσια” (37). Παρά αυτά τα «καθησυχαστικά» αποτελέσματα, το ποσοστό εμβολιασμού στη Γαλλία εξακολουθεί να είναι χαμηλό (κάτω του 30%).

Τον Σεπτέμβριο του 2015, μια άλλη δημοσίευση δίνει λεπτομερή στοιχεία για 45 άτομα από 13 χώρες, τα οποία ανέπτυξαν μια χρόνια πάθηση σύντομα μετά τη λήψη του εμβολίου κατά του HPV. “Ένα σύνδρομο με χρόνιο νευροπαθητικό πόνο, έντονη κόπωση, και βαθιά δυσλειτουργία του αυτονόμου νευρικού συστήματος μπορεί να εμφανιστεί μετά από εμβολιασμό HPV”, λένε οι συγγραφείς, με επικεφαλή τον Δρ. Manuel Martínez-Lavín, ειδικός σε παθήσεις χρόνιου πόνου από το Μεξικό. “Μετά από την πάροδο 4 ετών από τον εμβολιασμό, 93% των ατόμων “συνεχίζουν να έχουν συμπτώματα αναπηρίας και αδυνατούν να παρακολουθήσουν το σχολείο ή την εργασία τους” γράφουν οι συγγραφείς (38).

Το σύνδρομο POTS μετά από HPV εμβολιασμό έχει επίσης αναφερθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Δρ Blitshteyn, νευρολόγος από τη Νέα Υόρκη, περιγράφει έξι περιπτώσεις ασθενών που ανέπτυξαν POTS μεταξύ 6 ημερών και 2 μηνών μετά τον εμβολιασμό HPV. Όλοι οι ασθενείς είχαν βελτίωση μετά από 3 χρόνια, αλλά κάποια υπολειμματικά συμπτώματα παρέμειναν (39).

Η Αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) και τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), τόνισαν ότι ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές σε δεκάδες χιλιάδες άτομα καθώς και η παρακολούθηση εκατομμυρίων ατόμων μετά την κυκλοφορία των εμβολίων δεν έχουν βρει καμία συσχέτιση του εμβολιασμού κατά του HPV με άτυπα σύνδρομα πόνου ή δυσλειτουργία του αυτόνομου συστήματος.

Η Δρ Diane Harper, μία Αμερικανίδα μαιευτήρας – γυναικολόγος, είναι μία από τους ειδικούς στον ιό HPV που κλήθηκαν να σχεδιάσουν τις κλινικές δοκιμές για το Gardasil και το Cervarix. Αν και αρχικά ήταν υπέρ του εμβολίου, τα τελευταία χρόνια έχει αμφισβητήσει την ασφάλεια του Gardasil. Έχει δηλώσει ότι “Το Gardasil έχει προκαλέσει τόσες σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες όσο υπάρχουν θάνατοι από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας κάθε χρόνου”. Εξάλλου, σε άρθρο που δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο του 2009, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, λαμβάνοντας υπόψη τους περιορισμούς και τους κινδύνους των εμβολίων, τα οφέλη και οι κίνδυνοι του εμβολιασμού κατά του HPV θα πρέπει να συγκρίνονται με τα οφέλη και τους κινδύνους του προσυμπτωματικού ελέγχου του HPV (δηλαδή, το τεστ Παπανικολάου) για τη μείωση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας σε ένα οικονομικά αποδοτικό τρόπο (40).

Η Δρ Χάρπερ δεν υποστηρίζει τον υποχρεωτικό HPV εμβολιασμό στα σχολεία, γιατί πιστεύει πως η διάρκεια της προστασίας πιθανόν να είναι πολύ μικρή (βλέπε παρακάτω). Έχει επίσης κατακρίνει το σύντομο χρονικό διάστημα που τα εμβόλια δοκιμάστηκαν πριν την κυκλοφορία τους, και την παραπλανητική διαφήμιση των φαρμακευτικών εταιρειών. Μάθετε περισσότερα εδώ.

8. Άλλα αμφιλεγόμενα θέματα

Εμβολιασμός στα αγόρια

Η λογική του εμβολιασμού των αγοριών είναι να μειωθεί η μετάδοση του ιού HPV στα κορίτσια, και η προστασία τους από τους καρκίνους του στόματος και του πρωκτού (41). Δεδομένου ότι οι καρκίνοι αυτοί είναι πολύ σπάνιοι, έχει αμφισβητηθεί από ορισμένους επιστήμονες κατά πόσο αξίζει να εκτεθούν εκατομμύρια αγόρια στις πιθανές παρενέργειες του εμβολίου για να προστατευτούν τα κορίτσια, ή για την πρόληψη μιας τόσο σπάνιας μορφής καρκίνου (υπεύθυνος για μόλις 300 θανάτους στις ΗΠΑ), εάν το όφελος υπερτερεί τους κινδύνους και αν ο εμβολιασμός στους άνδρες είναι οικονομικά αποδοτικός. Ενώ χώρες όπως η Αυστραλία και οι ΗΠΑ περιλαμβάνουν τα αγόρια στις συστάσεις τους για εμβολιασμό, άλλες χώρες (πχ, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία) δεν έχουν ακόμη υιοθετήσει το μέτρο αυτό.

Οι άνδρες που κάνουν σεξ με άνδρες είναι μια ιδιαίτερη κατηγορία, δεδομένου ότι έχουν υψηλότερο κίνδυνο για καρκίνου του πρωκτού. Έτσι, μερικοί ειδικοί πιστεύουν πως σε αυτούς τους ανθρώπους (και όχι σε κάθε παιδί) θα πρέπει να προσφερθεί το εμβόλιο, και με αυτό το σκεπτικό στην Ελλάδα το εμβόλιο αποζημιώνεται δωρεάν στους ομοφυλόφιλους άνδρες κάτω των 26 ετών. Ωστόσο, το μέτρο αυτό μπορεί να είναι δύσκολο να εφαρμοστεί: για να καλύπτονται από το ταμείο τους, οι νέοι άνδρες υποχρεούνται να δηλώνουν (με μία υπεύθυνη δήλωση) τις σεξουαλικές τους προτιμήσεις.

Ανοσογονικότητα του Gardasil έναντι του Cervarix

Ανοσογονικότητα σημαίνει η ικανότητα του εμβολίου να προκαλέσει μια ανοσολογική απάντηση, με άλλα λόγια, η «δύναμη» του εμβολίου.

Οι περισσότερες χώρες υιοθέτησαν τον εμβολιασμό με Gardasil αντί του Cervarix υποθέτοντας ίση προστασία για τον καρκίνο, με την “μπόνους” προστασία για τα κονδυλώματα των γεννητικών οργάνων. Αλλά είναι πράγματι έτσι;

Αρκετές μελέτες έχουν δείξει ότι το Cervarix προκαλεί ισχυρότερη και μεγαλύτερης διάρκειας ανοσολογική απάντηση σε σχέση με το Gardasil (42, 43). Μάλιστα, αυτά τα εργαστηριακά ευρήματα έχουν επιβεβαιωθεί και από κλινικές μελέτες: με την πάροδο των χρόνων, η αποτελεσματικότητα του Cervarix για την προστασία από προκαρκινικές αλλοιώσεις (στην ομάδα που εμβολιάστηκε και δεν είχε εκτεθεί στον ιό προηγουμένως) ήταν 93%, ενώ στο Gardasil μειώθηκε στο 43% (44).

Ηλικία εμβολιασμού

Το θέμα αυτό έχει επίσης εγείρει έντονη συζήτηση και ανησυχία. Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, η ανοσολογική απάντηση που προκαλείται από τα εμβόλια μπορεί να είναι περιορισμένης διάρκειας, ειδικά για το Gardasil. Αυτό μπορεί να αποτελεί ένα σοβαρό πρόβλημα, επειδή, όπως επισήμανε η Δρ Χάρπερ “… αν το HPV εμβόλιο δεν διαρκεί τουλάχιστον 15 χρόνια, ούτε ένας καρκίνος δεν πρόκειται ποτέ να προληφθεί, οι γυναίκες απλώς θα πάθουν καρκίνο αργότερα στη ζωή τους όταν η επίδραση του εμβολίου θα έχει φθαρεί“.

Αν αυτό το σύντομο χρονικό διάστημα προστασίας επιβεβαιώνεται από κλινικές μελέτες, μια αναμνηστική δόση θα λύσει αυτόν τον περιορισμό. Ωστόσο, θα αυξήσει σημαντικά το κόστος του εμβολίου, και επιπλέον, οι γυναίκες που δεν θα συμμορφώνονται με τη σύσταση αυτή, θα καθιστούν απροστάτευτες με την πάροδο του χρόνου.

Αύξηση της ελευθεριότητας;

Πολλοί άνθρωποι φοβούνται ότι το εμβόλιο κατά του HPV θα μπορούσε να θεωρηθεί από τα κορίτσια ως μια “άδεια” να έχουν σεξουαλικές επαφές χωρίς προστασία. Αυτό ερευνήθηκε από ορισμένες μελέτες, και έχουν αποδείξει πως δεν είναι αλήθεια: δεν παρατηρήθηκε καμία αύξηση στα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα μεταξύ των εμβολιασμένων κοριτσιών (45), το ότι υποδηλώνει ότι ο εμβολιασμός είναι απίθανο να προωθήσει μη ασφαλή σεξουαλική δραστηριότητα.

9. Αναπάντητα ερωτήματα…

Θα καταφέρει το εμβόλιο κατά του HPV να μειώσει τους θανάτους από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας σε πραγματικές συνθήκες;
Λόγω των προσφάτων γεγονότων, θα έπρεπε να σταματήσει η χορήγηση του εμβολίου μέχρι να ξεκαθαρίσει η κατάσταση;
Αυτές οι τελευταίες ανησυχίες θα οδηγήσουν περισσότερες γυναίκες και κορίτσια να μην εμβολιαστούν, χάνοντας συνεπώς την ευκαιρία να προστατευτούν από την απειλή του καρκίνου;
Δεδομένου ότι τα σύνδρομα που πιθανώς σχετίζονται με τα εμβόλια είναι δύσκολο να διαγνωστούν, είναι πιθανό να μην έχουν αναγνωριστεί στο παρελθόν; Μήπως για τον ίδιο λόγο θα γίνουν υπερβολικές αναφορές στο μέλλον;
Μπορεί το εμβόλιο να δημιουργήσει μια ψευδή αίσθηση πλήρους προστασίας στις γυναίκες, με αποτέλεσμα λιγότερες γυναίκες να υποβληθούν σε προσυμπτωματικό έλεγχο (τεστ Παπ);
Μήπως το εμβόλιο μείωνει τους τύπους του HPV που περιλαμβάνονται στο εμβόλιο, αλλά προκαλεί μια αύξηση εκείνων που δεν περιλαμβάνονται στο εμβόλιο;

10. Συμπέρασμα

Είναι πράγματι συναρπαστικό να έχουμε ένα εμβόλιο κατά του καρκίνου. Έχοντας δει γυναίκες να πεθαίνουν από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, εύχομαι πραγματικά ο καρκίνος αυτός να εξαφανιστεί από την επιφάνεια της Γης. Πρέπει όμως να διασφαλίζουμε ότι, στη προσπάθεια εξάληψής του, δεν θα κάνουμε περισσότερο κακό παρά καλό .

Τα εμβόλια έχουν κάνει πολύ καλό στην ανθρωπότητα (φανταστείτε αν ακόμα θα είχαμε ευλογιά, ή πολιομυελίτιδα…). Είναι αλήθεια πως κάθε ιατρική πράξη μπορεί να προκαλέσει παρενέργειες, και σε αυτό συμπεριλαμβάνονται και τα εμβόλια. Συνεπώς πρέπει να γνωρίζουμε ακριβώς ποιους κίνδυνους ενέχουν τα εμβόλια, και αν τα οφέλη υπερτερούν των κινδύνων.

Έχω την πεπιοήθηση πως οι κυβερνήσεις, οι επιστημονικές εταιρείες και οι φαρμακευτικές εταιρείες κάνουν μια προσπάθεια να ενημερώσουν τον κόσμο με υπευθυνότητα και ειλικρίνεια, έτσι ώστε όλοι μας -νέοι, γονείς και γιατροί- να μην χάσουμε την εμπιστοσύνη μας στην πρόοδο της επιστήμης, και τα εμβόλια να μην αποτελούν αντικείμενο προβληματισμού όσον αφορά την αξιοπιστία τους.

Θα χρειαστούν 10 έως 20 χρόνια για να καταλάβουμε το πραγματικό όφελος του εμβολίου κατά του HPV. Εν τω μεταξύ, να θυμάστε ότι τα τεστ Παπ ποτέ δεν έχουν σκοτώσει άνθρωπο, αντίθετα, έχουν σώσει εκατομμύρια ζωές. Ως εκ τούτου, μην ξεχνάτε να κάνετε τακτικά το τεστ Παπανικολάου!

Βιβλιογραφία

International Agency for Research on Cancer, World Health Organization. Globocan 2012: Estimated Cancer Incidence, Mortality and Prevalence Worldwide in 2012
CDC Grand Rounds: Reducing the Burden of HPV-Associated Cancer and Disease. Morbidity and Mortality Weekly Report (MMWR) January 31, 2014 / 63(04);69-72
Human Papillomavirus and Related Diseases Report. hpvcentre.net March 20th, 2015
Hartwig S, et al: Estimation of the epidemiological burden of HPV-related anogenital cancers, precancerous lesions, and genital warts in women and men in Europe: Potential additional benefit of a nine-valent second generation HPV vaccine compared to first generation HPV vaccines. Papillomavirus Research, In Press (Available online 16 June 2015)
Patel H, et al: Systematic review of the incidence and prevalence of genital warts. BMC Infectious Diseases 2013, 13:39
“FDA approves Gardasil 9 for prevention of certain cancers caused by five additional types of HPV” (press release). 10 December 2014.
“Gardasil^® 9: new HPV vaccine approved in the European Union. The European Commission grants marketing authorisation for the first 9-valent HPV vaccine” (press release) Sanofi Pasteur MSD, June 17, 2015.
Human Papillomavirus Vaccination. The American College of Obstetricians and Gynecologists, Committee Opinion Number 641, September 2015
Recommendations on the Use of Quadrivalent Human Papillomavirus Vaccine in Males — Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP), 2011. Morbidity and Mortality Weekly Report (MMWR), December 23, 2011 / 60(50);1705-1708
Markowitz L, et al: Quadrivalent Human Papillomavirus Vaccine Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP). Morbidity and Mortality Weekly Report (MMWR), March 23, 2007 / 56(RR02);1-24
Castellsagué X, et al: HPV vaccination against cervical cancer in women above 25 years of age: key considerations and current perspectives. Gynecologic Oncology 115 (2009) S15–S23
Villa L, et al: Prophylactic quadrivalent human papillomavirus (types 6, 11, 16, and 18) L1 virus-like particle vaccine in young women: a randomised double-blind placebo-controlled multicentre phase II efficacy trial. Lancet Oncol 2005; 6: 271–78
The FUTURE II Study Group: Quadrivalent Vaccine against Human Papillomavirus to Prevent High-Grade Cervical Lesions. N Engl J Med 2007;356:1915-27
Paavonen J, et al: Efficacy of human papillomavirus (HPV)-16/18 AS04-adjuvanted vaccine against cervical infection and precancer caused by oncogenic HPV types (PATRICIA): final analysis of a double-blind, randomised study in young women. Lancet, Vol 374, No. 9686, p301–314, 25 July 2009
Lehtinen M, et al: Overall efficacy of HPV-16/18 AS04-adjuvanted vaccine against grade 3 or greater cervical intraepithelial neoplasia: 4-year end-of-study analysis of the randomised, double-blind PATRICIA trial. Lancet Oncol, Vol 13, No. 1, p89–99, January 2012
Harper D: Prophylactic human papillomavirus vaccines to prevent cervical cancer: review of the Phase II and III trials. Therapy 2008, 5 (3), 313-324
Tabrizi SN, et al: Fall in human papillomavirus prevalence following a national vaccination program. J Infect Dis. 2012; 206(11):1645-1651
Mariani L, et al: Early direct and indirect impact of quadrivalent HPV (4HPV) vaccine on genital warts: a systematic review. Adv Ther, 32 (2015), pp. 10–30
Crowe E, et al: Effectiveness of quadrivalent human papillomavirus vaccine for the prevention of cervical abnormalities: case-control study nested within a population based screening programme in Australia. BMJ 2014;348:g1458
Baldur-Felskov B, et at: early impact of Human Papillomavirus Vaccination on cervical Neoplasia—Nationwide Follow-up ofYoung Danish Women. J Natl Cancer Inst (2014) 106(3): djt460 doi:10.1093/jnci/djt460
Joura E, et al: A 9-Valent HPV Vaccine against Infection and Intraepithelial Neoplasia in Women. N Engl J Med 2015; 372:711-723
Petrosky E, et al: Use of 9-Valent Human Papillomavirus (HPV) Vaccine: Updated HPV Vaccination Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices. Morbidity and Mortality Weekly Report (MMWR), March 27, 2015 / 64(11);300-304
Center for Disease Control and Prevention. Human Papillomavirus (HPV) Vaccine Safety. Updated September 28, 2015
Slade BA, et al: Postlicensure safety surveillance for quadrivalent human papillomavirus recombinant vaccine. JAMA, 2009;302(7):750–757
Wacholder S, et al: Risk of miscarriage with bivalent vaccine against human papillomavirus (HPV) types 16 and 18: pooled analysis of two randomised controlled trials. BMJ 2010;340:c712
Garland SM, et al: Pregnancy and infant outcomes in the clinical trials of a human papillomavirus type 6/11/16/18 vaccine: a combined analysis of five randomized controlled trials. Obstet Gynecol 2009;114(6):1179–1188
Dana A, Buchanan KM, Goss MA, et al. Pregnancy outcomes from the pregnancy registry of a human papillomavirus type 6/11/16/18 vaccine. Obstet Gynecol. 2009;114(6):1170–1178
Moscicki A, et al: HPV in men: an update. J Low Genit Tract Dis. 2011 Jul; 15(3): 231–234
Gonçalves AK, et al: Safety, tolerability and side effects of human papillomavirus vaccines: a systematic quantitative review. Braz J Infect Dis, Vol 18, Issue 6, Nov–Dec 2014, Pages 651–659
Lu B, et al: Efficacy and safety of prophylactic vaccines against cervical HPV infection and diseases among women: a systematic review and meta-analysis. BMC Infect Dis. 2011;11:13
De Vincenzo R, et al: Long-term efficacy and safety of human papillomavirus vaccination. International Journal of Women’s Health 2014:6 999–1010
World Health Organization. Global Advisory Committee on Vaccine Safety, 11–12 December 2013: Human papillomavirus vaccines safety (HPV). Wkly Epidemiol Rec. 2014;89(7):58–60
Denny L: Safety of HPV vaccination: a FIGO statement. Int J Gynaecol Obstet. 2013;123(3):187–188
Wilson R, et al: HPV Vaccination in Japan. The Continuing Debate and Global Impacts. A Report of the CSIS Global Health Policy Center. April 2015
Kinoshita T, et al: Peripheral Sympathetic Nerve Dysfunction in Adolescent Japanese Girls Following Immunization with the Human Papillomavirus Vaccine. Intern Med 53: 2185-2200, 2014
a: Brinth L, et al: Suspected side effects to the quadrivalent human papilloma vaccine. Dan Med J 2015;62(4):A5064 b: Brinth L, et al: Orthostatic intolerance and postural tachycardia syndrome as suspected adverse effects of vaccination against human papilloma virus. Vaccine, 2015 May 21;33(22):2602-5
Vaccination contre les infections à HPV et risque de maladies auto-immunes : une étude Cnamts/ANSM rassurante – Point d’information 13/09/2015
Martínez-Lavín M, et: HPV vaccination syndrome. A questionnaire-based study. Clinical Rheumatology pp 1-3. Online 10 September 2015
Blitshteyn S. Postural tachycardia syndrome following human papillomavirus vaccination. Eur J Neurol, Vol 21, 1, 135–139, 2014
Harper, D: Current prophylactic HPV vaccines and gynecologic premalignancies. Current Opinion in Obstetrics and Gynecology 2009, 21:457–464
Giuliano A, et al: Efficacy of Quadrivalent HPV Vaccine against HPV Infection and Disease in Males. N Engl J Med 2011;364:401-11
Einstein M, et al: Comparative immunogenicity and safety of human papillomavirus (HPV)- 16/18 vaccine and HPV-6/11/16/18 vaccine: follow-up from months 12-24 in a Phase III randomized study of healthy women aged 18-45 years. Human Vaccines, vol. 7, no. 12, pp. 1343–1358, 2011
Barzon L, et al: Neutralizing and cross-neutralizing antibody titres induced by bivalent and quadrivalent human papillomavirus vaccines in the target population of organized vaccination programmes. Vaccine, vol. 32, no. 41, pp. 5357–5362, 2014
Di Mario S, et al: Are the Two Human Papillomavirus Vaccines Really Similar? A Systematic Review of Available Evidence: Efficacy of the Two Vaccines against HPV. Journal of Immunology Research, Volume 2015 (2015), Article ID 435141, 13 pages
Jena A, et al: Incidence of Sexually Transmitted Infections After Human Papillomavirus Vaccination Among Adolescent Females. JAMA Intern Med. 2015;175(4):617-623

Photo Credits

Intro: Getty images; 1: curecancer.org; 2: m2.behance.net; 3: (collage) wikimedia commons; 4: cityofchicago.org; nkytribune.com; 5: english.cri.cn; hpv.health.gov.au; 6: marketingmag.ca; scontent.cdninstagram.com; 7: Japan: wikimedia commons; Denmark: vaccineimpact.com; UK: independent.co.uk; France: science-et-vie.com; POTS: pinterest.com; Harper: initiativecitoyenne.be; 8: bphc.org; migueljara.files.wordpress.com; lh3.googleusercontent.com; 9: healthvermont.gov; 10: compasscayman.com; i.dailymail.co.uk

18Oct2015

THE HPV VACCINE: WHY IS IT CONTROVERSIAL?

Posted in Health by woman2womenblog

The HPV vaccine has been around for almost 10 years and more than 175 millions doses have been distributed in 63 countries, with several studies confirming its safety and efficacy. In spite of that, the vaccine still remains a subject of controversy. Although recommended by most scientific societies worldwide, some recent reports questioning its safety fuelled even more the debate, dividing both general public and medical community.

Embed from Getty Images

In this article we will analyse the existing evidence regarding the HPV vaccine, with particular focus on its efficacy and safety. In order to organise the available information, the article will be divided into the following sections:

Getting to know HPV
Why a vaccine? The burden of HPV-related diseases
The three available HPV vaccines
Vaccination schedule and timing
Efficacy of the HPV vaccine
Safety of the HPV vaccine
Recent safety concerns: the chronicle of events
Other debatable issues
Unanswered questions…
Conclusion

1. Getting to know HPV

HPV (human papillomavirus) is a virus and is transmitted from person to person through skin-to-skin contact.

HPV infection is extremely common, and most of the times it will be cleared by the immune system.
Of the over 100 types of HPV, about 12 subtypes of the HPV (mostly subtypes 6 and 11) may cause genital warts (also known as condylomas). These so-called “low-risk types” can also cause a rare condition called recurrent respiratory papillomatosis, in which warts grow in the throat.
Approximately 15 types of HPV (most commonly types 16 and 18) are related to cancer. While cervical cancer is the most common HPV-related cancer, this virus can also cause other cancers: vulvar, vaginal, anal and oropharyngeal (mouth and throat), as well as penile cancer in men.

You can read more detailed information on HPV here.

2. Why a vaccine? The burden of HPV-related diseases

These figures will give you and idea of the magnitude of the problems caused by HPV:

-Worldwide, over 500,000 new cervical cancer cases are diagnosed annually. Cervical cancer ranks as the 4th cause of female cancer in the world and is the 2nd most common female cancer in women aged 15 to 44 years (1).

In the United States, an estimated 26,000 new cancers are attributable to HPV each year, about 17,000 in women and 9,000 in men (2) .

In Europe, about 58,000 new cases of HPV-related cancers are estimated to occur every year (3).

-Regarding precancerous lesions, the estimated annual burden of high-grade precancerous lesions ranges between 280,000 and 550,000 new cases per year in Europe (4).

-In addition to cancers and precancerous lesions, the problem of genital warts should also be taken into consideration. Genital warts are very common: 1 out of 10 persons will have condylomas at some point in their lives (the frequency varies according to different countries between 0,3 and 12 %) (5). About 800,000 new annual genital warts cases are estimated to occur in women and men in Europe (4). Although not life-threatening, the costs derived from their treatment and their psychological burden should not be neglected.

3. The three available HPV vaccines

From 2006, 2 vaccines have been available: One bivalent (Cervarix®), directed against HPV types 16 and 18, responsible for about 70% of cervical cancers and other HPV-associated cancers; the other quadrivalent (Gardasil® of Silgard® in different countries) containing 4 HPV types:16 and 18, together with HPV 6 and 11 which are responsible for more than 90% of genital warts.

In December 2014, the American Food and Drug Administration (FDA) approved a nine-valent vaccine, Gardasil 9® (6), which, besides the 4 strains contained in Gardasil (i.e., 6,11,16,18), includes types 31, 33, 45, 52, and 58, responsible for an additional 20% of HPV-related cancers (4). Gardasil 9 has also been recently approved for commercialisation in Europe (7).

4. Vaccination schedule and timing

Vaccines are given as a 3-dose series, Gardasil at 0, 2 and 6 months, Cervarix at 0, 1 and 6 months (8).
In the States, The Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP) and the American College of Obstetrician and Gynecologists (ACOG) recommend that girls be routinely vaccinated at age 11 or 12 years.
Since 2010 boys have been included in the vaccination schedule in the USA, with the same schedule as girls.
If not vaccinated when they were younger, girls/young women and boys/young men should be vaccinated through age 26 (9).
Vaccine may be given starting at age 9 years (9, 10).
A reduced, 2-dose schedule is recommended by the World Health Organization (WHO) for those aged 9-13 years; this schedule is not recommended by the ACIP but it has been adopted by many countries.
Earlier vaccination (before age 14) results in higher immune response. Another argument in favor of early vaccination is the fact that vaccines are more effective before the onset of sexual activity (8).
Vaccination is recommended regardless of sexual activity or known HPV infection. Although vaccines seem to be less effective in sexually active people, some benefit is expected to be attained since exposure to all types of HPV included in the vaccines is very unlikely. Testing for HPV is NOT recommended before vaccination.
The vaccines are prophylactic, that is, they do not prevent progression of existing infection to disease or treat existing disease. (2)
The HPV vaccine is covered by most private health insurance and government insurance programs worldwide. Vaccinations schedules may vary in different countries.
There seems to be additional protection by the vaccine in women through age 45, as showed by certain studies (11). However, there is no recommendation for vaccination in individuals aged 26 to 45.
The same schedule applies for Gardasil 9 (0, 2 and 6 months). Revaccination with the nine-valent vaccine is not recommended in persons who previously completed the three-dose series with the bivalent or or quadrivalent HPV vaccine (8).

5. Efficacy of the HPV vaccine

The ultimate goal of the HPV vaccine is to reduce the incidence of HPV-related cancers. For obvious ethical reasons, the endpoint set to evaluate the HPV vaccine efficacy in different studies was precancerous lesions, namely CIN 2 and 3 (high risk lesions of the cervix, with potential to evolve to cancer). Other efficacy endpoints evaluated were incidence of HPV infection and incidence of condylomas.

Studies conducted before licensure showed that both vaccines achieved a high level of protection: 98-100% for the HPV types included in the vaccine in a naive population (that is, women who did not have HPV 16 or 18 at the time of vaccination), although the protection against precancerous lesions was 30-40% in the total vaccinated cohort (which included women who did not finish their immunization plan, or that were already infected with the virus before vaccination) (12, 13, 14, 15). There was also cross-protection for other types of HPV (i.e., HPV 45 and 31), which was more intense with Cervarix (16).

The impact of vaccination on the general population has also been analysed in some studies. Australia was the first country to introduce an organised HPV vaccination program, achieving one of the world’s highest vaccination compliance rates. Since 2007, when the National HPV vaccination program started with the quadrivalent vaccine, HPV infections from the types included in the vaccine decreased from 29% to 7% (17); a 93% reduction in the diagnosis of genital warts was also observed (18). Moreover, other recent studies showed an almost 50% reduction of high-grade cervical precancerous lesions in women who had received all required doses of the vaccine (19).

Denmark also counts with an organised vaccination program. Six years after licensure of the quadrivalent HPV vaccine, a reduction of cervical precancerous lesions was observed, which was 80% in younger patients (20).

Recently, a study was conducted to evaluate the efficacy of the nine-valent vaccine. Gardasil 9 prevented 97% of high-grade precancerous lesions of the cervix, vulva, and vagina caused by the five new high-risk HPV types (HPV31/33/45/52/58) (21). The nine-valent vaccine also generated immune responses to HPV6/11/16/18 that were as good as or better than those generated by the quadrivalent vaccine. (4, 22)

6. Safety of the HPV vaccine

Many studies have evaluated HPV vaccine safety, both before their commercialisation and post-release, which demonstrated no differences in side effects as compared to control groups, irrespective of age and ethnicity (23).

According to the CDC, the most commonly reported side effects of the vaccines are:

Pain, redness, or swelling in the arm where the shot was given
Fever
Headache or feeling tired
Nausea
Muscle or joint pain

Fainting (also known as syncope) and related symptoms (such as jerking movements) is not uncommon (24), especially in teenagers. For that reason, it is recommended that people receiving the HPV vaccine sit or lie down during vaccination, and remain seated for 15 minutes after the shot. (23)

Considering the target age of vaccination (which includes women in reproductive age), pregnancy outcomes received special attention. No increase in miscarriage rates has been reported for either of the vaccines (25). In addition, pregnant women that were recorded and observed in registrative trials did not have increased rate of congenital abnormalities (26, 27, 24).

Studies have also demonstrated efficacy and safety of the vaccines in men, both in heterosexual and men who have sex with men (28).

Serious side effects are very rare (less than 0.5%) (29), the most common being persistent headache, hypertension, gastroenteritis, bronchospasm and anaphylaxis. Their reported incidence is similar to that of other compulsory vaccines types (30).

Certain side effects have been a matter of concern since the introduction of the vaccine, namely autoimmune diseases (AD) (i.e., hypothyroidism, rheumatoid arthritis, Behçet’s syndrome, Raynaud’s disease, type 1 diabetes, and vitiligo), neurological disorders (such as epilepsy, paralysis, Guillain–Barré syndrome, central demyelination, and multiple sclerosis) and venous thromboembolism (a blood clot that plugs a vein). It should be mentioned that ADs are not rare in adolescents and young adults, particularly in women. Therefore, it is a real challenge to distinguish causal from temporal association. A recent study gathered the results of 9 large studies (of which one was an analysis of 42 trials together, or metanalysis) in order to investigate severe adverse reactions after the HPV vaccine. None of the included studies found evidence of increased risk of autoimmune disease, neurological disorder, or venous thromboembolism (31).

The Global Advisory Committee on Vaccine Safety (GACVS), established by the World Health Organization (WHO) provides independent, scientifically rigorous advice on vaccine-safety issues. In December 2013, the committee reviewed different topics and considered all available evidence on the safety of HPV vaccines, and concluded that both commercially available vaccines are safe (32). Likewise, the International Federation of Gynecology and Obstetrics (FIGO) Gynecologic Oncologic Committee and Subcommittee for Cervical Cancer Prevention support the continued administration of the HPV vaccines in appropriate populations (33).

7. Recent safety concerns: the chronicle of events

Although some isolated cases of side effects had been described in UK and Australia (34), Japan was the first country reporting on several girls suffering from severe pain and disability; these cases were heavily publicised in newspapers, TV news and social media, but they also alarmed the medical community. Japanese physicians published later on a series of 44 girls who were diagnosed with complex regional pain syndrome (CRPS) (35). Due to these concerns, in June 2013 the Japanese Ministry of Health, Labour, and Welfare (MHLW) decided to suspend its active recommendation of HPV vaccination. This decision created intense debate among scientists and general public, which continues until nowadays (34).

In March 2015, Denmark‘s TV channel TV2 aired a documentary entitled The Vaccinated Girls – Sick and Betrayed. The journalists gathered about 60 girls from all over Denmark who became sick shortly after receiving the HPV vaccine. Among the doctors interviewed is Louise Brinth, who examined approximately 80 girls with similar symptoms potentially caused by the HPV vaccine. Dr. Brinth noted that the girls experience symptoms such as dizziness, passing out, and severe headaches. She said, “They have abdominal pain and nausea. They have weird muscle movements they cannot control. And they’re very tired… We see a pattern that screams to heaven, and that should be examined by some solid research.”

In April 2015, Dr. Brinth reported in a scientific journal on 53 patients complaining of orthostatic intolerance, severe headache, excessive fatigue, cognitive dysfunction, gastrointestinal discomfort and widespread pain. Most of them were diagnosed with a rare syndrome known as postural orthostatic tachycardia syndrome (POTS), and all of them were in close temporal association with the HPV vaccine (36a, 36b).

Denmark’s documentary has had a huge impact worldwide, both in the general public and the medical community. A closed Facebook page set up for suspected victims of adverse reactions to Gardasil in Denmark tripled its -careful verified- members; similar Facebook groups were created in other countries.

At the request of Denmark, The European Medicines Agency (EMA) is currently conducting a safety review of HPV vaccines. However, the agency emphasizes that this review “does not question that the benefits of HPV vaccines outweigh their risks.”The agency also notes that while the review is being carried out, no change in the use of these products is recommended. See the EMA’s review conclusions here.

In May 2015, UK’s newspaper The Independent published an article entitled: Thousands of teenage girls report feeling seriously ill after routine school cancer vaccination. The article focuses on the story of Emily Ryalls, 17, who started feeling intense pains and difficulty breathing soon after receiving the HPV vaccine.

Mrs Ryalls reported Emily’s symptoms to the Medicines and Healthcare Products Regulatory Agency (MHRA), and she was not alone: adverse reactions after HPV vaccination numbered 8,228, of which 2,587 were classified as “serious”; that’s substantially more that those reported with other compulsory vaccines (see graph). The MHRA, though, said it had no concerns on the numbers of adverse reactions related to the HPV vaccine and that the “expected benefits in preventing illness and death from HPV infection outweigh the known risks”.

Emily’s mother, together with other 80 families in similar situation across the UK have formed the Association for HPV Vaccine Injured Daughters (AHVID).

As stated by the newspaper “This article created significant debate among medical professionals, journalists and members of the public…”.

In France, the National Security Agency of Medicines and Health Products (ANSM) just published (September 2015) the results of the follow-up of more than 2 million girls aged 13-16 years, vaccinated between 2008 and 2013 to evaluate the occurrence of side effects, mainly autoimmune diseases. When analysed all the diseases together, their results showed no overall increased risk of occurrence of serious events. However, when each disease was analysed individually, a four-fold increase in the occurrence of Guillain Barre syndrome was observed. The study also found an increased risk of Inflammatory Bowel disease, but the association was weak.

The authors conclude: “…the results of the study… prove reassuring regarding the risk of autoimmune disease associated with the HPV vaccines. The expected benefits of this vaccination in terms of public health are far greater than the eventual risks the girls may be exposed to” (37). In spite of these “reassuring” results, the vaccination rate in France continue to be low (less than 30%).

In September 2015, another report provided details on 45 individuals from 13 countries who developed a chronic ailment soon after receiving the HPV vaccine. “A disabling syndrome of chronic neuropathic pain, vexing fatigue, and profound autonomic dysfunction may appear after HPV vaccination,” say the authors, headed by Manuel Martínez-Lavín, MD, a specialist in chronic pain conditions from Mexico City. After a mean period of 4 years following HPV vaccination, 93% of individuals “continue to have incapacitating symptoms and remain unable to attend school or work,” write the authors (38).

POTS after HPV vaccination has also been reported in the United States. Dr. Blitshteyn, a neurologist from New York, described six patients who developed POTS between 6 days and 2 months after HPV vaccination. All patients reported improvement over 3 years, but residual symptoms persisted (39).

The US Food and Drug Administration (FDA) and the Centers for Disease Control and Prevention (CDC) emphasised that controlled clinical trials in tens of thousands of individuals plus postlicensure monitoring of millions of individuals have found no causal association between HPV vaccination and atypical pain syndromes or autonomic dysfunction.

Dr. Diane Harper, an american obstetrician & gynecologist, is one of the HPV experts called in to design the clinical trials of Gardasil and Cervarix. Although initially in favour of the vaccine, in recent years she has questioned Gardasil safety. She stated that “Gardasil has been associated with at least as many serious adverse events as there are deaths from cervical cancer developing each year”. Moreover, in an article published in December 2009 she concluded that, given the various limitations and risks of the vaccines, the beneﬁts and risks of HPV vaccination must be weighed with the beneﬁts and risks of HPV screening (Pap smears) to reduce cervical cancer in a cost-effective manner (40).

Dr. Harper does not support mandatory HPV vaccination for schoolchildren, because she believes that the duration of protection may be too short (see below). She has also criticised the short period of time vaccines were tried before its licensure, and the misleading publicity carried out by the pharmaceutical companies. Learn more here.

8. Other debatable issues

Vaccination in boys

The rationale of vaccinating boys is to reduce the transmission of the HPV virus to women and to protect them against oral and anal cancers (41). Since these cancers are very rare, it has been questioned by some scientists whether is it worth to expose millions of boys to potential vaccine side effects in order to protect girls, or to prevent a so rare type of cancer (responsible for just 300 deaths in the USA); whether the benefit outweighs the risk and if men vaccination is cost effective. While countries such as Australia and the USA include boys in their vaccine recommendations, other countries (i.e., UK and France) have not yet adopted this measure.

Men who have sex with men are a special category, since they are at higher risk of anal cancer. Thus, some experts believe these men (and not every boy) should be offered the vaccine. However, this measure may be difficult to implement: in order get covered by their insurance or social security, young men may be required to declare their sexual preferences.

Immunogenicity of Gardasil vs. Cervarix

Immunogenicity means the ability of the vaccine to provoke an immune response; in other words, the “strength” of the vaccine.

Most countries adopted vaccination with Gardasil instead of Cervarix assuming equal protection for cancer, with the “bonus” protection against genital warts. But is it really like this?

Several studies have demonstrated that Cervarix elicits stronger and longer-lasting immune response than Gardasil (42, 43).

These laboratory findings have also been confirmed by some clinical studies: Over the years, the efficacy of the Cervarix to protect vaccinated women from precancerous lesions (total vaccinated cohort-naive) was 93%, while Gardasil’s dropped to 43% (44)

Age of vaccination

This subject has also raised intense debate and concern. As stated above, immune response provoked by the vaccines may be of limited duration, especially for Gardasil. This can be a serious limitation of the vaccine because, as Dr. Harper noted “… if the HPV vaccine does not last for at least 15 years, no cancers will ever be prevented; women will just get the cancers at a later time in life after the vaccine has worn off“.

If this short protection span is confirmed by clinical studies, a boost dose would solve this limitation. However, this would increase considerably the cost of the vaccine; moreover, women who don’t comply with this recommendation will become unprotected over time.

Increase of promiscuity?

Many people feared that the the HPV vaccine would lead girls to promiscuous behavior. This was actually investigated by some studies, and have proved not to be true: no increase in sexually transmitted diseases was observed among vaccinated girls (45), showing that vaccination is unlikely to promote unsafe sexual activity.

9. Unanswered questions…

Will the HPV vaccine reduce cervical cancer deaths in real-world conditions?
In light of the latest publications, should vaccination programs be halted until the situations is clarified?
Due to these latest concerns, will more women opt for no vaccination, missing the opportunity to be protected against cancer?
Since the syndromes potentially related to vaccines are difficult to diagnose, is it possible that they have been underreported in the past? Could they possibly become over reported in the future?
Will the vaccine create a false sense of full protection against cervical cancer, resulting in less women attending screening programs?
Will the vaccine lead to a reduction of the HPV types included in the vaccine, but to an increase of those not included in the vaccine?

10. Conclusion

It is indeed exciting to have a vaccine that protects against cancer. After seeing women dying from cervical cancer, I truly wish that cervical cancer will be eradicated in the future. But we MUST be sure that we don’t create more harm than good in the process.

I am in favor of vaccines. Vaccines have done a lot of good to humanity (just imagine if we would still have small pox, or poliomyelitis…). It is true that every single medical practice may come with side effects, and this include vaccines. But we MUST know exactly what are the vaccine risks, and whether the benefits outweigh the risks.

I firmly believe that governments, scientific societies and pharmaceutical companies MUST do an effort to inform people in a responsible and honest manner, so that all of us -young people, parents and physicians- continue to believe in good science, and vaccines don’t lose their credibility.

It will take 10 to 20 years to figure out the true benefit of the HPV vaccine. In the meantime, keep in mind that Pap tests never killed anyone, on the contrary, they have saved millions of lives. Therefore, don’t forget your Pap smear!

Read on the latest events related to the HPV vaccine here.

References

International Agency for Research on Cancer, World Health Organization. Globocan 2012: Estimated Cancer Incidence, Mortality and Prevalence Worldwide in 2012
CDC Grand Rounds: Reducing the Burden of HPV-Associated Cancer and Disease. Morbidity and Mortality Weekly Report (MMWR) January 31, 2014 / 63(04);69-72
Human Papillomavirus and Related Diseases Report. hpvcentre.net March 20th, 2015
Hartwig S, et al: Estimation of the epidemiological burden of HPV-related anogenital cancers, precancerous lesions, and genital warts in women and men in Europe: Potential additional benefit of a nine-valent second generation HPV vaccine compared to first generation HPV vaccines. Papillomavirus Research, In Press (Available online 16 June 2015)
Patel H, et al: Systematic review of the incidence and prevalence of genital warts. BMC Infectious Diseases 2013, 13:39
“FDA approves Gardasil 9 for prevention of certain cancers caused by five additional types of HPV” (press release). 10 December 2014.
“Gardasil^® 9: new HPV vaccine approved in the European Union. The European Commission grants marketing authorisation for the first 9-valent HPV vaccine” (press release) Sanofi Pasteur MSD, June 17, 2015.
Human Papillomavirus Vaccination. The American College of Obstetricians and Gynecologists, Committee Opinion Number 641, September 2015
Recommendations on the Use of Quadrivalent Human Papillomavirus Vaccine in Males — Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP), 2011. Morbidity and Mortality Weekly Report (MMWR), December 23, 2011 / 60(50);1705-1708
Markowitz L, et al: Quadrivalent Human Papillomavirus Vaccine Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP). Morbidity and Mortality Weekly Report (MMWR), March 23, 2007 / 56(RR02);1-24
Castellsagué X, et al: HPV vaccination against cervical cancer in women above 25 years of age: key considerations and current perspectives. Gynecologic Oncology 115 (2009) S15–S23
Villa L, et al: Prophylactic quadrivalent human papillomavirus (types 6, 11, 16, and 18) L1 virus-like particle vaccine in young women: a randomised double-blind placebo-controlled multicentre phase II efficacy trial. Lancet Oncol 2005; 6: 271–78
The FUTURE II Study Group: Quadrivalent Vaccine against Human Papillomavirus to Prevent High-Grade Cervical Lesions. N Engl J Med 2007;356:1915-27
Paavonen J, et al: Efficacy of human papillomavirus (HPV)-16/18 AS04-adjuvanted vaccine against cervical infection and precancer caused by oncogenic HPV types (PATRICIA): final analysis of a double-blind, randomised study in young women. Lancet, Vol 374, No. 9686, p301–314, 25 July 2009
Lehtinen M, et al: Overall efficacy of HPV-16/18 AS04-adjuvanted vaccine against grade 3 or greater cervical intraepithelial neoplasia: 4-year end-of-study analysis of the randomised, double-blind PATRICIA trial. Lancet Oncol, Vol 13, No. 1, p89–99, January 2012
Harper D: Prophylactic human papillomavirus vaccines to prevent cervical cancer: review of the Phase II and III trials. Therapy 2008, 5 (3), 313-324
Tabrizi SN, et al: Fall in human papillomavirus prevalence following a national vaccination program. J Infect Dis. 2012; 206(11):1645-1651
Mariani L, et al: Early direct and indirect impact of quadrivalent HPV (4HPV) vaccine on genital warts: a systematic review. Adv Ther, 32 (2015), pp. 10–30
Crowe E, et al: Effectiveness of quadrivalent human papillomavirus vaccine for the prevention of cervical abnormalities: case-control study nested within a population based screening programme in Australia. BMJ 2014;348:g1458
Baldur-Felskov B, et at: early impact of Human Papillomavirus Vaccination on cervical Neoplasia—Nationwide Follow-up ofYoung Danish Women. J Natl Cancer Inst (2014) 106(3): djt460 doi:10.1093/jnci/djt460
Joura E, et al: A 9-Valent HPV Vaccine against Infection and Intraepithelial Neoplasia in Women. N Engl J Med 2015; 372:711-723
Petrosky E, et al: Use of 9-Valent Human Papillomavirus (HPV) Vaccine: Updated HPV Vaccination Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices. Morbidity and Mortality Weekly Report (MMWR), March 27, 2015 / 64(11);300-304
Center for Disease Control and Prevention. Human Papillomavirus (HPV) Vaccine Safety. Updated September 28, 2015
Slade BA, et al: Postlicensure safety surveillance for quadrivalent human papillomavirus recombinant vaccine. JAMA, 2009;302(7):750–757
Wacholder S, et al: Risk of miscarriage with bivalent vaccine against human papillomavirus (HPV) types 16 and 18: pooled analysis of two randomised controlled trials. BMJ 2010;340:c712
Garland SM, et al: Pregnancy and infant outcomes in the clinical trials of a human papillomavirus type 6/11/16/18 vaccine: a combined analysis of five randomized controlled trials. Obstet Gynecol 2009;114(6):1179–1188
Dana A, Buchanan KM, Goss MA, et al. Pregnancy outcomes from the pregnancy registry of a human papillomavirus type 6/11/16/18 vaccine. Obstet Gynecol. 2009;114(6):1170–1178
Moscicki A, et al: HPV in men: an update. J Low Genit Tract Dis. 2011 Jul; 15(3): 231–234
Gonçalves AK, et al: Safety, tolerability and side effects of human papillomavirus vaccines: a systematic quantitative review. Braz J Infect Dis, Vol 18, Issue 6, Nov–Dec 2014, Pages 651–659
Lu B, et al: Efficacy and safety of prophylactic vaccines against cervical HPV infection and diseases among women: a systematic review and meta-analysis. BMC Infect Dis. 2011;11:13
De Vincenzo R, et al: Long-term efficacy and safety of human papillomavirus vaccination. International Journal of Women’s Health 2014:6 999–1010
World Health Organization. Global Advisory Committee on Vaccine Safety, 11–12 December 2013: Human papillomavirus vaccines safety (HPV). Wkly Epidemiol Rec. 2014;89(7):58–60
Denny L: Safety of HPV vaccination: a FIGO statement. Int J Gynaecol Obstet. 2013;123(3):187–188
Wilson R, et al: HPV Vaccination in Japan. The Continuing Debate and Global Impacts. A Report of the CSIS Global Health Policy Center. April 2015
Kinoshita T, et al: Peripheral Sympathetic Nerve Dysfunction in Adolescent Japanese Girls Following Immunization with the Human Papillomavirus Vaccine. Intern Med 53: 2185-2200, 2014
a: Brinth L, et al: Suspected side effects to the quadrivalent human papilloma vaccine. Dan Med J 2015;62(4):A5064 b: Brinth L, et al: Orthostatic intolerance and postural tachycardia syndrome as suspected adverse effects of vaccination against human papilloma virus. Vaccine, 2015 May 21;33(22):2602-5
Vaccination contre les infections à HPV et risque de maladies auto-immunes : une étude Cnamts/ANSM rassurante – Point d’information 13/09/2015
Martínez-Lavín M, et: HPV vaccination syndrome. A questionnaire-based study. Clinical Rheumatology pp 1-3. Online 10 September 2015
Blitshteyn S. Postural tachycardia syndrome following human papillomavirus vaccination. Eur J Neurol, Vol 21, 1, 135–139, 2014
Harper, D: Current prophylactic HPV vaccines and gynecologic premalignancies. Current Opinion in Obstetrics and Gynecology 2009, 21:457–464
Giuliano A, et al: Efficacy of Quadrivalent HPV Vaccine against HPV Infection and Disease in Males. N Engl J Med 2011;364:401-11
Einstein M, et al: Comparative immunogenicity and safety of human papillomavirus (HPV)- 16/18 vaccine and HPV-6/11/16/18 vaccine: follow-up from months 12-24 in a Phase III randomized study of healthy women aged 18-45 years. Human Vaccines, vol. 7, no. 12, pp. 1343–1358, 2011
Barzon L, et al: Neutralizing and cross-neutralizing antibody titres induced by bivalent and quadrivalent human papillomavirus vaccines in the target population of organized vaccination programmes. Vaccine, vol. 32, no. 41, pp. 5357–5362, 2014
Di Mario S, et al: Are the Two Human Papillomavirus Vaccines Really Similar? A Systematic Review of Available Evidence: Efficacy of the Two Vaccines against HPV. Journal of Immunology Research, Volume 2015 (2015), Article ID 435141, 13 pages
Jena A, et al: Incidence of Sexually Transmitted Infections After Human Papillomavirus Vaccination Among Adolescent Females. JAMA Intern Med. 2015;175(4):617-623

Photo Credits

15Sep2015

8 ΜΕΡΕΣ ΣΤΗΝ ΔΥΤΙΚΗ ΚΡΗΤΗ

Posted in ΤΑΞΙΔΙΑ & ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ by woman2womenblog

Μόλις επέστρεψες από διακοπές; Ήρθε η ώρα να ξαναφύγεις! Τι καλύτερο από μια απόδραση σε ένα ελληνικό νησί;

Η Κρήτη είναι μια ιδανική επιλογή, αφού διαθέτει μερικές από τις πιο όμορφες παραλίες της Ελλάδας. Αλλά ακόμα και αν δεν είσαι θαλασσινός τύπος, υπάρχουν βουνά, φαράγγια, σπήλαια, αρχαία μνημεία, όμορφα χωριά… Τόσα πολλά μέρη να επισκεφτείς, τόσα πολλά πράγματα να κάνεις, τη ημέρα όσο και τη νύχτα… και να μην ξεχάσουμε το καταπληκτικό φαγητό!

Όμως η Κρήτη είναι ένα μεγάλο νησί, το ότι σημαίνει πως θα χρειαστείς αρκετές εβδομάδες για να την εξερευνήσεις … Σε αυτό το post θα σας προτείνω ένα ταξίδι 8 ημερών στο δυτικό τμήμα της Κρήτης, για να ανακαλύψουμε όχι μόνο τη φυσική της ομορφιά, αλλά και την αρχιτεκτονική, την πλούσια ιστορία και την ιδιαίτερη κουλτούρα της…

Λοιπόν, τι περιμένεις; Πιάσε μια τσάντα, μπες σε ένα αεροπλάνο -ή ferry boat- και απόλαυσε την Κρήτη! …

Ημέρα 1: ΧΑΝΙΑ – ΑΓΙΑ ΜΑΡΙΝΑ

“Το διαμάντι της Κρήτης», όπως αποκαλούν οι Κρητικοί την πόλη των Χανίων, είναι ένα μνημείο από μόνη της. Αυτό που κάνει τα Χανιά τόσο συναρπαστικά είναι το αμάλγαμα των πολιτισμών, οι οποίοι, με το πέρασμά τους άφησαν ο καθένας ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό: το Μινωικό μεγαλείο, η Ενετική φινέτσα, η βυζαντινή πνευματικότητα, η Οθωμανική απλότητα, η νεοκλασική αίγλη…

Ένα καλό σημείο εκκίνησης, εάν φτάνετε νωρίς το πρωί είναι ένα πρωινό στο ατμοσφαιρικό Παλαιό λιμάνι, στιγμή της ημέρας όπου μπορείτε να θαυμάσετε, με απόλυτη ησυχία, το πανέμορφο λιμάνι και την κομψή αρχιτεκτονική των κτιρίων γύρω του. Υπάρχουν πολλές καφετέριες, εστιατόρια και γκαλερί τέχνης κατά μήκος του λιμανιού, τα οποία προσθέτουν στη γοητεία του τοπίου …

Το ατμοσφαιρικό Παλιό Λιμάνι των Χανίων

Περπατήστε μέχρι το φάρο για να απολαύσετε την πανοραμική θέα του λιμανιού, και στη συνέχεια κατευθυνθείτε προς ένα άλλο εμβληματικό κτίριο του Παλιού Λιμανιού: το Τζαμί του Κιουτσούκ Χασάν (ή Γιαλί Τζαμί). Κάντε μια βόλτα στα γραφικά στενά της παλαιάς πόλης, επισκεφθείτε τα μουσεία και τις εκκλησίες της, θαυμάστε τις συνοικίες Τοπανά, Καστέλι, Σπλάντζια, Χαλέπα και την Εβραϊκή Συνοικία.

Ο φάρος, ένα εμβληματικό μνημείο των Χανίων

Μετά από την περιπλάνηση στην πόλη, ήρθε η ώρα να χαλαρώσετε! Σε ένα τέταρτο οδικώς θα έχουμε φτάσει στην Αγία Μαρίνα, μία πολυσύχναστη περιοχή με όμορφες παραλίες με χρυσαφένια άμμο και ζεστά νερά …

Αγία Μαρίνα. Όμορφη αμμουδιά, μόνο λίγα λεπτά από τα Χανιά

Εκτός από πολλά ξενοδοχεία και εστιατόρια, η Αγία Μαρίνα, μαζί με το γειτονικό Πλατανιά διαθέτουν μερικά από τα καλύτερα beach bars και clubs του νησιού, τα οποία προσφέρονται για ολοήμερο ξεφάντωμα…

Αγία Μαρίνα. Theatro beach bar

ΗΜΕΡΑ 2: ΦΑΛΑΣΑΡΝΑ – ΜΑΡΑΘΙ

Η παραλία στα Φαλάσαρνα (μαζί με το Ελαφονήσι και το Μπάλο) θεωρείται μία από τις πιο όμορφες παραλίες της Κρήτης και, σύμφωνα με το CNN, μία από τις 100 καλύτερες παραλίες του κόσμου. Έχει καταπληκτική χρυσή άμμο και γαλαζοπράσινα, κρυστάλλινα νερά … Βρίσκεται περίπου 53 χιλιόμετρα από την πόλη των Χανίων, και είναι εύκολα προσβάσιμη με αυτοκίνητο ή ακόμα και με λεωφορείο.

Φαλάσαρνα, μια από τις πιο όμορφες παραλίες της Κρήτης

Το μόνο μειονέκτημα αυτής της παραλίας: είναι εκτεθειμένη σε ισχυρούς ανέμους, συνεπώς συχνά έχει μεγάλα κύματα. Αυτό ωστόσο κάνει τα Φαλάσαρνα έναν πολύ δημοφιλή προορισμό για τους λάτρεις της ιστιοσανίδας.

Αν στα Φαλάσαρνα πιάνει πολύ κύμα και δεν είστε έμπειρος windsurfer, μην πανικοβληθείτε. Η παραλία Μαράθι, που βρίσκεται μόλις 16 χιλιόμετρα από τα Χανιά, είναι μια πολύ καλή εναλλακτική λύση. Αυτή η ωραία παραλία, που βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο της χερσονήσου του Ακρωτηρίου, είναι καλά φυλαγμένη από τους ανέμους, και δεν έχει ποτέ κύματα… Μπορεί να μην είναι τόσο θεαματική όσο η Φαλάσαρνα, αλλά έχει ζεστά, καθαρά νερά και χρυσή, λεπτή άμμο, πολλές ταβέρνες και καφετέριες δίπλα στη θάλασσα, και ωραία θέα προς τις ακτές του κόλπου της Σούδας και τα Λευκά Όρη… Αρκετοί λόγοι για να επισκεφθείτε το Μαράθι, ειδικά εκείνοι από εσάς που ταξιδεύετε με μικρά παιδιά.

Παραλία Μαράθι. Ρηχά, ήρεμα νερά, ωραία αμμουδιά, ιδανική για παιδιά …

ΗΜΕΡΑ 3: ΑΠΟΚΟΡΩΝΑΣ

Ίσως λιγότερο γνωστή από τις παγκοσμίου φήμης παραλίες της Κρήτης, η περιοχή του Αποκόρωνα αξίζει οπωσδήποτε μια επίσκεψη. Περιτριγυρισμένη από τα Λευκά Όρη, φτάνοντας μέχρι το Κρητικό Πέλαγος, αυτή η περιοχή ευλογημένη από τη φύση με ποτάμια, λίμνες, σπήλαια, αμπελώνες, ελαιώνες, έχει βυζαντινά μοναστήρια, ενετικά κάστρα, μια αρχαία πόλη και 75 παραδοσιακά χωριά. Η πλούσια φύση του Αποκόρωνα και η ενδιαφέρουσα αρχιτεκτονική του, τον έχουν προικίσει με μια απαράμιλλη ομορφιά.

Ετοιμάστε τη φωτογραφική σας μηχανή για μια στάση στον πανέμορφο Βάμο, ένα καλοδιατηρημένο χωριό με αυθεντική κρητική αρχιτεκτονική. Κοντά στο Βάμο θα βρείτε το επιβλητικό μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου Καρύδι. Άλλα χωριά που αξίζει να επισκεφθείτε είναι: το γραφικό Γαβαλοχώρι, το ευχάριστο χωριό Βρύσσες και τις πηγές Αργυρούπολης με άφθονα τρεχούμενα νερά και πλατάνια, τα παραθαλάσσια θέρετρα Καλύβες, Αλμυρίδα και Γεωργιούπολη, και το καταπράσινο χωριό Αρμένοι, φημισμένο για το υπέροχο ποταμάκι με τα κρυστάλλινα νερά, τα πλατάνια… και τις ταβέρνες του!

Ένα άλλο μέρος που πρέπει να επισκεφθείτε στον Αποκόρωνα είναι η λίμνη Κουρνά. Αυτή η πανέμορφη λίμνη είναι τόσο βαθιά (22,5 m) που οι ντόπιοι πίστευαν ότι δεν έχει πυθμένα. Το υπέροχο του περιβάλλον προστατεύεται από το πρόγραμμα Natura 2000, και για να το θαυμάσει κανείς μπορεί να κολυμπά στη λίμνη, να νοικιάζει ένα πενταλό, ή απλά να κάθεται σε μία από τις ταβέρνες ή καφετέριες με θέα στη λίμνη. Η λίμνη Κουρνά είναι επίσης μια καλή επιλογή όταν οι παραλίες έχουν πολλά κύματα.

Η πανέμορφη λίμνη Κουρνά, η μοναδική λίμνη γλυκού νερού της Κρήτης

ΗΜΕΡΑ 4: ΠΑΡΑΛΙΑ ΠΛΑΚΙΑ

Και ένα μπάνιο στο Λιβυκό Πέλαγος επιβάλλεται… Οι παραλίες στη νότια πλευρά του νησιού είναι συνήθως πιο ήσυχες, με λιγότερα κύματα και με λιγότερο κόσμο σε σχέση με εκείνες στη βόρεια πλευρά του νησιού. Η παραλία του Πλακιά, που βρίσκεται 40 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του Ρεθύμνου, είναι μια μεγάλη και πλατιά αμμουδιά με κρυστάλλινα και ζεστά νερά, η οποία βρίσκεται σε έναν κλειστό κόλπο περιτριγυρισμένο από βουνά. Η ανατολική πλευρά του κόλπου είναι η πιο ήσυχη, και συνήθως είναι «πιασμένη» από γυμνιστές.

Παραλία του Πλακιά. Η τοποθεσία της σε έναν κλειστό κόλπο την κάνει μια ήρεμη παραλία με ζεστά νερά

Αν σας αρέσει ο γυμνισμός, κατευθυνθείτε προς την πιο ήσυχη ανατολική πλευρά της παραλίας

ΗΜΕΡΑ 5: ΖΩΝΙΑΝΑ – ΑΝΩΓΕΙΑ

Εάν θέλετε να πάρετε μια γεύση από “την πραγματική Κρήτη”, πρέπει να αφιερώσετε μια ημέρα των διακοπών σας για να επισκεφτείτε τα Ανώγεια και τα Ζωνιανά. Η αυθεντική, άγρια ομορφιά της περιοχής θα σας συναρπάσει, και είναι μία από τα λίγα μέρη του νησιού όπου μπορείτε ακόμα να δείτε άνδρες που φορούν την παραδοσιακή κρητική ενδυμασία. Το σήμα κατατεθέν της περιοχής; Η πινακίδες γεμάτες με τρύπες από σφαίρες! Η κουλτούρα των όπλων καλά κρατά στην Κρήτη, ειδικά σε αυτή την περιοχή…

Ο δρόμος για να φτάσετε στα Ζωνιανά, 53 χιλιόμετρα από το Ρέθυμνο, ανεβαίνοντας 630 μέτρα στον Ψηλορείτη, θα σας δώσει ήδη μια πρώτη γεύση του τι σας περιμένει.

Η άγρια ομορφιά του Ψηλορείτη

Παρότι το χωριό των Ζωνιανών δεν έχει ιδιαίτερο τουριστικό ενδιαφέρον (εκτός από ένα μουσείο κέρινων ομοιωμάτων), το σπήλαιο των Ζωνιανών, που ονομάζεται σπήλαιο Σφεντόνη αξίζει μια επίσκεψη. Υπάρχουν περισσότερα από 4500 σπήλαια στην Κρήτη, αλλά μόνο τρία είναι ανοικτά στο κοινό, και το σπήλαιο Σφεντόνη είναι το μεγαλύτερο από αυτά.

Η είσοδος στο σπήλαιο Σφεντόνη

Αφού μπαίνουμε στο σπήλαιο, ο ξεναγός μας εξηγεί πώς σχηματίστηκαν οι σταλαγμίτες και οι σταλακτίτες, μας μιλά για τα ζώα που ζουν μέσα του (περίπου 400 νυχτερίδες, μεταξύ άλλων), και μας λέει για την ιστορία και τους μύθους γύρω από αυτό.

Η ομορφιά του σπηλαίου τονίζεται από τον πολύχρωμο φωτισμό, ο οποίος δημιουργεί ένα φαντασμαγορικό οπτικό θέαμα…

Το εσωτερικό του σπηλαίου Σφεντόνη, με πολλές σταλαγμίτες και σταλακτίτες

Ο επόμενος προορισμό μας, σε απόσταση 15 λεπτών από τα Ζωνιανά, είναι το παραδοσιακό χωριό των Ανωγείων.

Στο δρόμο προς τα Ανώγεια μπορεί και να βρείτε…λίγη κίνηση

Τα θρυλικά Ανώγεια, σκαρφαλωμένα στις πλαγιές του Ψηλορείτη σε υψόμετρο 740 μέτρων, έχουν μια οδυνηρή ιστορία (τα κάψανε δύο φορές, πρώτα οι Τούρκοι και μετά οι Γερμανοί) και έναν ισχυρό χαρακτήρα, ο οποίος συνεχίζει να περνά από γενιά σε γενιά. Η πλατεία του Αγίου Γεωργίου είναι το ιδανικό μέρος για να πιείτε έναν καφέ ή να δοκιμάσετε τοπικούς μεζέδες συνοδευμένοι από την περίφημη τσικουδιά (τσικουδιά ή ρακή; Αυτό το ανατρεπτικό άρθρο θα σας διαφωτήσει).

Ντόπιοι και τουρίστες σε ένα παραδοσιακό καφενείο στα Ανώγεια

Αφού ξεκουραστήκατε -και εφόσον δεν το παρακάνατε με την τσικουδιά…- κάντε μια βόλτα στους δρόμους του χωριού και θαυμάστε τα μοναδικά κρητικά υφαντά και άλλα δείγματα λαϊκής τέχνης.

Τα υφαντά μονοπωλούν τους δρόμους των Ανωγείων

ΗΜΕΡΑ 6: ΕΛΑΦΟΝΗΣΙ

Σήμερα έπεσε ο αέρας: είναι η τέλεια μέρα να επισκεφτούμε το Ελαφονήσι. Προσωπικά ανυπομονούσα να δω αυτή την πασίγνωστη παραλία, και δεν με απογοήτευσε καθόλου: η Ελαφονήσι είναι μια από τις πιο όμορφες παραλίες που έχω δει ποτέ. Βρίσκεται σε απόσταση 76 χιλιομέτρων από τα Χανιά, στο νοτιοδυτικό τμήμα της Κρήτης. Είναι γεγονός πως συνήθως έχει πολύ κόσμο, ιδιαίτερα τον Αύγουστο, αλλά ακόμα και έτσι είναι το απόλυτο must.

Αυτό που κάνει το Ελαφονήσι ένα τόσο εξωτικό μέρος είναι οι νησίδες άμμου που σχηματίζουν μία λιμνοθάλασσα με ρηχά και κρυστάλλινα νερά, και κυρίως η άμμος σαν πούδρα που ενίοτε παίρνει ροζ απόχρωση από την σκόνη θρυμματισμένων κοχυλιών.

Η εξωτική ομορφιά της Ελαφονήσι

Ψηλή λευκή και ροζ άμμος, κρυστάλλινα νερά … Παράδεισος στη Γη

ΗΜΕΡΑ 7: ΡΕΘΥΜΝΟ

Δεν νοείται ταξίδι στην δυτική Κρήτη χωρίς να επισκεφτείτε την όμορφη Ρέθυμνο. Αυτή η κομψή πόλη, η τρίτη μεγαλύτερη της Κρήτης, έχει καταφέρει να κρατήσει έναν αέρα «χωριού», και να διατηρήσει άθικτη την ενετική και οθωμανική της κληρονομιά.

Το Ενετικό Λιμάνι είναι ένα ωραίο μέρος για να πιείτε έναν καφέ ή να φάτε υπέροχο κρητικό φαγητό σε μια παραδοσιακή ταβέρνα. Εν τω μεταξύ, μπορείτε να θαυμάσετε το μικρό αλλά ισχυρό λιμενοβραχίονα, ο οποίος για οχτώ ολόκληρους αιώνες αντιμετωπίζει με υπερηφάνεια τα σκληρά κύματα του Κρητικού Πελάγους. Ο επιβλητικός φάρος, παρόλο που χτίστηκε από τους Τούρκους, ταιριάζει απόλυτα με το βενετσιάνικο στυλ.

Το υπέροχο φρούριο Φορτέτζα δεσπόζει στην πόλη, και αξίζει μια επίσκεψη στο εσωτερικό του. Χτίστηκε από τους Ενετούς τον 16ο αιώνα για να προστατεύσει την πόλη από τους Τούρκους πειρατές, και εκτός από τον εντυπωσιακό τοίχο 1300 μέτρων, μπορούμε να θαυμάσουμε κάποια άλλα έργα από την εποχή της Ενετοκρατίας: δεξαμενές νερού, φυλάκια, στρατώνες και οπλοστάσια.

Το τζαμί χτίστηκε κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας (στη θέση ενός βενετσιάνικου καθεδρικού ναού). Έχει έναν εντυπωσιακό θόλο με όμορφα ψηφιδωτά.

Από την Φορτέτζα μπορείτε να θαυμάσετε την πανοραμική θέα του Ρεθύμνου

Έπειτα, περιπλανηθείτε στα στενά δρομάκια της καλά διατηρημένη παλιάς πόλης, ανακαλύψτε γραφικές γωνιές και αρχιτεκτονικούς θησαυρούς … Και μπορείτε παρεμπιπτόντως να ψωνίσετε αναμνηστικά, τοπικά προϊόντα ή έργα λαϊκής τέχνης.

Και το τέλειο τέλος για μια ημέρα στο Ρέθυμνο είναι ένας περίπατος στην παραλία και ένα δείπνο σε μία από τις πολλές ταβέρνες με θέα τη θάλασσα και το επιβλητικό Φορτέτζα.

ΗΜΕΡΑ 8: ΜΠΑΛΟΣ – ΝΥΧΤΑ ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ

Ένα grand finale για το ταξίδι μας: μια επίσκεψη στο μαγευτικό Μπάλο. Σε αυτήν την απομονωμένη παραλία μπορείτε να φτάσετε με καράβι (φεύγει από την Κίσσαμο) ή με αυτοκίνητο, αλλά να είστε προσεκτικοί: είναι ένα χωματόδρομο σε πολύ κακή κατάσταση, και στη συνέχεια θα πρέπει να περπατήσετε περίπου μισή ώρα, που το καλοκαίρι μπορεί να είναι αρκετά δύσκολο (ιδίως η επιστροφή, ανηφορικά).

Αλλά φτάνοντας, η θέα της παραλίας θα σας ανταμείψει: απλά συγκλονιστική. Δικαίως ο Μπάλος είναι η πιο φωτογραφημένη παραλία της Κρήτης. Το επιβλητικό βράχο που αναδύεται από τη θάλασσα, η λευκή άμμος και τα ρηχά γαλαζοπράσινα νερά μας θυμίζουν ένα έργο τέχνης… Η περιοχή διαθέτει σπάνια είδη χλωρίδας και πανίδας, και προστατεύεται από το πρόγραμμα Natura 2000.

Το τελευταίο βράδυ στο νησί δεν μπορεί να πάει χαμένο! Επιλέγουμε τα Χανιά. Και τι να πρωτοκάνεις στα Χανιά τη νύχτα! Μπορείτε απλά να περπατήσετε κατά μήκος του πολυσύχναστο λιμανιού, να φάτε κάτι σε ένα από τα παραδοσιακά ταβερνάκια του ιστορικού κέντρου, να πιείτε ένα ποτό σε ένα μπαρ ή κλαμπ στο λιμάνι, στην Ακτή Μιαούλη ή στην παραλία Κουμ Καπί, ή αλλιώς να χαλαρώσετε σε ένα μπαράκι στη trendy Χατζημιχάλη Νταλιάνη…

Μια παραδοσιακή ταβέρνα στα Χανιά

Μπαρ, καφετέριες, κλαμπ… Με φόντο το υπέροχο Παλιό Λιμάνι

Φεύγουμε από το νησί αφού υποσχεθήκαμε στoυς εαυτόυς μας να γυρίσουμε πίσω για να εξερευνήσουμε πολλά μέρη που δεν προλάβαμε να δούμε… Ας ελπίζουμε ότι θα είναι σύντομα…

Φωτογραφίες: Όλες οι φωτογραφίες ανήκουν στην woman2womenblog.com, εκτός από: Theatro cafe bar: theatrochania.com, ενετικό λιμάνι του Ρεθύμνου: Wikimedia commons

13Sep2015

8 DAYS IN WEST CRETE, GREECE

Posted in Travel & Leisure by woman2womenblog

You just came back from vacations? It’s time to plan the next ones! What could be better than an escapade to a greek island? Crete is a perfect choice, boasting some of Greece’s most beautiful beaches. But even if you are not a beach person, there are plenty of mountains, canyons, caves, ancient monuments, beautiful villages… so many places worth visiting, so many things to do, day and night… not to mention the fantastic food!

Crete is a big island, which means that you will need several weeks to explore it… In this post I propose you an 8-day tour to the western part of Crete, to discover not only its natural beauty, but also the architecture, the rich history and its particular culture…

So what are you waiting for? Grab a bag, get on a plane -or a boat- and enjoy Crete!…

Day 1: CHANIA – AGIA MARINA

“The diamond of Crete” as Cretans call Chania, is a monument on its own. What makes Chania so fascinating is the amalgam of civilisations and cultures, which, while passing through it, left a particular trait : the Minoan mightiness, the Venetian refinement, the Byzantine spirituality, the Ottoman simplicity, the Neoclassical grandeur…

A good starting point when arriving early morning is a breakfast at Chania’s atmospheric Old port, when you can peacefully admire the colourful harbour and the elegant architecture of the buildings surrounding it. There are plenty of cafes, restaurants and art galleries aligned along the harbour, which add to the charm of the area…

The atmospheric Old Port of Chania

Take a walk to the lighthouse to enjoy a panoramic view of the harbour, then head to another emblematic building of the Old Port: the Kiutsuk Hasan Mosque. Stroll along the narrow, intrincated roads of the city, visit the museums and churches, admire the districts of Topanas, Kastelli, Splantzia, Halepa and the Jewish Quarter.

The lighthouse, an emblematic monument of Chania

After wandering around the city, it’s time to relax! A 15 minute-drive from Chania will lead us to Agia Marina, a lively area with beautiful, golden sand and warm water…

Agia Marina. Beautiful sandy beaches, a few minutes away from Chania

Besides many nice hotels and restaurants, Agia Marina, together with neighbour Platanias boast some of the best beach bars and clubs of the island, for all day -and all night- revelry…

Agia Marina. Theatro beach bar

Day 2: FALASSARNA – MARATHI BEACH

Falassarna beach, together with Elafonissi and Balos (see below) is regarded as one of the most beautiful beaches of Crete and, according to CNN, as one of the world’s 100 best beaches. It has amazing golden sand and turquoise, crystalline waters … Located about 53 km from the city of Chania, is easily accessed by car or even by public bus.

Falassarna, one of the most beautiful beaches of Crete

The only disadvantage of this beach is that is frequently exposed to strong winds (especially during August), so you may encounter big waves; that makes Falassarna a very popular destination for windsurfers.

Unless you are a skilled windsurfer, should it get too windy, don’t panic. Marathi beach, situated only 16 km far from Chania, is a great alternative. This nice beach, located on the southeastern tip of the Akrotiri peninsula, is well guarded from the winds, which assures that it never gets wavy… It may not be as spectacular as Falassarna, but it has warm, clean waters and golden, thin sand, many tavernas and cafes by the sea, and nice views of Souda Bay’s shores and the White Mountains… enough reasons to visit Marathi, especially for those of you who travel with small children.

Marathi Beach. Shallow, calm waters, sandy shore, ideal for kids…

DAY 3: APOKORONAS

Maybe less known than the world-famous cretan beaches, the Apokoronas region definitively deserves a visit. Surrounded by the White Mountains, reaching the Cretan Sea, this blessed-by-nature area plenty of rivers, lakes, caves, vineyards, olive groves, hosts bizantine monasteries, Venetian Castles, an ancient city and 75 traditional villages. Apokoronas’ rich nature and interesting architecture have endowed it with an unparalleled beauty.

Get your camera ready for a stop in beautiful Vamos, a well-preserved village with authentic Cretan-style architecture. Near to Vamos, the imposing monastery of St. George of Karidi warrants a detour. Other villages worth visiting are: picturesque Gavalochori; delightful Vrisses and Argyroupolis springs, both plenty of running water and plane trees; the seaside resorts of Kalyves, Almyrida and Georgioupolis; super green Armeni, with its leafy plane trees, springs -and its renowned tavernas.

Another must-visit in Apokoronas is Kournas lake. This beautiful lake is so deep (22,5 m) that locals used to believe that is bottomless. The lovely surroundings -protected by Natura 2000- can be admired by swimming across the lake, renting a pedalo, or just sitting in one of the tavernas or cafes overlooking the lake.…Kournas lake is also a good option when the beaches get too windy.

The beautiful Kournas lake, Crete’s unique sweet water lake

Day 4: PLAKIAS BEACH

When visiting West Crete, a sea bath in the Libyan Sea cannot be missed… The beaches in the southern side of the island are usually more quiet, less windy and less crowded than their pairs in the northern side. Plakias beach, located 40km southwest of Rethymno, is a long and wide sandy beach with crystalline, warm waters, situated in a closed bay surrounded by mountains. The eastern side of the bay is the quieter, and is usually taken by nudists.

Plakias beach. Its location in a closed bay makes it a quiet beach with warm waters

Crete Plakias beach D

If you like nudism, head to the quieter, eastern side of the beach

Day 5: ZONIANA – ANOGEIA

If you want to get a taste of “the real Crete”, spend a day of your vacations to visit Anogeia and Zoniana. The authentic, wild beauty of the area will fascinate you, and is one of the few regions of the island where you can still see men wearing the traditional Cretan clothing. The trade mark of the area? Road signs riddled with bullet holes! The gun culture is deeply rooted in Crete, particularly in this part of the island…

To get to Zoniana, the road itself, 53 km far from Rethymno, climbing up 630 meters on Mount Psiloritis, will already set you in the mood.

Crete View from Zoniana Cave

The wild beauty of Mount Psiloritis

Although the village of Zoniana itself does not have any particular touristic attraction (except for a wax museum), Zoniana’s cave, called Sfentoni cave is not to be missed. There are more that 4500! caves in Crete, but only three are open to the public, and Sfentoni cave is the largest one of those.

Crete Zoniana Cave entrance

The entrance to Sfentoni cave

After entering the cave our guide explains us how the stalagmites and stalactites originated, talks about the animals that inhabit the cave (about 400 bats! among others), and tells us about the history and myths surrounding it.

The beauty of the cave is emphasised by its colourful lighting, which creates a phantasmagoric effect…

Crete Zoniana cave Collage

The interior of Sfentoni’s cave, plenty of stalagmites and stalactites

A 15-minute drive will lead us to our next destination, the traditional village of Anogeia.

The road to Anogeia may eventually get… some traffic

Anogeia, perched on the slopes of Mount Psiloritis at an altitude of 740 meters, has a powerful history (it was burnt twice, by the Turks and by the Germans) and a strong character, which keeps being passed from older to younger generations. Agios Georgios square is the ideal spot to drink a greek coffee at a kafenion, or try local dishes accompanied by some raki.

Crete Anogeia cafenio Locals and tourists at a traditional kafenio in Anogeia

After that -unless you drunk too much raki- stroll along the streets of the village and admire the famous cretan weavings, tablecloths and linen…

Cretan weavings monopolise the streets of Anogeia

Day 6: ELAFONISSI

Today the wind is over: a perfect day to visit Elafonissi. I couldn’t wait to see this world-famous beach, and I did not get disappointed: Elafonissi is one of the most beautiful beaches I have ever seen. Located 76 kilometers far from Chania, in the southwest part of Crete, it does get crowded, especially in August, but even so it’s an absolute must.

What makes Elafonissi such an exotic place is the presence of sand islets forming a sort of lagoon with shallow and crystalline waters, and certainly the powder sand which eventually gets pink due to the presence of crushed oyster shells.

The exotic beauty of Elafonissi

Powder white and pink sand, crystalline waters… Paradise on Earth

Day 7: RETHYMNO

A trip to west Crete is not complete unless you visit beautiful Rethymno. This pleasant city, the third largest in Crete, has managed to keep a “small town” air, and to preserve its Venetian and Ottoman heritage.

The Venetian Harbour is a nice place to get a coffee or eat some -delicious- cretan food at a traditional taverna. In the meantime you can admire the small but strong breakwater, which for 8 centuries has been proudly facing the tough waves of the Cretan Sea. The imposing lighthouse although built by the Turks, matches perfectly the Venetian style.

The magnificent Fortezza (fortress) dominates the city, and a visit to it is warranted. It was built by the Venetians in the 16th century to protect the town from the Turkish pirates; besides the impressive 1300 meters of walls, we can still appreciate some other remains from the Venetian era: water cisterns, guardhouses, barracks, and arsenals.

The mosque was built during the Turkish occupation (in the place of a Venetian cathedral); it has an impressive dome with the lovely mosaics.

From the Fortezza you can admire a panoramic view of Rethymno

Crete Rethimno center 2 After that, wander along the narrow alleys of the well-preserved old city, discover picturesque corners and architectural treasures… Indulge yourself shopping souvenirs, local products or folk art. Crete Rethimno center 4

Α perfect ending for a day in Rethymno is a promenade at the seaside and a dinner at one of the numerous tavernas overlooking the sea and the imposing Fortezza.

Day 8: BALOS – CHANIA BY NIGHT

A grand finale to our trip: a visit to majestic Balos. This isolated beach can be reached by boat (leaving from Kissamos) or by car, but be careful: it’s a dirt road in really bad condition, and then you have to walk about half an hour, which during summer time can get quite hard (especially the return, going upward). But the view of the beach when arriving will reward you: just stunning. No wonder why Balos is the most photographed beach in Crete…

The imposing rock that emerges from the sea, the white sand and the shallow turquoise waters resemble a work of art… The area has rare species of flora and fauna, and is protected under the Natura 2000 program.

The last night in the island cannot be wasted! We choose Chania. The options? Too many! You may just stroll along the bustling harbour; or dine at one of the traditional tavernas of the historic center; or have a drink at a cafe, bar or club located in the harbour, in Akti Miaouli or in Koum Kapi beach; or chill out at a bar in trendy Chatzimichali Daliani Street…

A traditional taverna in Chania

Bars, cafes, clubs… With the magnificent Old Harbour as a background

We leave West Crete firmly promising to ourselves to come back and explore the many places we didn’t have the time to see… I hope it’s gonna be soon…

Photo credits: All the photos belong to woman2womenblog.com; except: Theatro cafe bar: theatrochania.com, and Rethymno’s Venetian Port: Wikimedia commons

10Aug2015

ΦΥΣΙΚΟΣ ΤΟΚΕΤΟΣ ΣΤΟ ΜΑΙΕΥΤΗΡΙΟ

Posted in ΕΜΠΝΕΥΣΕ ΜΕ, Εγκυμοσύνη, ΥΓΕΙΑ by woman2womenblog

Μοναδική. Συνκλωνιστική. Μαγική. Είναι δύσκολο να βρεις μια λέξη που να περιγράψει την εμπειρία ενός φυσιολογικού τοκετού. Ως μητέρα -που είχα την τύχη να βιώσει αυτή την εμπειρία -και ως μαιευτήρας, έχοντας ξεγεννήσει χιλιάδες μωρά, δεν μπορώ παρά να θαυμάσω κάθε φορά την ομορφιά ενός φυσιολογικού τοκετού, σαν να ήταν μια τέλεια σχεδιασμένη χορογραφία…

Αλλά το γεγονός ότι κάτι είναι φυσικό δεν σημαίνει ότι στερείται κινδύνων ή επιπλοκών. Έτσι, ένας φυσικός τοκετός στο μαιευτήριο επιτρέπει σε μια γυναίκα να γεννήσει με ελάχιστες παρεμβάσεις, διασφαλίζοντας παράλληλα την κατάλληλη φροντίδα σε περίπτωση που κάτι πάει στραβά. Και πιστέψτε με, μερικές φορές στραβώνουν τα πράγματα, και τότε μπορεί να έχουμε μόνο λίγα λεπτά για να σώσουμε τη μητέρα ή το μωρό …

Είναι αλήθεια πως τα νοσοκομεία μπορεί να επηρεάσουν τη διαδικασία της φυσικής γέννας, με μέτρα όπως η παρακολούθηση του εμβρύου με καρδιοτοκογράφημα ή ο ορρός που βάζουμε στη μαμά -συνήθως μη διαπραγματεύσιμες παρεμβάσεις κατά την διάρκεια ενός τοκετού εντός μαιευτηρίου… Να ξέρετε όμως πως αυτά τα μέτρα είναι πολύτιμα, και μπορεί να είναι σωτήρια σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.

Φυσικός τοκετός χωρίς φάρμακα στο μαιευτήριο; Βεβαίως που γίνεται! Αρκεί να συνυπάρχουν μια μαμά με πολύ ισχυρή θέληση και μια υποστηρικτική ομάδα (εννοείται ότι πρέπει να υπάρχουν και καλές προϋποθέσεις για φυσικό τοκετό)…

Σε αυτό το άρθρο, η KM μοιράζεται μαζί μας την εμπειρία της ενός φυσικού τοκετού σε μαιευτήριο, και παρέχει μερικές συμβουλές για να ξεπεραστούν τα εμπόδια που ενδέχεται να παρουσιαστούν κατά τη διαδικασία της γέννας…

Ο δικός μου φυσικός τοκετός στο μαειτήριο: Πως να ξεπεράσετε ορισμένα εμπόδια για να έχετε μια γέννα σαν την δικιά μου

“Γέννησα φυσιολογικά, χωρίς επισκληρίδιο, και θεωρώ τις δεκαπέντε ώρες που διήρκησε ο τοκετός μου ως μερικές από τις καλύτερες της ζωής μου. Ο σύζυγός μου απεδείχθη σπουδαίος συνοδός τοκετού – μια ευχάριστη έκπληξη, ιδιαίτερα επειδή αποφασίσαμε να μην προσλάβουμε μαία ή doula.

Με την έναρξη του τοκετού αφεθήκαμε στις μελωδίες του Don Carlos «Rivers of Babylon» και του Simon and Garfunkel «I am a Rock», μεταξύ άλλων χαλαρωτικών ήχων της δικιάς μας «Chill Mix για τοκετό», μουγρίσαμε σαν αγελάδες, και ο άνδρας μου ανέλαβε τα μασάζ στην πλάτη με μπάλες του τένις. Τις πρώτες δέκα ώρες στο σπίτι και καθ’ οδόν προς το μαιευτήριο ένιωθα σαν να πήγαινα σε μία πολύ αναμενόμενη συνάντηση: γέλιο, ομαδική εργασία, και πολύ χυμό καρπουζιού (ήταν Αύγουστος, στην Ελλάδα!)… συν κάποιο υποφερτό πόνο που παλέψαμε μαζί.

Αυτό που βρήκα λιγότερο ευχάριστο στην εμπειρία του τοκετού μου δεν ήταν ο πόνος. Ήταν η διαδικασία της παραλαβής στο μαειυτήριο, στην οποία ο σύζυγός μου και εγώ έπρεπε να χωριστούμε. Κατανοώ ότι τα μαειυτήρια δίνουν προτεραιότητα στις ιατρικές πρακτικές -και στην νομική αυτοπροστασία- πάνω από την συναισθηματική ευεξία. Οι διαδικασίες ρουτίνας, όπως ο ορός εφαρμόζονται για να επιτρέψουν γρήγορη και εύκολη πρόσβαση σε ιατρική επέμβαση, όχι για να χαλαρώνουν την έγκυο γυναίκα για να γεννήσει το μωρό. Δεν περιμέναμε ότι το νοσοκομειακό περιβάλλον θα ενθαρρύνει τον φυσικό τοκετό, οπότε δουλέψαμε με την γυναικολόγο μου αρκετό καιρό πριν για να αντιμετωπίσουμε τα εμπόδια που θα μπορούσαμε να προβλέψουμε.

Είχα διαβάσει το Birthing from Within και το Ina May’s Guide to Childbirth (ένα από αυτά προτείνει να μουγκρίσουμε σαν αγελάδα για να χαλαρώσουμε και να ανοίξει ο τράχηλος της μήτρας), και είχαμε παρακολουθήσει μαθήματα τοκετού στην Ευτοκία και στο Babycenter’s online birthing course. Ήμασταν πεπεισμένοι ότι όσο λιγότερη άσκοπη ιατρική παρέμβαση γινόταν, τόσο το καλύτερο και για τους δύο μας, μαμά και μωρό. Το να αποφεύγουμε άσκοπη παρέμβαση μου φαίνεται κοινή λογική, αλλά η γυναικολόγος μου μας θύμισε ότι η κοινή λογική δεν είναι και τόσο κοινή. Και τονίζω ότι επρόκειτο να γεννήσω στην χώρα με το υψηλότερο ποσοστό γεννήσεων με καισαρική στον κόσμο (70%), σύμφωνα με την Human Rights in Childbirth case study.

Παρακάτω αναφέρω τις ανησυχίες που είχαμε σχετικά με το μαιευτήριο, και πως καταφέραμε να τις αντιμετωπίσουμε:

A. Τα δικαιώματά μου πάνω στο σώμα μου. Η γυναικολόγος μου με κράτησε ενηήμερη για όλες τις επιλογές μου. Η εμπειρία της με τον φυσιολογικό τοκετό, η προθυμία της να εξηγήσει την κάθε μας επιλογή, η υποστηριχτική της στάση απέναντι στις προσπάθειες μας να είμαστε πλήρως ενημερωμένοι, δημιούργησαν έναν αμοιβαίο σεβασμό. Όταν μας πρότεινε παρεμβάσεις, αυτές γίνανε αφού είχαμε συναινέσει. Είχα μια κολπική εξέταση με αποκόλληση των μεμβρανών μια ημέρα πριν την πιθανή μου ημερομηνία τοκετού, και η ιατρός μου έσπασε τα νερά όταν είχα περίπου 8 εκατοστά διαστολής.

Β. Η ευθύνη μου απέναντι στο μωρό μου. Το να προστατέψω την εμπειρία του τοκετού το αισθάνθηκα σαν την πρώτη μου επιτυχία στην ανατροφή του παιδιού μου. Η ανάμνηση αυτή εξακολουθεί να μου παρέχει ένα βαθύ αίσθημα ικανοποίησης και εμπιστοσύνης στον εαυτό μου, πολύτιμα όπλα για αυτό το «άθλημα αντοχής» που αποτελεί η μητρότητα.

Γ. Ο χρόνος ανάρρωσης. Χάρη στο φυσικό τοκετό ήμουν σε θέση να περπατήσω μέχρι την τουαλέτα χωρίς βοήθεια αμέσως μετά τον τοκετό, και να πηγαίνω μέχρι το γραφείο της νοσοκόμας να ζητήσω να μου φέρουν πίσω το μωρό μου.

Δ. Επιτυχημένος θηλασμός. Επέλεξα το rooming-in –δηλαδή να είμαι μαζί με το μωρό συνέχεια στο δωμάτιο-, και για να τηρηθεί αυτή η επιλογή, ζητούσα το μωρό μου πίσω όταν μου το παίρνανε, επειδή ακόμα και με το rooming-in, το μωρό μας περνούσε αρκετό χρόνο μακριά από μας. Η γυναικολόγος μου ενημέρωσε το προσωπικό του νοσοκομείου ότι θέλαμε αποκλειστικό θηλασμό και ζήτησε να μην του χορηγούν ξένο γάλα ή νερό. Η αναχώρηση μας από το μαιευτήριο στις 24 ώρες διασφάλισε ότι οποιοδήποτε τυχόν τάισμα κατά λάθος στην απουσία του μωρού από το δωμάτιο μας δεν θα ήταν εμπόδιο στο στόχο μου για αποκλειστικό θηλασμό.

Ε. Η ευκαιρία να συνδεθώ με το μωρό μου. Η γυναικολόγος μου έκανε ότι περνούσε από το χέρι της για να μειώσει το χρόνο που θα ήμασταν χώρια: κανόνισε να περνάμε αρκετό χρόνο μαζί οι τρεις μας αμέσως μετά τον τοκετό. Επίσης, υπέγραψε τον “πρόωρο” εξιτήριο στις 24 ώρες.

Οκτώ συμβουλές για να έχετε έναν φυσικό τοκετό στο μαιευτήριο:

Να ξέρετε τι να περιμένετε. Είχαμε διαβάσει για αυτή τη στιγμή, κάπου στα τελευταία εκατοστά διαστολής, που σκέφτεσαι «δεν νομίζω ότι μπορώ να το κάνω αυτό». Επειδή το γνωρίζαμε εκ τον προτέρων παραμείναμε ψύχραιμοι και αργότερα γελάσαμε με το προβλέψιμο της στιγμής. Το ότι ο τοκετός (και ο θηλασμός) είναι κάτι φυσικό, δεν σημαίνει ότι έρχεται εύκολα ή χωρίς την ανάγκη για γνώση.
Να είστε συνειδητοποιημένοι σχετικά με το τι θέλετε, και να έχετε μια ομάδα στο ίδιο «μήκος κύματος» με σας. Ο σύζυγός μου και εγώ γράψαμε το πλάνο τοκετού (βλέπε παρακάτω) και το συζητήσαμε μεταξύ μας, με την γυναικολόγο μου και με το προσωπικό του μαιευτηρίου μέχρι να φτάσουμε σε πιο ρεαλιστική εκδοχή. Η διαδικασία του γραφήματος αυτού του πλάνου ήταν ανεκτίμητη, μας βοήθησε να είμαστε πιο ενημερωμένοι και να προετοιμαστούμε κατάλληλα για την επιτυχία.
Να μην πηγαίνετε στο μαιευτήριο από πολύ νωρίς. Ακολουθώντας την συμβουλή της γυναικολόγου μου, φύγαμε από το σπίτι μας όταν οι συσπάσεις ήταν κάθε τρία λεπτά, περίπου δέκα ώρες μετά την έναρξη του τοκετού. Είμαστε ευγνώμονες για αυτή τη συμβουλή, αλλά φαντάζομαι ότι αυτό μπορεί να μην ισχύει για κάθε περίπτωση.
Να φροντίζετε να νιώθετε στο μαιευτήριο σαν στο σπίτι σας. Στο μαιευτήριο χαμηλώσαμε τα φώτα, βάλαμε τη μουσική μας και -ομολογουμένως- φέραμε μια μικρή βαλίτσα γεμάτη με διάφορες προσωπικές πινελιές, οι οποίες τελικά δεν χρειάστηκαν. Στα τελευταία στάδια του τοκετού στο μαιευτήριο ήμουν τελείως επικεντρωμένη στην διαδικασία του τοκετού, και ο σύζυγός μου και η μουσική ήταν το μόνο που χρειαζόμουνα για να είμαι χαλαρή. Εξακολουθώ να πιστεύω όμως πως το να έχω μία μικρή τσάντα με διάφορα αντικείμενα ήταν παρήγορο.
Να έχετε τουλάχιστον έναν «αρχηγό» που θα εκφωνήσει αυτά που θέλετε. Προς το τέλος του τοκετού ήρθε η στιγμή που ήμουν «αλλού» και μου ήταν δύσκολο ακόμα και να μιλήσω. Ήμουν τυχερή να έχω τον σύζυγό μου και την γυναικολόγο μου να απομακρύνουν -καλοπροαίρετες- νοσοκόμες που μου προσφέρανε επισκληρίδιο προς το τέλος του τοκετού, πρόταση δελεαστική, αλλά που θα ήταν για μένα μη επιθυμητή. Μετά τη γέννα μοιράστηκα το δωμάτιο με μια μαμά στην οποία χορηγήθηκε όψιμα επισκληρίδιος, ενώ είχε ήδη κάνει σχεδόν όλη την δύσκολη δουλειά.
Να επιλέξετε rooming-in, και να ζητήσετε να σας φέρουν το μωρό σας πίσω! Στην εμπειρία μου τα μωρά που κάνουν rooming-in περνάνε ένα μεγάλο χρονικό διάστημα σε ένα θάλαμο στον οποίο οι γονείς δεν επιτρέπεται να παραβρεθούν, και μετά τον καθιερωμένο καθημερινό έλεγχο πολλές φορές δεν επιστρέφουν άμεσα, παρά μόνο αν τα ζητήσετε.
Ζητήστε όσες συμβουλές χρειάζεστε για τη φροντίδα του μωρού σας και του εαυτού σας – πώς να αλλάξει μια πάνα, πώς να κρατήσει το μωρό για να το καθαρίσετε, το σωστό τρόπο να πιάσει το μωρό τη θηλή, πώς να θηλάσετε ξαπλωμένη. Πολλές από αυτές τις διαδικασίες είναι πιο εύκολο να τις μάθουμε στην πράξη παρά μέσα από τα βιβλία. Παρατήρησα ότι το προσωπικό του νοσοκομείου είναι συνηθισμένο στους γονείς που τους δίνουν τα μωρά τους να τους τα φροντίζουν, αλλά που χάνουν την ευκαιρία για μάθηση ενώ είναι στο μαιευτήριο.
Να φύγετε από το μαιευτήριο το συντομότερο δυνατόν, εκτός και αν θεωρήσετε ότι το μαιευτήριο είναι πιο ξεκούραστο από το σπίτι σας (η γυναικολόγος μου υπενθύμισε ότι το νοσοκομείο μπορεί να είναι ένα ωραίο διάλειμμα όταν υπάρχουν και άλλα παιδιά που περιμένουν στο σπίτι). Εγώ γέννησα στο μοναδικό μαιευτήριο που επέτρεπε τότε την έξοδο στις 24 ώρες, με την προϋπόθεση ότι όλα είναι καλά. Αισθάνθηκα πως θα ήταν πολύ πιο χαλαρά στο σπίτι μου και δεν θα χρειαζόταν να ζητήσω το μωρό μου πίσω.

Ο σύζυγος προσθέτει:

Η προετοιμασία είναι το κλειδί για να έχετε μια μοναδική εμπειρία τοκετού. Για να στηρίξω τη σύζυγό μου θεώρησα σημαντικό να συμμετέχω, όχι μόνο με την παρουσία μου στον τοκετό, αλλά και πριν από τον τοκετό. Διάβασα τα βιβλία που η Κατερίνα αναφέρει, το Birthing from Within και το Ina May’s Guide to Childbirth, τα οποία ήταν κρίσιμα για να κατανοώ ακριβώς τι συμβαίνει – και τι να περιμένω – σε όλα τα στάδια του τοκετού, και πώς ο πανικός μπορεί να χαλάει όλη την διαδικασία. Να προετοιμαστώ πολύ καιρό πριν μου επέτρεψε να παραμείνω ήρεμος και συγκεντρωμένος. Επιπλέον, το να συμμετέχω ενεργά δημιούργησε μια αίσθηση κοινής προσπάθειας, και έναν ισχυρό δεσμό με την Κατερίνα, τα οποία μας προκαλέσανε αισθήματα εμπιστοσύνης και ασφάλειας μεταξύ μας κατά τη διάρκεια του τοκετού.

Και κάτι ακόμα: αν είστε συνεργάτης τοκετού και φοβόσαστε πως δεν θα συμπεριφερθείτε «σοβαρά» κατά τη διάρκεια του τοκετού, να το ξεπεράσετε! Τα βιβλία είχαν πολλές χρήσιμες συμβουλές για το τι έπρεπε να κάνω σε συγκεκριμένες περιπτώσεις να βοηθήσω την Κατερίνα να ξεπεράσει τους φόβους της και να διώξω τις εντάσεις που συχνά προκύπτουν. Εάν επρόκειτο να ανοίξει ολόκληρο το σώμα της για να αφήσει έναν άνθρωπο να βγει, το να μου ζητήσει να μουγκρίζω σαν αγελάδα ήταν το λιγότερο που θα μπορούσα να κάνω!

ΠΛΑΝΟ ΤΟΚΕΤΟΥ (BIRTH WISHES)

Πιθανή ημερομηνία τοκετού: Κυριακή 11 Αυγούστου 2013

Το μωρό: το πρώτο μας, κορίτσι, το οποίο σκοπεύουμε να ονωμάσουμε CLLB

Μαιευτήρας Γυναικολόγος: Dr. Liliana Colombero

Είμαστε σύμφωνοι με κάθε παρέμβαση που η ιατρός κα. Colombero θεωρεί αναγκαία για την ασφάλεια της μητέρας και του μωρού. Ζητάμε, εκτός από περίπτωση έκτακτης ανάγκης, να ενημερωθούμε πριν από κάθε διαδικασία και να έχουμε τη δυνατότητα να κάνουμε ερωτήσεις σχετικά με τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της κάθε επιλογής. Γνωρίζουμε ότι τα πράγματα μπορούν να αλλάξουν ξαφνικά. Παρακάτω είναι το καλύτερο σενάριο, όπως εμείς το φανταζόμαστε σήμερα, 9 Αυγούστου 2013. Σας ευχαριστούμε για το χρόνο που αφιερώσατε να διαβάσετε τις επιθυμίες μας για τον τοκετό.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΑΙΕΥΤΗΡΙΟ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ

Στην παραλαβή, θα ήθελα:

Προετοιμασία
• Να μην γίνεται ξύρισμα, εφόσον το έχω ήδη κάνει.
• Να μην γίνεται κλύσμα εάν το έντερό μου θα έχει ήδη αδειάσει από μόνο του.
• Να έχω έναν ηπαρινησμένο φλεβοκαθετήρα, αντί του συνήθους ορρού, με την προϋπόθεση ότι δεν πρόκειται να γίνει επισκληρίδιος ή καισαρική τομή.

Περιβάλλον
• Να ακούσω μουσική και να περιορίσουμε τους εξωτερικούς θορύβους.
• Να χαμηλώσουμε τα φώτα όταν η ορατότητα δεν είναι σημαντική.
• Να μπορέσω να πίνω νερό ή άλλα υγρά.

ΤΟΚΕΤΟΣ

Εφόσον το μωρό και εγώ είμαστε καλά, θα ήθελα να:
• Αποφύγετε η καισαρική τομή.
• Αποφύγετε η χρήση οκυτοκύνης.
• Δοκιμαστεί την αποκόλληση των μεμβρανών πριν από την χρήση οκυτοκύνης.
• Προχωρήσει ο τοκετός χωρίς χρονικά όρια.
• Μην μου προσφερθεί επισκληρίδιος, εκτός και αν τη ζητήσω.

Όταν έρθει η ώρα να εξωθώ, θα ήθελα να:
• Δοκιμάσω διαφορετικές στάσεις.
• Επιχειρήσουμε μασάζ ή πίεση στο περίνεο.
• Σπρώξω ενστικτωδώς όταν έχω την αίσθηση.
• Λάβω οδηγίες για το πώς να σπρώξω όταν βγαίνει το κεφάλι του μωρού, για να μειώσουμε τις πιθανότητες ρήξης του περινέου.
• Αποφύγετε η περινεοτομή, εκτός εάν η Dr. Colombero θεωρεί ότι το σχίσιμο θα είναι πολύ εκτεταμένο αν δεν γίνεται.
Μετά τη γέννηση, θα ήθελα να:
• Τοποθετείται το μωρό πάνω μου αμέσως για επαφή δέρμα με δέρμα.
• Μην κοπεί ο ομφάλιος λώρος μέχρι να σταματήσει να σφύξει.
• Προσπαθώ να θηλάσω αμέσως.
• Περιμένετε τον πλακούντα να βγει από μόνο του, όσο το δυνατόν περισσότερο.
• Αναβάλουμε τις διαδικασίες (αποτυπώματα, θεραπείες, εξετάσεις) για λίγη ώρα για να μπορώ να θηλάζω και να συνδεθώ με το μωρό μου.
• Μένουμε μαζί με το σύζυγο και το μωρό μου όσο το δυνατόν περισσότερο κατά τη διάρκεια της ανάνηψης.

ΕΑΝ ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ ΚΑΙΣΑΡΙΚΗ ΤΟΜΗ

• Θα ήθελα να είναι ξύπνια και να έχω επαφή δέρμα με δέρμα με το μωρό όσο το δυνατόν συντομότερα.

• Παρακαλούμε να ράβετε τη μήτρα σε δύο στρώματα για να αυξήσουμε τις πιθανότητές μου για VBAC (φυσιολογικό τοκετό μετά από καισαρική τομή) στο μέλλον.

• Θα ήθελα να μείνω μαζί με το μωρό μου κατά τη διάρκεια της ανάνηψης, και να θηλάζω όσο το δυνατόν συντομότερα.

ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΤΟΚΕΤΟ

Ενώ αναρρώνω, θα ήθελα να:
• Έχω 24-ωρο rooming-in με το μωρό μας.
• Εκτελεστούν οι περισσότερες διαδικασίες στο μωρό στην παρουσία μας, εφόσον είναι δυνατόν.
• Θηλάσω αποκλειστικά.
• Μιλήσω με έναν σύμβουλο θηλασμού, το συντομότερο δυνατό.
• Αποφύγετε το τάισμα του μωρού με ξένο γάλα ή νερό με ζάχαρη. Να μην δοθεί πιπίλα στο μωρό μου χωρίς τη συγκατάθεσή μου.
• Πηγαίνουμε στο σπίτι το συντομότερο δυνατό, αν όλα είναι καλά.»

Ένα τελευταίο υποσημείωνα της γυναικολόγου: Ο τοκετός που η ΚΜ περιγράφει έλαβε μέρος το 2013. Θεωρώ πως από τότε έχουν γίνει πολύ γενναίες προσπάθειες από τα μαιευτήρια να υποστηρίξουν τον φυσικό τοκετό και το θηλασμό. Μάλιστα, τα περισσότερα μαιευτήρια έχουν πάρει την πιστοποίηση “Baby friendly” (δηλαδή φιλικά προς το θηλασμό) από την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας… Είναι γεγονός ότι ακόμα πρέπει να γίνει αρκετή δουλειά, αλλά πιστεύω πως είμαστε σε καλό δρόμο…

Έχετε κάποια εμπειρία για να μοιραστείτε μαζί μας; Μπορείτε να βοηθήσετε και άλλες γυναίκες! Στείλτε μας την ιστορία σας στο woman2womenblog@gmail.com

21Jul2015

MY NATURAL HOSPITAL BIRTH STORY

Posted in Health, Inspire me, Pregnancy by woman2womenblog

Wonderful. Empowering. Overwhelming. It is difficult to find a word to describe the experience of a vaginal birth. As a mother -who went through this experience- and obstetrician, even after having delivered thousands of babies, I can’t help but admire every single time the beauty of a vaginal birth, it always feels to me like a perfectly designed choreography…

But the fact that something is natural doesn’t mean that is devoid of risks or complications. Thus, a hospital natural birth allows a woman to deliver with minimum intervention, while assuring peace of mind in case something goes wrong. And believe me, sometimes things DO go wrong, and then we may have just a few minutes to save the mother or the baby…

True, hospitals can sometimes interfere with the process of a natural birth: measures such as fetal monitoring or the IV line are usually non-negotiable requirements for a hospital birth, but they can be invaluable, even life-saving in case an emergency ensues.

A natural, unmedicated hospital birth IS possible, it’s just a matter of having a motivated mom and a supportive team…

Here, KM shares her experience of a natural birth at a hospital and provides some tips to overcome the obstacles that may present in the process…

My Natural Hospital Birth: Overcoming obstacles to get to the birth I had

“I gave birth without pain relief and I consider my fifteen hours of labour as some of my best. My husband turned ace birth partner – a nice surprise, and a lucky one considering we opted not to hire a midwife or doula. We swayed to Don Carlos’s Rivers of Babylon and Simon and Garfunkel’s I am a Rock, among other soothing tunes in our Labour Chill Mix; moo-ed like cows; and got tennis balls rolling on my back. The first ten hours at home and en route to the hospital felt like a date: laughter, teamwork, watermelon juice (it was August, we live in Greece)… and some manageable pain thrown in to rally against together.

What I found least pleasant about my birth experience wasn’t the pain. It was the hospital admittance process keeping my husband and me apart and waiting. The hospitals I know prioritise hospital practicalities and legal self-protection over emotional wellbeing. Routine procedures like the IV are designed to allow quick and easy access to medical intervention, not for soothing pregnant women to “open up and let the baby out”. We didn’t expect the hospital setting to encourage natural birth, so we worked with my obstetrician ahead of time to overcome the obstacles we could predict.

Having read Birthing from Within and Ina May’s Guide to Childbirth (one of these suggests moo-ing like a cow to relax and open the cervix), attended birthing classes at Eutokia and Babycenter’s online birthing course, we were convinced that the less unnecessary medical intervention the better for both mom and baby. Avoiding unnecessary intervention seems like common sense, but as my obstetrician reminded us: common sense is not so common. We prepared for birth in the country with the highest rate (at 70%) of caesarean births in the world, a Human Rights in Childbirth case study.

Here is what was at stake at the hospital and how we managed each concern:

A. My rights over my body – My obstetrician kept me informed of my choices throughout. Her track record in vaginal births, willingness to explain our options, welcoming attitude to our attempts to be informed all set the stage for mutual respect. When she suggested interventions, we agreed. I had a membrane sweep a day before my due date and had my waters broken when I was about 8cm dilated.

B. My responsibility towards my baby – Protecting my birth experience felt like a first success at parenting. The memory still provides a deep well of confidence that we draw from in the endurance sport of parenting.

C. Recovery time – I was able to walk to the toilet by myself after the birth, and to walk to the nurse’s desk to ask for my baby back.

D. Breastfeeding success – I chose to room in with my baby and I enforced this choice by asking for my baby back. Even though we were “rooming-in”, our baby spent a lot of time out of our sight. My obstetrician informed the hospital staff that I was interested in exclusive breastfeeding and asked that they not to offer formula or water. Leaving the hospital after 24 hours ensured that any accidental feeds during the baby’s long absences from rooming in didn’t sabotage my breastfeeding goals.

E. The opportunity to bond with baby – My obstetrician did her best to remove unnecessary separations between us and our new baby. She arranged some alone time for the three of us before the hospital’s priorities took over again after the birth. She also signed off on our “early” release at 24 hours.

Eight tips to having a natural birth in hospital:

Learn about what you can expect. We had read about the “I don’t think I can do this” moment getting through the last couple of centimetres. Knowing about this ahead of time kept us calm and later we laughed in recognition of the predictability of it. Just because childbirth (and breastfeeding, for that matter) is natural, it doesn’t mean that it comes easily or without need for knowledge.
Be vigilant about what you want and get your birthing team on the same page. My husband and I wrote our birth wishes down (see below) and talked them over with each other, our obstetrician and the hospital staff until we reached a version that was more realistic. The process of writing this one pager was invaluable – it helped us become more informed and helped us mentally prepare for what success could look like.
Arrive at the hospital late. On our obstetrician’s advice, we didn’t leave our home until after my contractions were about three minutes apart, ten hours into labour. I credit my obstetrician with sharing this advice, but I imagine that the advice she is able to give varies based on how informed a couple is.
Make yourself at home in the hospital. We dimmed the lights, brought music and admittedly a small suitcase full of other personal touches we didn’t end up using. It turned out that I was focused inward much of the time in the later stages of labour at the hospital and my husband and music were all I needed to feel relaxed. I still claim that having the little suitcase of other supplies was comforting.
Have at least one champion who will be vocal about what you want. There came a time when I was in another zone and talking was difficult. I was lucky to have both my husband and obstetrician fend off well-meaning nurses offering an epidural too late into my labour, when it was tempting but would have been counter productive. I later roomed with a mom who was given such a late epidural, essentially sabotaging her natural birth efforts after having done most of the hard work.
Rooming in – ask for your baby back! In my experience “rooming in” babies seem to spend a surprising amount of time in some auditorium that parents aren’t allowed even to look into. They are not returned after their individual checks are done but when they are all done, unless you ask.
Ask for the advice you need to care for your baby yourself – how to change a nappy, how to hold the baby to wash away poop, how to help baby latch onto nipple, how to breastfeed lying down. Many of these are much easier to learn with guided practice rather than through books. I noticed that hospital staff are used to parents who are content to let them handle the baby, but who miss out on learning while in the hospital.
Get out as soon as possible, unless you find the hospital setting a rest from home (my obstetrician suggested I keep an open mind about this since the hospital can be a nice break when there are other children waiting at home). I gave birth at the only Greek hospital at the time that allowed exit after 24 hours, assuming all is well. We fought for our exit and the two couples we roomed with decided to do the same. We were much more relaxed at home and I could stop demanding for my baby back.

The husband adds:

Preparation was key to having an excellent birth experience. To support my wife, it was important to be involved, not just by being present for the labour but at an early stage. Reading the books Katerina mentions, Birthing from Within and Ina May’s Guide to Childbirth, were critical to understanding exactly what was going on – and what to expect — at all of the stages of labour, and how panic can cause the process to go into reverse. Doing my homework beforehand allowed me to remain calm and focused. Being involved also created a sense of shared endeavour with Katerina, an important bond necessary for fostering the feelings of trust and safety between us during the labour.

One more thing: if you’re a birth partner, and you have any feelings of self-consciousness about not behaving “seriously” during the labour, get over them. The books were full of useful tips about what to do in specific situations to help Katerina overcome fears and relieve tensions that commonly crop up. If she was going to open up her whole body to let a human out, mooing like a cow was a small ask for me.

BIRTH WISHES

KM & MB

Due date: Sunday, 11 August 2013

Baby details: Our first, a girl, we intend to name her CLLB

Obstetrician: Dr. Liliana Colombero

We are open to any intervention that Dr. Colombero judges is necessary for the safety of mom and baby. We ask that, outside of an emergency, we are informed before any procedures and be allowed to ask questions about the pros and cons. We are aware that things can change suddenly. Below is our best case scenario, as we imagine it today, 9 August 2013. Thank you for taking the time to read our birth wishes.

HOSPITAL ADMISSION & PROCEDURES

Once I’m admitted, I’d like to:

Prep

Opt out of being shaved, assuming I’ve shaved myself already.
Opt out of the enema, assuming my system has emptied out ahead of time on its own.
Have a heparin lock instead of routine IV, assuming I’m not going for an epidural or c-section.

Environment

Listen to music and limit outside noise.
Dim the lights when visibility isn’t important.
Drink water, or other clear fluids.

LABORING AND BIRTH

As long as the baby and I are doing fine, I’d like to:

Avoid a cesarean.
Avoid being induced with pitocin.
Try a membrane sweep before induction by pitocin.
Progress in labor without time limits.
Not be offered an epidural, unless I request it.

When it’s time to push, I’d like to:

Try different positions.
Try perineal massage or compress.
Push instinctively when I have the urge.
Get guidance about how to push during crowning to reduce the chances of perineal tearing.
Avoid an episiotomy, unless Dr. Colombero feels that tearing will be very extensive.

After birth, I’d like to:

Have the baby placed on my stomach immediately for skin-to-skin contact.
Hold off on the cutting of the umbilical cord until it stops throbbing.
Try to nurse immediately.
Wait for the placenta to be delivered in its own time, as much as possible.
Hold off on procedures (labelling, shots, tests) for an hour to allow for nursing and bonding.
Stay together during recovery with my husband and baby as long as possible.

IF CESAREAN IS REQUIRED

I would like to be conscious and have skin-to-skin contact with the baby as soon as possible.
Please use double-layer sutures to raise my chances of a VBAC in future.
I would like to stay together with my baby during recovery, and to breastfeed as soon as possible.

POSTPARTUM

While recovering, I’d like to:

Choose 24-hour rooming-in with our baby.
Have procedures on our baby done in our presence, as much as possible.
Breastfeed exclusively.
Speak to a lactation consultant as soon as possible.
Avoid baby formula, sugar water, or a pacifier being offered to my baby without my consent.
Go home as soon as possible, if all is well.”

Do you have any experience to share with us? You may help other women! Send us your story to woman2womenblog@gmail.com